Znaczenie gospodarcze, biologia i fazy rozwojowe rzepaku.

Podstawowymi surowcami otrzymywanymi z nasion rzepaku są olej i białko. Olej rzepakowy jest ważnym źródłem energii w żywieniu człowieka, a odolejone nasiona mają zastosowanie jako pasza dla zwierząt. Tłuszcze są głównym źródłem energii w diecie człowieka. Wartość energetyczna tłuszczu jest najwyższa w porównaniu do innych podstawowych składników diety: tłuszcze – 9 kcal/g, białko i cukry około 4 kcal/g. Zawartość tłuszczu w nasionach rzepaku ozimego wynosi 43-49%, zawartość białka surowego w całych nasionach 21-24%, a w śrucie poekstrakcyjnej 37- 43%. Olej z nasion odmian podwójnie ulepszonych jest olejem uniwersalnym, nadającym się do celów spożywczych i przemysłowych. Uznawany jest jako zdrowy produkt w żywieniu człowieka. O jego wartości dla celów spożywczych decyduje skład kwasów tłuszczowych.

Olej produkowany obecnie różni się od tradycyjnego przede wszystkim zwiększoną zawartością jednonienasyconego kwasu oleinowego oraz wielonienasyconych egzogennych kwasów linolowego i linolenowego. Aby rośliny uformowały 8-10 liści rzepak ozimy potrzebuje od 75 do 85 dni z temperaturą powyżej 5°C, albo sumy temperatur powietrza 550-700°C w okresie od siewu do spoczynku zimowego, a w okresie wegetacji wiosenno-letniej do pełnej dojrzałości nasion trwającej 120-130 dni potrzebuje sumy dziennych temperatur od 1600 do 1800°C.  

Rzepak (Brassica napus L. ssp). Rzepak należy do rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rodzaju Brassica. Gatunek ten powstał w wyniku przekrzyżowania, w warunkach naturalnych, kapusty (B. oleracea L. i rzepiku (B. campestris L.). Wyróżniamy dwie formy botaniczne rzepaku: ozimą, której długość okresu wegetacji wynosi w warunkach Polski około 300 do 330 dni i jarą o długości wegetacji 90 do 120 dni. 

Roślina rzepaku wytwarza rozetę liściową, a lirowate liście łodygowe (ogonkowe lub siedzące) obejmują łodygę. Roślina posiada system korzeniowy palowy z licznymi korzeniami bocznymi i może osiągnąć wysokość powyżej 2 m. Na wyprostowanym pędzie kwiatowym tworzą się rozgałęzienia. Na końcu pędu głównego, a później na rozgałęzieniach pojawiają się kwiatostany, tworzące proste grona

Pączki kwiatowe osadzone na szypułkach, zakwitają od dołu do szczytu grona. Kwiat rzepaku zbudowany jest z kielicha złożonego z 4 wolnych działek, korona ma 4 niezrośnięte płatki korony barwy jasnożółtej do żółtopomarańczowej. Męskie organy generatywne składają się z 6 pręcików, z których 4 długie posiadają pylniki, znajdujące się ponad znamieniem słupka. W czasie pylenia zwrócone są one do środka kwiatu, sprzyjając samozapyleniu. U podstawy pręcików występują 4 miodniki, z których 2 są funkcjonalne. W środku kwiatu znajduje się słupek z zalążnią złożoną z 2 zrośniętych owocolistków. Kwiaty rzepaku są bardzo atrakcyjne dla owadów szczególnie( pszczoły miodnej), które przenoszą ziarna pyłku na inny kwiat (roślinę).Poziom obcozapylenia dochodzi do 30%.

Po przekwitnięciu słupek daje początek wielonasiennej, gładkiej łuszczynie osadzonej na szypułce. W trzy do czterech tygodni od początku kwitnienia, łuszczyna osiąga swoją ostateczną długość (niekiedy powyżej 10 cm) i szerokość (4-5 mm). Łuszczyna składa się z dwu klap oraz błoniastej, pergaminowej fałszywej przegrody złożonej z dziobu (powstałego z szyjki i znamienia słupka) i ramki.

Z ramki przegrody wyrastają nitki nasienne z umieszczonymi naprzemianlegle nasionami.

W łuszczynie wykształca się najczęściej od 20 do 30 nasion. Nasiono składa się z okrywy nasiennej (łuski), pod którą znajdują się pozostałości komórek jednowarstwowego bielma oraz zarodek (dwa duże, nierównej wielkości liścienie, niewielki hypokotyl z związkiem pędu i korzonek zarodkowy. Gromadzący się w nasionach tłuszcz.

mają kształt elipsoidalniekulisty o średnicy 2-3 mm i MTN od 4 do 6 g. Zabarwienie dojrzałych nasion brunatnoczarne lub czarne ze stalowoniebieskim odcieniem.

Wegetację rzepaku ozimego można podzielić na sześć faz rozwojowych:

1. Kiełkowanie i wschody - jest to okres od siewu do wykształcenia się ogonka pierwszego liścia;

2. Formowanie rozety - od wykształcenia się ogonka pierwszego liścia do końca wegetacji jesiennej;

3. Formowanie łodygi - okres od początku wegetacji wiosennej do ukazania się pierwszych pąków kwiatowych;

4. Wzrost łodygi i tworzenie dalszych pąków kwiatowych - aż do początku kwitnienia;

5. Kwitnienie rośliny i powstawanie łuszczyn - od początku do końca kwitnienia;

6. Wykształcenie się nasion i ich dojrzewanie - od końca kwitnienia do zbioru