ជំពូក១_មេរៀន៣_ស្លាយមេរៀន_អក្ខរកម្មមេឌា និងឌីជីថល

មេឌាព័ត៌មាន

មេឌាបណ្ដាញសង្គម(Social Media)

វេបមេឌា (Web Media)

ចម្លើយទាំងអស់

មេឌាបានបែងចែកជា 3 ប្រភេទចម្បង គឺ (1) មេឌាប្រពៃណី (Traditional Media) ដូចជា ទូរទស្សន៍ វិទ្យុ និងកាសែត, (2) មេឌាឌីជីថល (Digital Media) ដូចជា គេហទំព័រ និងបណ្តាញសង្គម, និង (3) មេឌាម៉ុល (Multimedia) ដែលផ្តល់អារម្មណ៍តាមរូបភាព សម្លេង និងវីដេអូ។

មេឌាជួយផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន កម្សាន្ត និងអប់រំ, ជាមធ្យោបាយភ្ជាប់មនុស្សជាសាកល, និងជាសារដែលប៉ះពាល់លើគំនិតនិងការប្រាកដខុសត្រូវសង្គម។

មេឌាបានប្រើសម្រាប់ការបង្កើតអាជីវកម្ម ផ្សព្វផ្សាយផលិតផល ស្ថាបនាប្រសិទ្ធភាពសារព័ត៌មានសង្គម, និងជាសម្ព័ន្ធធ្វើឲ្យការទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិស្ទើរតែគ្មានព្រំដែន។

ជាបណ្តុំទិន្នន័យ ដែលមានលក្ខណៈបន្ថែមឬពន្យល់បន្ថយអំពីស្ថានភាព ឬព្រឹត្តិការណ៍ ដែលត្រូវបានបង្ហាញក្នុងព័ត៌មានដើម ដើម្បីឲ្យមានការយល់ដឹងច្បាស់លាស់។

គេអាចប្រើសៀវភៅ វិទ្យុ ទស្សនាវដ្តី ឬប្រព័ន្ធព័ត៌មានឌីជីថលដូចជា គេហទំព័រ ឬបណ្តាញសង្គម ដើម្បីរកព័ត៌មានដែលច្បាស់លាស់ និងអាចទុកចិត្តបាន។

ព័ត៌មានមានតួនាទីជួយបង្កើនចំណេះដឹង ធ្វើការសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវ និងអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពគិតរបស់មនុស្សក្នុងសង្គម។

អ៊ីនធឺណិតផ្ដល់សេវាកម្មជាច្រើន ដូចជា ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម (Facebook, Instagram), សេវាអ៊ីមែល (Gmail, Yahoo Mail), ការស្វែងរកព័ត៌មាន (Google, Bing) និងការទំនាក់ទំនងតាមវីដេអូ (Zoom, Microsoft Teams)។

អ៊ីនធឺណិតជួយបង្កើនការចែករំលែកព័ត៌មាន ការអប់រំអនឡាញ, ការបង្កើតអាជីវកម្មឌីជីថល, និងការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ចនៅលើកម្រិតសាកល។

អ្នកប្រើប្រាស់អាចចូលប្រើអ៊ីនធឺណិតតាមប្រព័ន្ធ Wi-Fi, ឧបករណ៍ចល័ត (Smartphones) ឬបណ្តាញផ្ទះ ដែលភ្ជាប់ទៅតាមអ្នកផ្តល់សេវាព័ត៌មាន។

ព័ត៌មានអាចមកពីប្រភពផ្សេងៗដូចជា សៀវភៅ, កាសែត, ទស្សនាវដ្តី, វិទ្យុ, ទូរទស្សន៍, និងប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតដូចជា គេហទំព័រ និងបណ្តាញសង្គម។

ព័ត៌មានអាចបែងចែកជាប្រភេទផ្សេងៗ ដូចជា (1) ព័ត៌មានការពិត (Fact), (2) ព័ត៌មានសម្រួល (Opinion), និង (3) ព័ត៌មានកំសាន្ត (Entertainment News)។

ព័ត៌មានជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ក្នុងការបង្កើនចំណេះដឹង ដោះស្រាយបញ្ហា, និងផ្តល់មូលដ្ឋានសម្រាប់ការសម្រេចចិត្តក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។

• ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនទាក់ទងនឹងឯកជនភាព

• ព័ត៌មានដែលប៉ះពាល់ដល់អ្នកដទៃ

• មាតិកាអវិជ្ជមាន ទាក់ទងនឹងការជេរប្រមាថ ការរើសអើង

• ពាក្យចចាអារ៉ាម ព័ត៌មានមិនពិត បំពុលសង្គម

• មាតិកាដែលប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍អ្នកដទៃ ដូចជា ការកាប់សម្លាប់ គ្រោះថ្នាក់ វីដេអូអាសអាភាស...។

