KODEKS PRACY

- akt prawny regulujący prawa i obowiązki pracowników, gdzie jedna ze stron stosunku pracy to pracownik, a druga to pracodawca.
Kodeks pracy określa:
- zasady nawiązywania i rozwiązywania umowy o pracę;
- czas pracy;
- urlopy pracownicze - wypoczynkowe, bezpłatne, okolicznościowe;
- wynagrodzenie;
- obowiązki pracodawcy i pracownika;
- zasady bezpieczeństwa i higieny pracy;
- zatrudnianie małoletnich;
- sposoby rozpatrywania sporów.

By Monika Mrożek

​1974 r.

Pracodawca - każda jednostka organizacyjna, a także osoba fizyczna zatrudniająca pracowników.

​Pracownik - osoba zatrudniona na podstawie umowy o prace, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę

​Formy zatrudnienia

- wynikające z nawiązania stosunku pracy:
- umowa o pracę - pracownik biurowy
- powołanie - Prezes państwowej agencji
- wyboru - wójt, burmistrz
- mianowanie - sędzia w Sądzie okręgowym
- spółdzielca umowa o pracę - piekarz w spółdzielni piekarskiej

- wynikające z zawarcia umowy cywilnoprawnej:
- umowa zlecenie - wykonanie określonej czynności -student pracujący jako kelner
- umowa o dzieło - wykonanie określonego dzieła -malarz
- kontrakt menedżerski - prezes spółki
- umowa agencyjna - firmy ubezpieczeniowe
- wolontariat
- staż - absolwent na stażu w kancelarii adwokackiej
- praktyka absolwencka

​Umowa o pracę - elementy

• data zawarcia umowy

• termin rozpoczęcia pracy

• strony umowy

• rodzaj umowy (okres próbny, czas określony, czas nieokreślony)

• rodzaj umówionej pracy (stanowisko)

• miejsce wykonywania pracy

• wymiar czasu pracy

• kwota wynagrodzenia

Prawa i obowiązki pracownika

Obowiązki pracownika

• sumienne wykonywanie pracy

• stosowanie się do poleceń przełożonych (jeśli są one zgodne z umową oraz przepisami prawa)

• stosowanie się do czasu pracy

• stosowanie się do obowiązujących przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy i przeciwpożarowych

• przestrzeganie regulaminu pracy

• nie należy przekazywań osobom z zewnątrz informacji o przedsiębiorstwie, które mogłyby narazić pracodawcę na stratę

• nie wolno prowadzić działań konkurencyjnych wobec pracodawcy.

Prawa pracownika 
- do 40 godzinowego czasu pracy /tydzień
- do terminowego otrzymywania wynagrodzenia
- prawo do odpoczynku (11 godzin podczas doby, jednej 15 min. przerwy)
- prawo do corocznego płatnego urlopu wypoczynkowego
- prawo do bezpiecznych warunków pracy
- prawo do korzystania z systemu zabezpieczeń społecznych i świadczeń socjalnych

Prawa i obowiązki pracodawcy

Obowiązki pracodawcy

• swobodny dobór pracowników

• pisemne potwierdzenie ustaleń - umowa, aneks,

• poinformowania pracownika o warunkach zatrudnienia (do 7 dni od zawarcia umowy)

• zapoznania pracownika z jego obowiązkami

• organizowania pracy

• terminowego wypłacania wynagrodzeń

Prawa pracodawcy

• zatrudniania pracowników zgodnie ze swoimi kryteriami

• zwalniania pracowników

• ustalenia warunków pracy

• ustalenia warunków płacy

• stosowania sankcji w sytuacji niewywiązywania się pracownika z powierzonych mu zadań np. odpowiedzialność porządkowa, odpowiedzialność materialna

​Zatrudnianie młodocianych

Młodociany pracownik - wiek 15-18 r.ż

Prawa młodocianego pracownika:
- prawo do urlopu - po 6-ciu miesiącach - 12 dni roboczych
- ograniczona liczba godzin pracy
do 16 r.ż - 6 h / dobę; powyżej 16 r.ż - do 8 h /doba
tygodniowy wymiar czasu pracy w trakcie roku szkolnego nie może przekraczać 12 godzin / tydz.
- nie może wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych oraz nocą
- prawo do przerw w pracy - co najmniej 30 minut jeśli czas pracy przekracza 4,5 h

Płaca brutto/
płaca netto

Płaca netto/brutto

wynagrodzenie po potrąceniu podatków i składek ZUS

​płaca netto

wynagrodzenie łącznie z podatkami i składkami ZUS - składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz podatku dochodowego od osób fizycznych PIT

​płaca brutto

​płaca to cykliczne wynagrodzenie przysługujące pracownikowi w efekcie nawiązania stosunku pracy. Powinna być wypłacana minimum 1 w miesiącu.

​Pensja netto to zazwyczaj około 72-74% pensji brutto, ale procent różnicy rośnie wraz z wyższymi zarobkami.

​Płaca minimalna - wysokość płacy gwarantowana pracownikom przez prawo

2025 r. - 4666 zł / 3510,92 zł

QUiZZ