Etyka - filozofia życia

Dzisiaj przechodzimy do działu, który nazywa się filozofią życia a więc etyki. Na dzisiejszej lekcji dowiemy się na czym polegał swoisty zwrot w filozofii dokonany przez znanego nam dobrze filozofa Sokratesa oraz poznamy poglądy etyczne Platona. Na początek zapoznajmy się z przełomem jakiego w filozofii dokonał Sokrates.

Wszyscy wielcy filozofowie którzy żyli przed Sokratesem jak np. Tales, Heraklit, Parmenides i inni szukali odpowiedzi na pytanie z czego zbudowany jest świat. Ich rozważania dotyczyły świata i szeroko pojętej materii. Zwrotu w filozofii dokonał Sokrates, który zaczął w swych rozważaniach zajmować się człowiekiem. Sokrates uważa, że mądrość pochodzi z wnętrza człowieka, dlatego wyszedł na ulice słuchać ludzi. Jego słynne powiedzenie: Wiem, że nic nie wiem, było bazą do autorefleksji –samoświadomości własnej niedoskonałości, która dopiero według niego otwiera drogę do poznania prawdziwej wiedzy.

Ta samoświadomość o własnej niewiedzy była dla niego źródłem wolności. Wolność pojmował jako panowanie nad sobą w różnych sferach ludzkiej egzystencji: panowanie nad emocjami, popędami natury, niezłomności w pokonywaniu trudności. To wszystko wiedzie ku drodze szczęścia, które pojmował jako coś wewnętrznego, niezależnego od zewnętrznych okoliczności.

Sokrates zajął się wnętrzem człowieka co doprowadziło go do następujących wniosków:

• Według niego sednem człowieka jest tzw. PSYCHE, czyli dusza człowieka. Stanowi ona ośrodek myśli i świadomości oraz jest moralnym kompasem człowieka nastawionym na dobro.

• Wiedzę o tym czym jest dobro Sokrates nazwał ARETE czyli cnotą, pewną doskonałością moralną.

• Wierzył, że człowiek pragnie dobra z samej swojej natury, jeżeli zaś czyni zło to przez błędne przekonanie że chce dobra. Ten zespół poglądów został nazwany z czasem intelektualizmem etycznym.

• Pomocą w odróżnianiu dobra od zła jest DAIMONION, czyli głos wewnętrzny który ostrzega przed popełnianiem złych czynów przez człowieka.

Uczeń przerósł mistrza

Zapoznaliście się z podstawowymi zagadnieniami o człowieku jakie opracował Sokrates. Teraz czas na dokonania etyczne jego ucznia Platona, który również bazując na swoim idealizmie zajmował się w dużym stopniu człowiekiem.

Platon rozwijał koncepcję człowieka zarysowaną przez Sokratesa.

Był zwolennikiem tzw. absolutyzmu moralnego, czyli przekonania że dobro, a tym samym dobre życie powinno być jednakowe dla wszystkich, a zatem zasady moralne są obiektywne, a nie subiektywnym przekonaniem grupy osób. Zaś wszelką podstawą moralności jest DOBRO.

Platon wyłonił także 3 sfery duszy:

1) Dusza rozumna –odpowiada za poznanie cnota jaką ona reprezentuje to mądrość.

2) Dusza nierozumna wyższa –odpowiada za emocje, popędy, jej reprezentantką jest cnota męstwa.

3) Dusza nierozumna niższa –zmysłowa przyjemność, ból, pragnienia fizjologiczne, jej reprezentantką jest umiarkowanie.

Platon zajął się także jako jeden z nielicznych filozofów kwestią miłości i przyjaźni.

Wyróżnił 3 rodzaje miłości: cielesną, duchową i absolutną.

Miłość duchowa inaczej nazywana jest często miłością platoniczną.