មិនគួរចែករំលែកព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនដូចជា លេខអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ, លេខទូរស័ព្ទ, អាសយដ្ឋានផ្ទះ, លេខគណនីធនាគារ, ឬពាក្យសម្ងាត់ (password) ដោយសារអាចនាំឱ្យមានការលួចសម្គាល់ឬការរំលោភសិទ្ធិ។

មិនគួរបង្ហាញព័ត៌មានដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ឯកជនភាពអ្នកដទៃ ដូចជា រូបភាពឯកជន, ព័ត៌មានសុខភាព, ឬសកម្មភាពដែលអ្នកមិនបានសុំការអនុញ្ញាតពីម្ចាស់ព័ត៌មាន។

មិនគួរចែករំលែកព័ត៌មានក្លែងក្លាយ (fake news), ព័ត៌មានបង្កចម្រូងចម្រាស, ឬព័ត៌មានដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខសង្គម និងស្ថាប័ន។

ព័ត៌មានអំពីសកម្មភាពសង្គម (community activities), កម្មវិធីស្ម័គ្រចិត្ត, ឬឧបករណ៍ដែលជួយពង្រឹងទំនាក់ទំនងក្នុងសហគមន៍ និងការជួយគ្នាទៅវិញទៅមក។

ព័ត៌មានអំពីសុខភាពសាធារណៈ (public health), សេចក្តីជូនដំណឹងអាសន្ន, ព័ត៌មានសុវត្ថិភាពចរាចរណ៍, និងវិធានការពារសង្គម។

ព័ត៌មានអំពីការអប់រំដូចជា មេរៀនអ៊ិនលាញ (online courses), ឯកសារសិក្សា, ព័ត៌មានអំពីវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា និងការអភិវឌ្ឍចំណេះដឹងថ្មីៗ។

• មាតិកាលក្ខណៈវិជ្ជមានដូចជា ការលើកទឹកចិត្ត ការបង្រៀន ការកម្សាន្តដែលធ្វើឱ្យមានអារម្មណ៍ល្អ រីករាយ

• ព័ត៌មានពិត មានប្រយោជន៍

• ដំណឹងល្អៗដូចជា ការព្យាករណ៍ ការប្រកាសស្វែងរកបុគ្គលិក សិក្ខាសាលា វគ្គបណ្ដុះបណ្ដាលជាដើម។

ជាព័ត៌មានដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយចេតនា ដើម្បីបំភាន់ ឬបំផ្លើសការពិត។

គឺជាព័ត៌មានគ្មានចេតនាបង្កគ្រោះថ្នាក់នណាម្នាក់ហើយមានបំណងផ្សព្វផ្សាយដើម្បីផលប្រយោជន៏ដល់សង្គម។

ជាព័ត៌មានមិនបានត្រួតពិនិត្យច្បាស់លាស់ ដែលអាចមានកំហុសដោយប្រព័ន្ធឬដោយអចេតនា។

ជាព័ត៌មានខុសដែលត្រូវបានបង្ហោះដោយចេតនាដើម្បីបំផ្លាញឬបង្កបញ្ហា។

ជាព័ត៌មានទាំងឡាយណាបង្កើតឡើងឬមានចេតនាផ្សព្វផ្សាយដើម្បីបង្កគ្រោះថ្នាក់នណាម្នាក់​ឬសង្គម។

ព័ត៌មានដែលមកពីប្រភពមិនទុកចិត្តបាន។

ការបញ្ចេញព័ត៌មានដោយមិនបានបញ្ចេញការពិភាក្សាជាក់ស្តែង ឬភ្ជាប់ទៅប្រភពដើម។

• ជាក់ស្តែង ឬភ្ជាប់ទៅប្រភពដើម។

ជួយផ្សព្វផ្សាយអធិបតីភាពសង្គម និងកត្តានៅក្នុងសង្គម។

គឺជាឧស្សាហកម្មដែលរួមមាន ទស្សនាវដ្តី កាសែត ទូរទស្សន៍ វិទ្យុ និងគ្រប់ទម្រង់ផ្សេងទៀត ដែលទំនាក់ទំនងនឹងព្រឹត្តិការណ៍ និងការវិភាគផ្សេងៗ។

ផ្ដល់ព័ត៌មាន និងពត៌មានសំខាន់ៗដល់សាធារណៈ។

ជាជួយទំនាក់ទំនងពីមួយកន្លែងទៅកន្លែងផ្សេងៗក្នុងរយៈពេលយ៉ាងឆាប់រហ័ស។