วรรณคดีไทยสมัยอยุธยาตอนกลาง

พ.ศ. 1991 – 2231

พ.ศ. 1991 – 2232

พ.ศ. 1991 – 2233

พ.ศ. 1992 – 2231

สภาพของกรุงศรีอยุธยาที่ถูกทำลายเสียหายอย่างหนักจากการเสียกรุงครั้งที่สอง

ความเสื่อมอำนาจของขอม และความเข้มแข็งของผู้นำและคนไทยในการรวมพลังกันขับไล่ขอม เพื่อสร้างความเป็นอิสระและเอกราชของตนเอง

สืบเนื่องจากการที่อยุธยาได้ขยายดินแดนออกไปกว้างขวาง และได้รวมเอาดินแดนของอาณาจักรสุโขทัยเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักร จึงจำเป็นต้องขยายอำนาจการปกครองออกไปให้ควบคุมดินแดนท้งหมดไว้ได้

ความเหมาะสมทางยุทธศาสตร์และต้องการฟื้นฟูความยิ่งใหญ่ของราชธานีให้คล้ายคลึงกับกรุงศรีอยุธยา

เพื่อใช้สำหรับเล่าเรื่อง

เพื่อใช้สวด

เพื่อไว้อ่านผ่อนคลายความเครียด

เพื่อใช้ในการละเล่นพื้นบ้าน

มหาชาติคำกลอน

มหาเวสสันดรชาดก

กาพย์ทศชาติชาดก

มหาชาติกลอนเทศน์ หรือ ร่ายยาวมหาเวสสันดรชาดก

แต่งด้วยร่ายยาวสลับกับบทประพันธ์

แต่งเป็นร่ายยาว มีพระคาถาบาลีนำ และพรรณนาเนื้อความโดยมีพระคาถาสลับเป็นตอน ๆ ไปจนจบกัณฑ์

แต่งด้วยพระคาถาบาลียาวทั้งบท

แต่งด้วยร่ายยาวผสมโคลง

พระโหราธิบดี

สมเด็จพระรามาธิบดี

พระมหาราชครู

ศรีปราชญ์

มีการใช้ภาษาที่ซับซ้อนและเป็นทางการสูง

มีการใช้ภาษาที่เรียบง่ายและเข้าใจง่าย

มีเนื้อหาเกี่ยวกับการเมืองการปกครอง

เน้นการเขียนบทกวีและเรื่องราวทางศาสนา

มีการใช้เส้นตรงและคดเคี้ยวไม่เป็นระเบียบ

มีการใช้เส้นโค้งหนาและเส้นโค้งที่แข็งแรง

มีการใช้เส้นโค้งที่มีความละเอียดอ่อน

เป็นทรงเหลี่ยมเส้นตรง หักเหลี่ยมหักมุมและเขียนเอนขวา

เสือโคคำฉันท์

นิราศหริภุญไชย

มหาชาติคำหลวง

กาพย์มหาชาติ

สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช

สมเด็จพระนารายณ์มหาราช

สมเด็จพระนเรศวรมหาราช

สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง