W 1655 roku Szwedzi zaatakowali Rzeczpospolitą. Wojska Szwedzkie wkroczyły od północy i od zachodu. Pretekstem do rozpoczęcia walki było używanie przez króla Polski tytułu króla Szwecji.

Władca Szwecji, Karol X Gustaw złamał postanowienia rozejmu podpisanego w 1635 roku, w Sztumskiej Wsi. Mówił on o tym, że oba państwa nie będą ze sobą walczyć przez 26 lat.

W ciągu kilku miesięcy Szwedzi opanowali dużą część Rzeczpospolitej. Rozmiar zajętych terenów oraz zniszczeń spowodował, że najazd ten został nazwany potopem szwedzkim.

Część mieszkańców Rzeczpospolitej dbając o swój interes, przechodziła na stronę Szwecji. Król Polski wyjechał poza granice Rzeczpospolitej.

Za przełomowe wydarzenie uznaje się szwedzki atak na klasztor na Jasnej Górze.

Klasztor był (i do tej pory jest) bardzo ważnym miejscem dla Polaków. Mimo bardzo trudnej sytuacji i rozpoczętych dyskusji na temat poddania się, Klasztor nie został zajęty przez Szwedów.

Dzięki temu Polacy uwierzyli, że Szwedów można pokonać.

Na czele polskiej armii stanął Stefan Czarniecki (ten z polskiego hymnu). Stosował taktykę walki podjazdowej. Oznacza to, że niewielkie oddziały atakowały, z zaskoczenia Szwedów. Był to skuteczny sposób walki. Szwedzi byli coraz bardziej zmęczeni walką.

Sukcesy zachęciły króla Jana Kazimierza do powrotu do kraju.

W 1660 roku został podpisany pokój w Oliwie:

- Szwedzi otrzymali Inflanty,

- król Polski zrezygnował z używania tytułu króla Szwecji.

Skutki potopu szwedzkiego:

- śmierć wielu osób (szacuje się, że liczba ludności Rzeczpospolitej spadła z 11 do 7 milionów; wielu ludzi zmarło w wyniku chorób i głodu),

- chłopi byli zmuszani do jeszcze cięższej pracy (szlachta chciała odrobić swoje straty; król nie zrealizował swoich obietnic dotyczących poprawy losu mieszkańców wsi),

- Polska utraciła zwierzchnictwo nad Prusami (przeszły pod zarządzanie władców Brandenburgii, zachodniego sąsiada Rzeczpospolitej),

- strata wielu dzieł sztuki (zostały skradzione przez Szwedów).

Koniec