Kształtowanie się wschodniej granicy II Rzeczpospolitej.

Konflikt polsko-ukraiński

• Galicja Wschodnia była powodem konfliktu polsko-ukraińskiego.

• Ukraińcy po upadku caratu w Rosji dążyli do utworzenia własnego

państwa. W styczniu 1918 r. ogłosili powstanie Ukraińskiej

Republiki Ludowej (URL), która musiała walczyć z bolszewikami.

• 9 lutego 1918 r. URL podpisało traktat brzeski z państwami

centralnymi (Niemiec i Austro-Węgier), na mocy którego:

• uznano Ukraińską Republiką Ludową,

• Chełmszczyzna i część Podlasia miały przypaść państwu

ukraińskiemu,

• Galicja Wschodnia miała zostać przy Austro-Węgrzech.

• Po rozpadzie Austro-Węgier Ukraińcy ze Lwowa proklamowali

powstanie

Zachodnioukraińskiej

Republiki

Ludowej,

co doprowadziło do konfliktu z Polakami.

• Walki polsko-ukraińskie toczyły się na obszarze Galicji Wschodniej.

Do zaciętych starć doszło we Lwowie bronionym przez dorosłych

i niepełnoletnich Polaków (Orlęta Lwowskie). Ostatecznie regularne

wojsko polskie przyszło na odsiecz miastu.

• W styczniu 1919 r. URL połączyło się z Zachodnioukraińską Republiką

Ludową. Od tego momentu Ukraińcy walczyli z Polakami i siłami

rosyjskimi.

• W lipcu 1919 r. zakończyły się walki polsko-ukraińskie. Polacy zajęli

całą Galicję Wschodnią.

Na obrazie Orlęta Lwowskie Wojciech Kossak ukazał polską
młodzież broniącą Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie
przed Ukraińcami.

Wojna polsko-bolszewicka zdecydowała o kształcie wschodniej

granicy Polski.

• W lutym 1919 r. wybuchł konflikt Polski z Rosją Sowiecką. Jego

bezpośrednim powodem było zajmowanie przez Armię Czerwoną

obszarów na Litwie i Białorusi, z których wycofywali się Niemcy.

Dodatkowo władze sowieckie dążyły do wywołania rewolucji

komunistycznej w innych krajach.

• Wiosną 1919 r. ruszyła polska ofensywa, wskutek której odebrano

bolszewikom ziemie na Litwie i Białorusi. Jesienią wstrzymano

dalsze działania – bolszewicy tracili przewagę w rosyjskiej wojnie

domowej, a ich wrogowie (byli dowódcy carscy – biali) nie

porozumieli się z Piłsudskim w sprawie polskiej granicy.

• W kwietniu 1920 r. Józef Piłsudski sprzymierzył się z Symonem

Petlurą stojącym na czele Ukraińskiej Republiki Ludowej. Ukraińcy

zrzekli się Galicji Wschodniej na rzecz Polaków, którzy mieli im

pomóc w walce z bolszewikami.

• W maju 1920 r. siły polsko-ukraińskie zdobyły Kijów. Mimo tego

ludność Ukrainy nie chciała współpracować z Polakami.

• W czerwcu 1920 r. bolszewicy, po zwycięstwie w wojnie domowej,

rozpoczęli skuteczną kontrofensywę przeciwko Polsce.

• 1 lipca 1920 r. w Warszawie powołano Radę Obrony Państwa,

której przewodził Piłsudski. W tym miesiącu premier Władysław

Grabski starał się o pomoc od ententy (Francja, Wielka Brytania).

W zamian za to zgodził się m.in. na ustępstwa terytorialne, co

wywołało niezadowolenie w Polsce i upadek jego rządu.

• Nowym premierem został Wincenty Witos, który stanął na czele

Rządu Obrony Narodowej.

• Pod koniec lipca 1920 r. Sowieci utworzyli zależny od nich

Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski, który miał rządzić na

ziemiach polskich

• Na początku sierpnia 1920 r. Armia Czerwona dotarła do linii

Wisły.

• 13–25 sierpnia 1920 r. doszło do Bitwy Warszawskiej w ramach

polskiej kontrofensywy. Starcie zakończyło się zwycięstwem

Polaków. Z kolei na południowym froncie zdołano obronić Lwów.

• 31 sierpnia 1920 r. polska kawaleria odniosła zwycięstwo w bitwie

pod Komarowem. Natomiast pod koniec września całkowicie

rozbito Sowietów podczas operacji niemeńskiej.

• W październiku 1920 r. ogłoszono zawieszenie broni, a 18 marca

1921 r. podpisano pokój ryski, na mocy którego:

• określono granicę polsko-sowiecką na linii od Dźwiny przez

Białoruś do Zbrucza i Dniestru,

• zgodzono się na wymianę jeńców i repatriację,

• ustalono

wzajemne

poszanowanie

niezależności

państwowej,

• Sowieci zobowiązali się do zwrotu polskich dzieł sztuki

i zabytków zagarniętych w czasach carskich.

• Wyznaczona na wschodzie granica oznaczała niepowodzenie

koncepcji federacyjnej Piłsudskiego.

Polscy żołnierze ze sztandarami Armii Czerwonej zdobytymi podczas
Bitwy Warszawskiej.

Spór polsko-litewski dotyczył Wileńszczyzny.

• Litwa była przeciwna idei federacyjnej i uznawała Wilno za swoją

stolicę.

• Od wiosny 1919 r. Wileńszczyznę razem z Wilnem posiadali Polacy.

W lecie 1920 r. ten rejon został utracony na rzecz bolszewików,

którzy go później przekazali Litwinom.

• W październiku 1920 r. doszło do tzw. buntu gen. Lucjana

Żeligowskiego, który zajął Wileńszczyznę i utworzył tam Litwę

Środkową. Była to nieoficjalna akcja zlecona przez Piłsudskiego.

• W marcu 1922 r. sejm Litwy Środkowej zdecydował o włączeniu

tego obszaru do Polski.

Kształtowanie się wschodniej

granicy II Rzeczypospolitej