Za żelazną kurtyną

• Umowna granica między Związkiem Radzieckim i podporządkowanym mu państwom Europy Środkowej, a Europą Zachodnią dzieląca powojenną Europę.

• Pojęcie ,,Żelazna Kurtyna" spopularyzował Winston Churchill.

• Do bloku wschodniego należał Związek Radziecki, Rumunia, Bułgaria, Jugosławia, Albania, Węgry, Polska oraz Czechosłowacja.

1.Strefa wpływów ZSRS obięła całą Europę Środkowo-Wschodnią:

• Czechosłowację,

• Węgry,

• Polskę,

• Rumunię,

• Bułgarię,

• NRD- Niemiecka Republika Demokratyczna​.
  
  
  
  
  

2. Terytorium ZSRS powiększyło się o:

• Litwę,

• Łotwę,

• Estonię,

• Ruś Zakarpacką,

• Besarabię.

3. Na terenach Związku Sowieckiego prowadzono brutalną sowietyzację.

• Ludność przesiedlano w głąb ZSRS,

• Język rosyjski narzucano jako język urzędowy.

• ​Jugosławia stała się krajem o ustroju komunistycznym, który współpracuje z Zachodem.

• Jugosławia po wkroczeniu ZSRS była już krajem w większości wyzwolonym przez partyzantkę komunistyczną.

• Na jej czele stał Josip Broz-Tito, który chciał budować komunizm na własnych zasadach, zachowywać niezależność od ZSRS. Nie ulegać Stalinowi. Spowodowało to z nim konflikt.

• Tito zawarł tajne układy z USA, aby chociaż trochę uchronić się przed Stalinem.

• ​Josip Broz-Tito (1892-1980)- był przywódcą partyzantki komunistycznej w Jugosławii.

• Był również aresztowany i osadzony w więzieniu. Po wyjściu na wolność został członkiem Biura Politycznego, gdzie dostał pseudonim "Tito" od pistoletu TT.

• W 1943r. został marszałkiem Jugosławii oraz naczelnym dowódcą armii jugosławskiej.
  

1. Kraje demokracji ludowej to podporządkowane ZSRS państwa leżące w ich strefie wpływów(Polska, Czechosłowacja, Węgry, Rumunia, Bułgaria, NRD).
2.Ich cechami charakterystycznymi były:

• izolacja od państw Europy Zachodniej,

• wprowadzenie rządów na wzór sowieckich,

• skupienie władzy w rękach partii komunistycznych,

• konstytucje wzorowane na wersji sowieckiej,

• rozprawianie się z rzeczywistymi lub potencjalnymi przeciwnikami komunizmu,.

• sowiecki model gospodarczy z centralnym planowaniem, kolektywizacją rolnictwa oraz nacjonalizacją handlu oraz przemysłu,

• polityka ateizacji społeczeństwa.

​Kolektywizacja rolnictwa- proces łączenia gruntów chłopskich w gospodarstwa, które stawały się własnością grupową, spółdzielczą.

Ateizacja- szerzenie ateizmu, czyli poglądu głoszącego, że Bóg nie istnieje.

​Warto wiedzieć:

3.W 1949 roku powołano Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej, czyli RWPG, aby silniej związać gospodarczo kraje zależne od ZSRS.

• Oficjalnie miała ona za zadanie wspierać gospodarki narodowe niektórych członków układu.

• W rzeczywistości służyła celom ekonomicznym Związku Sowieckiego.

ŚMIERĆ JÓZEFA STALINA

1.5 marzec 1953r. -Józef Stalin zmarł.

Twierdzi się, że Stalin zmarł z powodu wylewu krwi do mózgu, podczas libacji z Nikitą Chruszczowem w swojej willi.
Dzień pogrzebu Stalina został ogłoszony dniem żałoby narodowej w Polskiej Rzeczypospolitej, natomiast w Moskwie trwała ona zaledwie 3 dni.
Istnieją oczywiście teorie spiskowe np., że Stalin został zamordowany kilka dni wcześniej na polecenie ludzi, którzy zaczęli obawiać się jego. Publikacje jednak wskazują na prawdopodobieństwo otrucia lub podania zastrzyku z adrenaliną.

​2. Gdy Stalin zmarł wewnątrz KPZS (Komunistycznej Partii Związku Sowieckiego) zaczęto walczyć o władze.

3. W 1956r. Nikita Chruszczow zostaje I sekretarzem partii komunistycznej. Obiecywał on:

• poprawę warunków życia mieszkańców krajów komunistycznych,

• polepszenie stosunków z Zachodnia Europą.

