อิศรญาณ

ข้อความที่สั้น กะทัดรัด 

ถ้อยคำที่ดีงาม ใช้สั่งสอน

ใช้เปรียบเทียบเรื่องต่าง ๆ

เป็นข้อความที่มีคารมคมคาย

ลิงได้แก้ว

หัวล้านได้หวี

ไก่ได้พลอย 

เกลือจิ้มเกลือ

กลอนแปด

กลอนนิทาน

กลอนสุภาษิต

กลอนเพลงยาว

สอนให้มีใจคอหนักแน่น

สอนไม่ให้หลงเชื่อคำยุยงโดยง่าย

สอนให้รู้จักไตร่ตรองให้ดีเสียก่อนที่ตะคล้อยตามคำพูด
ของผู้อื่น

สอนให้มีใจแข็งเหมือนหิน ไม่รู้สึกสงสารหรืออดกลั้น
ทนความเจ็บปวดหรือทุกข์ได้

ทำการใหญ่ไม่ควรตระหนี่

ลงทุนมากแต่ได้ผลนิดหน่อย

ทำลายของใหญ่เพื่อให้ได้ของเล็กน้อย

ลงทุนไปโดยได้ผลประโยชน์ไม่คุ้มทุน

คนชรา

คนพิการ

คนที่มีกำลัง

คนที่มีปัญญา

การเอาตัวรอด

การหาผู้คุ้มครอง

การป้องกันตัวเอง

การเคารพผู้ใหญ่

ผู้แต่งคือหม่อมหลวงอิศรญาณ

มีการแทรกชื่อผู้แต่งในบทประพันธ์

แต่งด้วยฉันทลักษณ์กลอนเพลงยาว

แต่งเพื่อสะท้อนความคิดเห็นที่มีต่อสังคมในยุคนั้น

จงอย่าประมาท

จงอย่ากลัวตาย

จงอย่าดูถูกเทวดา

จงทำความดีละเว้นความชั่ว

บุญหาไม่แล้วอย่าได้ทะนงตน

ปุถุชนรักกับชังไม่ยั่งยืน

เทศนาคำไทยให้เป็นทาน

โดยตำนานศุภอรรถสวัสดี

มิใช่ตายแต่เขาเราก็ตาย

แหงนดูฟ้าอย่าให้อายแก่เทวดา

อย่านอนเปล่าเอากระจกยกออกมา

ส่องดูหน้าเสียทีหนึ่งแล้วจึงนอน