PANLAPI G10-DEL PILAR

Unlapi

• Ito ay mga panlapi na ikinakabit sa unahan

ng salitang-ugat

Mga Halimbawa:

um

+

asa =

umasa

mag

+

aral =

mag-aral

mang

+

isda =

mangisda

ma

+

ligo =

maligo

Gitlapi

• Ito ang mga panlaping isinisingit sa pagitan ng unang

katinig at kasunod nitong patinig.

• Ang gitlapi ay matatagpuan sa gitna ng

salitang-ugat.

• Nagagamit lamang ang gitlapi kung ang salitang-ugat ay

nagsisimula sa katinig.

Mga Halimbawa

-um-

+

basa

=

bumasa

-in-

+

sulat

=

sinulat

-um-

+

punta =

pumunta

-in-

+

biro

=

biniro

Hulapi

•Ito ay mga panlaping matatagpuan sa
hulihan ng salitang-ugat.

Halimbawa:

-hin + basa =

basahin

-an + gupit=

gupitan

-in + sulat =

sulatin

-han + una =

unahan

Tandaan:
Mapapansin na ang hin at
han ay hinunhulapi lamang
sa mga salitang nagtatapos
sa patinig. Samantalang ang
-in at -an ay hinuhulapi sa
mga salitang nagtatapos sa
katinig at sa impit na tunog
na itinuturing din na isang
ponemang katinig.
Halimbawa:
- in + basa/basa?/
=basain, hindi basahin

Kabilaan

• Kapag dalawang panlapi ang idinaragdag sa

salitang-ugat, ang uri ng panlaping ito ay tinatawag
na kabilaan

Halimbawa:

Ka- -an

+

laya

=

kalayaan

Mag-

-an

+

mahal =

magmahalan

Pala-

-an

+

baybay =

palabaybayan

Tala-

-an

+

araw

=

talaarawan

-in-

-an + bawas = binawasan

-in-

-an + balita= binalitaan

Laguhan

• Laguhan ang tawag sa mga

panlaping nasa unahan, gitna
at hulihan ng salitang-ugat.

Halimbawa:

Pag- -um- -an + sikap =
pagsumikapan
Mag- -in- -an + dugo =
magdiniguan
Mag- -in- an + bagoong=
magbinagoongan

Pansinin: Ang /o/ ay
nagiging /u/ kapag
hinuhulapian.
Pansinin rin kung
saan inilalagay ang
mga gitling ayon sa
uri ng panlaping
tinutukoy.

Paraan ng Paglalapi

Ito ay tumutukoy sa paglalagay ng o mga panlapi sa salitang ugat.

Pag-uunlapi

• Paglalagay ng panlapi sa unahan ng salitang

ugat

sing-

+

bango =

simbango

magsing-

+

puti =

magkasimputi

pang-

+

linis =

panlinis

labing-

+

siyam =

labinsiyam

Tandaan:
Ang mga panlaping nagtatapos /ng/. Ang ng ay
nagiging m kung ang kasunod na tunog ay /p at
b/, naging n naman kung ang kasunod na tunog
ay /d, l, r, s, t/ at nanatiling ng kung ang mga
tunog wala sa nabanggit sa mga tunog na ito

Paggigitlapi

• Paglalagay ng panlapi sa gitna ng salitang-

ugat

- in-

+ sariwa = sinariwa

-in- + bagoong = binagoong
-um- + ligaya

= lumigaya

-um- + takbo

= tumakbo

Paghuhulapi

• Paglalagay ng panlapi sa hulihan o

katapusan ng salitang-ugat

-in

+

sariwa

=

sariwain

-an

+

alis

=

alisan

-hin

+ takbo

=

takbuhin

Pag-uunlapi at Paghuhulapi

• Ang panlapi ay ikinabit sa unahan at hulihan

ng salitang-ugat

ka-

-an

+

lagay =

kalagayan

pa-

-hin +

sigla =

pasiglahin

ma-

-an

+

tanim =

mataniman

Pag-uunlapi at Pagigitlapi

• Ang panlapi ay ikinakabit sa unahan at sa gitna

ng salitang-ugat

Mag-

-um +

sikap =

magsumikap

I-

-in

+

kuha =

ikinuha

Paggigitlapi at paghuhulapi

• Ikinakabit ang panlapi sa gitna at sa hulihan ng

salitang-ugat

-in-

-an

+

tabas=

tinabasan

-in-

-an

+

walis =

winalisan

Pag-uunlapi, Paggigitlapi at

Paghuhulapi

• Ang mga panlapi ay ikinakabit sa unahan, gitna at

sa hulihan ng salitang-ugat.

Pag-

-um- -an

+ sikap =

pagsumikapan

Ipag-

-um- -an

+ sigaw =

ipagsumigawan

Mag-

-in-

-an

+ dugo =

magdinuguan