​1. 24 na 25 lutego 1956r. - tajny referat wygłoszony w nocy na przełomowym XX zjeździe KPZS.
Chruszczow krytykował na nim zmarłego Stalina, a przede wszystkim jego rządy.
Referat miał być tajny, lecz dotarł do zachodnich korespondentów, którzy go rozpowszechniali.
Na zachodzie Nikitę Chruszczowa zaczęto postrzegać, jako zwolennika reform.

2. Odwilż polityczna to załagodzenie polityki władz w państwach komunistycznych. W skutek jej doszło do destalinizacji, czyli odejściu od sprawowania władzy za pomocą terroru:

• ogłoszono amnestię dla więźniów politycznych,

• zgładzono cenzurę,

• uniewinniono skazanych.

​Nikita Chruszczow (1894-1971) był I sekretarzem Komitetu Centralnego KPZS oraz sowiecki politykiem, działaczem partyjnym. Po śmierci Stalina włączył się on do walki o władzę w ZSRS. Udało mu się wyeliminować wielu rywalów, dzięki czemu zyskał przywództwo w ZSRS.
W 1964r. Nikita został usunięty z zajmowania stanowisk i nie pojawiał się w krajowych mediach aż do śmierci.
Nikita zmarł w wyniku drugiego ataku serca. Pochowano go
w moskiewskim cmentarzu Nowodziewiczym.

• 14 maja 1955r. podpisano Układ Warszawski.

• Wymyślony przez komunistów odpowiednik Paktu Północnoatlantyckiego.

• Został on podpisany przez przedstawicieli: Albanii, Bułgarii, Czechosłowacji, NRD, Polski, Rumunii, Węgier i ZSRS.

• Na jego czele zawsze stał marszałek sowiecki.

1. Skutkiem powstania tej organizacji było podporządkowanie armii poszczególnych państw jej dowództwu.

2. Oficjalnie Układ Warszawski miał za zadanie bronić państw komunistycznych.

3. W rzeczywistości zajmował się głównie planowaniem operacji ofensywnej przeciwko państw zachodnich.

• Zorganizowanie manifestu w Budapeszcie pod pomnikiem Józefa Bema 23 października 1956r. , który przeobraził się

  w powstanie węgierskie.

• Był to manifest popierający demokratyczne przemiany w Polsce.

• Powstanie trwało do 10 listopada 1956r.- Węgrom udało się wyprzeć z miasta jednostki sowieckie.

• Na czele rządu węgierskiego stanął Imre Nagy.

• Powstanie zostało krwawo stłumione przez armię sowiecką.

Imre Nagy był działaczem komunistycznym i zwolennikiem przemian, które wprowadził w Węgrzech:

• rozpoczął wprowadzanie demokratycznych reform,

• ograniczył represje polityczne,

• stworzył nowy, koalicyjny rząd,

• ogłosił decyzje o demokratyzacji kraju i wystąpieniu Węgier z Układu Warszawskiego,

• zwrócił się o pomoc do ONZ w celu nadania Węgrom statusu państwa neutralnego.

​Powstańcy węgierscy cieszący się z chwilowego sukcesu po ponownym przejęciu władzy przez premiera Imre Nagya.

​4 listopada 1956r - Interwencja wojsk sowieckich na Węgrzech

Skutki powstania węgierskiego:

• Zginęło ok 2 tys. Węgrów, a ok. 200 tys. uciekało z kraju,

• Stany Zjednoczone i inne państwa Zachodu uznały powstanie węgierskie za wewnętrzną sprawę bloku wschodniego,

• sowiecką inwazje na Węgry potępiła ONZ, ale ograniczyła się jedynie do wydania rezolucji,

• Imre Nagy początkowo schronił się w ambasadzie Jugosławii, ale został stamtąd podstępnie wybawiony, a następnie powieszony.
  

​Jednym z symboli ograniczania tradycji narodowych na Węgrzech był umieszczania na fladze węgierskiej Republiki Ludowej symboliki komunistycznej.

1. Polityką odprężenia nazywa się relacje pomiędzy USA i ZSRS po przyjęciu władzy przez Chruszczowa.

2. Chruszczow dążył do poprawy stosunków międzynarodowych, ponieważ chciał umocnić swoja władzę.

3. Zakończono konflikt w Korei oraz Jugosławii, uwolniono niemieckich jeńców wojennych.

4. Po jakimś czasie Chruszczow zaczął odchodzić od polityki odprężenia.

5. Za symboliczną datę końca polityki odprężenia uznaje się zastrzelenie 1 maja 1960r. samolotu szpiegowskiego U2.

​Wykonała: Nadia Wąsik