Struktura społeczna

układ elementów występujących w społeczeństwie, m.in. klas i warstw społecznych, grup zawodowych i instytucji

​Wyróżniamy następujące rodzaje struktur społecznych:

• ​struktura demograficzna

• ​s. zawodowa

• ​klasowa

• ​warstwowa

• ​etniczna

• ​wyznaniowa

​Przemieszczanie się jednostek i grup w strukturze społecznej

​

​Wyróżniamy ruchliwość poziomą, horyzontalną (bez zmiany miejsca w hierarchii społecznej) oraz pionową, wertykalną (zmiana miejsca w hierarchii społecznej - awans lub mezalians)

_{​Ruchliwość społeczna jest uzależniona od cech jednostki, pozycji społecznej rodziców, typu społeczeństwa, zmian ustrojowych czy gospodarczo-technologicznych}

​Struktura społeczeństwa polskiego

• ​nomenklatura polityczna

• ​dyrektorzy przedsiębiorstw

• ​pracownicy umysłowi niższego szczebla i robotnicy

• ​chłopi i robotnicy rolni

• ​drobnomieszczaństwo

• ​klasa wyższa

• ​nowa klasa średnia

• ​klasa średnia

• ​klasa niższa

• ​underclass (niedostosowani społecznie)

​Nierówności społeczne to różnice w dostępie jednostek i grup do dóbr materialnych i niematerialnych. Mogą mieć skutki pozytywne i negatywne.

​

​Nierówne szanse życiowe - wynikające z nierówności społecznych - zależą od takich czynników jak sytuacja finansowa i społeczna rodziny, wykształcenie i kwalifikacje, cechy osobiste jednostki.

​Współczynnik Giniego pozwala mierzyć poziom nierówności społecznej w danym państwie. 0 oznacza pełną równość, a 100 maksymalną nierówność. W Polsce w 2019 roku wskaźnik Giniego miał wartość 28,5 pkt

• ​elitarystyczne - niektóre grupy są z natury lepsze od innych, więc przysługują im pewne przywileje

• ​egalitarne - sprzeciw wobec nierówności, wszystkie jednostki powinny mieć równe możliwości zaspokajania potrzeb

• ​merytokratyczne - istnienie nierówności, jeśli są efektem działać jednostki, jest sprawiedliwe

​Sytuacja uniemożliwiająca lub znacznie utrudniająca jednostkom podejmowania aktywności społecznych np. pracy oraz korzystania z usług publicznych.

​Jest to zerwanie więzi pomiędzy jednostką a społeczeństwem.

​

​Grupy zagrożone wykluczeniem to m.in. bezdomni, osoby słabo wykształcone, przewlekle chorzy i w podeszłym wieku, uchodźcy i imigranci

​Sposoby przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu

​

​Obecny model to działania aktywizujące poprzez różne instrumenty:

• ​społeczno-zawodowe (szkolenia, kursy, spółdzielnie socjalne)

• ​edukacyjne (przekwalifikowanie, praktyczna edukacja dzieci)

• ​zdrowotne (badania profilaktyczne, terapie rodzinne i odwykowe)

• ​społeczne ( prowadzenie dziennych domów wsparcia, świetlic, terapii zajęciowych, aktywizacja lokalna)

​Wszelka zmiana w strukturze i w życiu społecznym, która wywiera wpływ na funkcjonowanie społeczności

​

​Zmiany mogą dotyczyć

• ​struktury społęcznej

• ​norm i wartości

• ​wierzeń i ideologii

• ​funkcji pełnionych przez grupy lub instytucje

• ​otoczenia

1. ​przemiany w środowisku naturalnym (narastanie zagrożeń ekologicznych)

2. ​czynniki ekonomiczne

3. ​działania zbiorowe i działalności jednostek

4. ​rozwój technologiczny

5. ​działalność państwa

6. ​procesy kulturowe

• rewolucja

• reformy

• zamach stanu

• rebelia/rewolta ​

​Rozwój społeczny to ogół zmian, jakim podlega społeczeństwo z upływem czasu

​Teorie rozwoju społecznego: linearna (zmiany podążają w określonym kierunku aż do osiągnięcia określonego punktu); cykliczna (fazowe, powtarzalne zmiany), dychotomiczna (rozwój od struktur pierwotnych do grup wtórnych i złożonych)

​Aktywność zbiorowa w celu przeprowadzenia zmiany społecznej lub jej powstrzymania, charakteryzują się spontanicznością i żywiołowością, mają one wewnętrzną organizację i zazwyczaj nie są mocno sformalizowane

​

​Typy: radykalne (żądania szerokich zmian); ekspresywne (zmiany w kulturze, wartościach i stylu życia); reformatorskie (reformy w określonej dziedzinie)

• ​ruch Mahatmy Gandhiego (1914-1930) - ruch na rzecz niepodległości Indii, w 1930 r. marsz solny przeciwko brytyjskiemu monopolowi na sól, niepodległość Indii w 1947 r.

• ​ruch praw obywatelskich Martina L. Kinga (lata 50-60 XX. w) - ruch przeciwko segregacji, masz na Waszyngton w 1963 r. Pokojowy Nobel dla Kinga

• ​ruch ekologiczny - powstał w latach 60. XX. w ; Greenpeace

• ​emancypacja kobiet - XVIII/XIX - XX w.) - powstanie feminizmu

• ​NSZZ "Solidarność" - 1980, porozumienia sierpniowe