Społeczeństwo, gospodarka i kultura Polski dzielnicowej

CELE LEKCJI

• ​Zapoznasz się z procesem lokacji wsi i miast na prawie niemieckim

• Dowiesz się jak rozwinęło się społeczeństwo na ziemiach polskich w dobie rozbicia dzielnicowego 1138-1320

• omówisz najważniejsze cechy kultury polskiej okresu rozbicia dzielnicowego

Osadnictwo na prawie polskim:
-migracja polegająca na porzucaniu wsi nie objętych immunitetem a należących do możnowładzcy. Wsie porzucali chłopi, którzy zostali zmuszeni do danin na rzecz księcia i moznowładzcy (obciążenie podwójne)
Immunitet- wyłączenie ziemi z pod władzy księcia (był to schyłek monarchii patrymonialnej)

​Osadnictwo na prawie niemieckim;
a) lokacje wsi
- tworzeniem osad zajmowali się zasadzcy czyli organizatorzy lokacji
- podpisywano umowę lokacyjną
- każdy z kolonistów otrzymywał 16-24 ornej ziemi

-

osadników obowiązywała pańszczyzna przez okres 2-3 dni w roku
- wolnizna od pańszczyzny trwajaca kilka lub kilkanaście lat
- po osuszeniu bagien i rozplanowaniu budynków zasadzca stawał się sołtysem
- soltysowi przyznawano większe kilku łanowe gospodarstwo rolne ,zbieranie od chłopów czynszu. Sołtys zatrzymywał 1/6 pieniędzy.
- ława wiejska-soltys przewodniczył ławie wiejskiej i pobierał 1/3 kar sądowych. Ława wiejska była sadem współtworzonym przez spolecznosc chłopską(ławników)

Kolonizacja miast na prawie niemieckim:

- prawo lubeckie(Lubeka)
- prawo średzkie(Środa Śląska-prawo - magdeburskie)
- prawo chełmińskie (tereny zakonu krzyzackiego)

​Trójpolówka

Trójpolówka – sposób uprawy roli polegający na podzieleniu ziemi uprawnej na trzy pola. Każdego roku uprawiane są tylko dwa z nich, a trzecie ugoruje, co pozwala na „odpoczywanie” ziemi. Jedno pole obsiewano jesienią zbożem ozimym, drugie obsiewano wiosną zbożem jarym, a trzecie pole ugorowane stanowiło pastwisko ( Wikipedia)

​Społeczeństwo polskie w dobie rozbicia dzielnicowego

Wraz ze zmianami gospodarczymi zachodziły przemiany społeczne. Wzrosła liczba ludności oraz gęstość zaludnienia. Było to w dużym stopniu zasługą kolonizowania ziemi. Do Polski przybywali chłopi i mieszczanie, głównie z Niemiec. Zaczął wykształcać się stan rycerski. Rozwój miast przyczynił się również do wykształcenia mieszczaństwa. Powstało duchowieństwo jako odrębny stan społeczny. Wprowadzana dziesięcina oraz nowych majątków kościelnych wzmacniało ich pozycję. Ośrodkiem miasta stał się rynek. Skupiał handel stanowiący główne źródło dochodu mieszkańców wsi.

​Miasta stanowiły centra życia religijnego. Społeczeństwo dążyło do zjednoczenia państwa polskiego. Dzięki temu poprawiła się komunikacja między dzielnicami. Życie było łatwiejsze, miasta oraz wsie się rozwijały. Chociaż okres dzielnicowy przyczynił się do osłabienia państwa i upadku jego znaczenia na arenie międzynarodowej, to jednak był on okresem intensywnych przemian gospodarczych i społecznych.

​Kultura w dobie rozbicia dzielnicowego

• Bogurodzica- pieśń bśpiewana przez rycerstwo polskie w bitwie pod Grunwaldem

• Przywilej Bolesława Pobożnego- przywilej dla gminy zydowskiej z 1264 z

• Piotr Włostowic-fundator opactwa św Wincentego oraz kosciola najświetszej Matrii we Wrocławiu
  
  
  
  

• ​Kronika Wincentego
  Kadłubka-Kult św. Stanisława

• Pieśń o Piotrze Włostowic

• Opowieść o Walterze z Tyńca i Wisławie z Wiślicy