Węglowodany

by Pani Bio

​Związki organiczne zbudowane z atomów węgla, wodoru i tlenu. Ze względu na budowę węglowodany dzielimy na:​

• cukry proste (monosacharydy),​

• dwucukry (disacharydy), czyli cukry złożone z dwóch cukrów prostych,​

• wielocukry (polisacharydy), czyli cukru złożone z wielu cukrów prostych.​

​

​Budowa:​

• Mają szkielet węglowy, w którym występuje od trzech do ośmiu atomów węgla.​

• Mogą występować w postaci łańcucha lub w postaci pierścienia.​

​Właściwości​

• Dobrze rozpuszczają się w wodzie.​

• Mają słodki smak.

​

​Otwórz podręcznik na 42 stronie.

Glukoza jest głównym źródłem energii dla komórek. Wchodzi również w skład wielu dwucukrów i wielocukrów.​

Fruktoza jest dodatkowym źródłem energii oraz składnikiem wielu dwucukrów i wielocukrów.​

Galaktoza jest źródłem energii dla komórek oraz składnikiem dwucukru – laktozy.​

Deoksyryboza jest składnikiem DNA – związku, który jest nośnikiem informacji genetycznej.​

Ryboza jest składnikiem RNA – związku, który uczestniczy w powstawaniu białek.

​Budowa​

Są zbudowane z dwóch cząsteczek cukrów prostych.​

​W dwucukrach cząsteczki są połączone 

wiązaniem O-glikozydowym.

​Właściwości

• Dobrze rozpuszczają się w wodzie.​

• Mają słodki smak.​

​

• Przykłady i znaczenie​

• Sacharoza jest główną formą transportową cukrów u roślin.​

• Laktoza jest składnikiem mleka ssaków, a także źródłem energii dla komórek.​

• Maltoza to produkt rozkładu skrobi w ziarnach zbóż. Jest wykorzystywana jako substancja słodząca.

​

​Budowa​

• Są polimerami, czyli dużymi cząsteczkami, które są zbudowane z powtarzających się mniejszych elementów – monomerów.​

• W przypadku wielu polisacharydów monomerem jest glukoza.​

• Monomery w wielocukrach łaczą się wiązaniem O-glikozydowym. ​

• Przyjmują postać prostych lub rozgałęzionych łańcuchów.

​Właściwości​

• Słabo rozpuszczają się w wodzie lub nie rozpuszczają się wcale.

• Nie są słodkie w smaku​

podręcznik 44 strona

​Przykłady i znaczenie​

• Skrobia jest materiałem zapasowym u roślin. Występuje m.in. w bulwach ziemniaka i ziarnach zbóż.​

• Glikogen jest materiałem zapasowym u zwierząt i grzybów. W organizmie człowieka jest gromadzony w komórkach wątroby i komórkach mięśniowych.​

• Celuloza buduje ściany komórkowe roślin.​

• Chityna buduje ściany komórkowe grzybów oraz szkielet zewnętrzny stawonogów.

​Obecność skrobi można wykryć przy użyciu jodyny.

W kontakcie ze skrobią roztwór jodyny zmienia barwę z brązowej na granatową.