การจัดหมวดหมู่ทรัพยากรสารนิเทศ 4/9

การจัดหมวดหมู่ทรัพยากรสารนิเทศ

ประเทศไทยนิยมจัดหมวดหมู่ด้วยกัน 2 ระบบ คือ

1. จัดหมวดหมู่การระบบทศนิยมดิวอี้
(Dewey Decimal Classification)

2. การจัดหมวดหมู่ ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน

(Library of Congress Classification)

ความแตกต่างกันของทั้ง 2 ระบบ

ระบบทศนิยมดิวอี้

D.C.

1. แบ่งออกเป็น 10 หมวดใหญ่

2. ใช้ตัวเลขเป็นสัญลักษณ์

3. เหมาะสําหรับห้องสมุดขนาดเล็กและ

ขนาดกลาง

ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน

L.C.

1. แบ่งออกเป็น 21 หมวดใหญ่

2. ใช้ตัวอักษรผสมกับตัวเลขเป็น

สัญลักษณ์

3. เหมาะกับห้องสมุดขนาดใหญ่และห้อง

สมุดเฉพาะหรือห้องสมุดที่รวมงานวิจัย

เป็นระบบการจัดหมวดหมู่หนังสือในห้องสมุดที่นิยมระบบหนึ่งคิดค้นขึ้น
โดยบรรณารักษ์ชาวอเมริกันที่ชื่อว่า เมลวิล ดิวอี้ แบ่งหนังสือออกเป็นหมวดหมู่ต่าง ๆ จากหมวดหมู่ใหญ่ไปหาหมวดหมู่ย่อยต่าง ๆ โดยใช้สัญลักษณ์เลขอารบิกหลักร้อย (000-999) แทนเนื้อหาของหนังสือและแบ่งย่อยเนื้อหาหลังจากนั้นด้วยจุดทศนิยม มีการแบ่งตัวเลขออกเป็น

4 ครั้ง ดังนี้

ระบบทศนิยมดิวอี้

(Dewey Decimal Classification)

ครั้งที่ 1

แบ่งตามประเภทของสรรพวิชาใหญ่ๆ 10 หมวดหลัก โดยใช้ตัวเลขหลักร้อย

ครั้งที่ 2

แบ่งออกเป็นอีก 10 หมวดย่อย โดยใช้ตัวเลขหลักสิบเป็นตัวบ่งชี้ รวมเป็น
100 หมวดย่อย

ระบบทศนิยมดิวอี้

(Dewey Decimal Classification)

ครั้งที่ 3

คือ การแบ่งแต่ละหมวดย่อยของทุกหมวดวิชา เป็น 9 หมู่ย่อยลงไปอีก ซึ่ง
การที่แบ่งเลขย่อยลงเช่นนี้จะแสดงว่าเนื้อหาย่อยลงด้วย โดยใช้เลขหลัก
หน่วย

ครั้งที่ 4

คือ แบ่งให้ละเอียดออกไปได้โดยใช้จุดทศนิยมเป็นการระบุเนื้อหาวิชา
เฉพาะเจาะจงลงไป

ระบบทศนิยมดิวอี้

(Dewey Decimal Classification)

การแบ่งหมวดหมู่หนังสือ ครั้งที่ 1

แบ่งตามประเภทของสรรพวิชาใหญ่ๆ 10 หมวด โดยใช้ตัวเลขหลักร้อย
เป็นตัวบ่งชี้

500 วิทยาศาสตร์
600 เทคโนโลยี
700 ศิลปะและนันทนาการ
800 วรรณคดี
900 ประวัติศาสตร์

000 ความรู้ทั่วไป
100 ปรัชญา
200 ศาสนา
300 สังคมศาสตร์
400 ภาษา

เรียกย่อ ๆ ว่าระบบ L.C. ผู้คิดคือ ดร.เฮอร์เบิร์ต พุทนัม

(Herbert Putnum) คิดขึ้นในปี ค.ศ. 1899 ขณะที่ทําหน้าที่เป็นบรรณารักษ์หอสมุดรัฐสภาอเมริกัน ตั้งอยู่ ณ กรุงวอชิงตัน สหรัฐอเมริกา การจัดแบ่งหมวดหมู่หนังสือมิได้อิงหลักปรัชญาใด ๆ มิได้เรียงลําดับวิทยาการ โดยแบ่งเป็น 21 หมวดใหญ่ ใช้อักษรโรมันตัวพิมพ์ใหญ่ A – Z ยกเว้น I O W X Y ผสมกับตัวเลขอารบิค ตั้งแต่เลข 1-9999 และอาจเพิ่ม จุดทศนิยมกับตัวเลขได้อีกหมวดใหญ่ทั้ง 21 หมวด

ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน

(Library of Congress Classification)

หมวดใหญ่ (Classes) หรือการแบ่งครั้งที่ 1

แบ่งสรรพวิชาออกเป็น 21 หมวด โดยใช้ตัวอักษรโรมัน A – Z
เป็นสัญลักษณ์แทนเนื้อหาของหนังสือ ดังนี้

ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน

(Library of Congress Classification)

A ความรู้ทั่วไป (General Works)
B ปรัชญา จิตวิทยา ศาสนา (Philosophy Psychology, Religion)
C ศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์
(Auxiliary Sciences of History)
D ประวัติศาสตร์ทั่วไป และประวัติศาสตร์โลกเก่า
(History : General and Old World)
E-F ประวัติศาสตร์ : อเมริกา (History : America)

ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน

(Library of Congress Classification)

G ภูมิศาสตร์ โบราณคดี นันทนาการ
(Geography, Antropology, Recreation)
H สังคมศาสตร์ (Social Sciences)
J รัฐศาสตร์ (Political Science)
K กฎหมาย (Law)
L การศึกษา (Education)

ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน

(Library of Congress Classification)

M ดนตรี (Music and Books on Music)
N ศิลปกรรม (Fine Arts)
P ภาษาและวรรณคดี (Philology and Literatures)
Q วิทยาศาสตร์ (Science)
R แพทยศาสตร์ (Medicine)

ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน

(Library of Congress Classification)

S เกษตรศาสตร์ (Agriculture)
T เทคโนโลยี (Technology)
U ยุทธศาสตร์ (Military Science)
V นาวิกศาสตร์ (Naval Science)
Z บรรณานุกรม และบรรณารักษศาสตร์
(Bibliography, Library Science)

ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน

(Library of Congress Classification)

1. เพื่อให้หนังสือที่มีเนื้อหาวิชาเหมือนกันอยู่ในหมวดหมู่เดียวกัน

2. เพื่อให้หนังสือที่มีเนื้อหาวิชาใกล้เคียงกัน สะดวกในการค้นหา
เรื่องราวที่สัมพันธ์กัน

3. เพื่อให้ผู้ใช้ห้องสมุดค้นหาหนังสือได้สะดวกรวดเร็ว

4. เพื่อให้ทราบจํานวนหนังสือแต่ละหมวดว่ามีมากน้อยเพียงใด

5. ทําให้สามารถจัดเก็บหนังสือเข้าที่ถูกต้องตามหมวดหมู่หนังสือ

ความจําเป็นที่ต้องมีการจัดหมู่หนังสือ

ตัวอย่างเลขเรียกหนังสือ

ระบบทศนิยมดิวอี้ (D.C.)

ตัวอย่างเลขเรียกหนังสือ

ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน (L.C.)