พัฒนาการของอาณาจักรธนบุรี

เป็นเมืองที่มีขุนนางสวามิภักดิ์มาก

เป็นเมืองที่มีเชื้อพระวงศ์เก่าอยู่มาก

เป็นเมืองที่มีชาวต่างชาติเป็นทหารอาสาอยู่มาก

เป็นเมืองที่อยู่ใกล้ทะเลและเสบียงอาหารอุดมสมบูรณ์

กรุงธนบุรีมีพื้นที่กว้างขวางเพียงพอต่อการสร้างพระราชวัง

กรุงธนบุรีมีความอุดมสมบูรณ์ สามารถเก็บเสบียงไว้เลี้ยงไพร่พลได้

กรุงธนบุรีเป็นเมืองป้อมปราการขนาดย่อมพอที่กำลังพลจะรักษาเมืองไว้ได้

กรุงธนบุรีมีกลุ่มคนไทยที่จงรักภักดีพร้อมจะเป็นกำลังพลให้กับพระยาตาก (สิน)

การมีไพร่พลจำนวนมหาศาล

การที่รัฐใกล้เคียงไม่สามารถยึดครองธนบุรีได้

การมีอาวุธยุทโธปกรณ์ที่ทันสมัยและเพียงพอ

การมีทหารอาสาจากชาติตะวันตกเข้ามาช่วยทำสงคราม

อยู่ใกล้ที่สุดและมีคนน้อย

มีทรัพย์สินมีค่าเก็บไว้มาก

มีความอ่อนแอมากกว่าชุมนุมอื่น

กอบกู้เอกราชและสร้างขวัญกำลังใจ

หัวเมืองชั้นใน

หัวเมืองชั้นนอก

หัวเมืองประเทศราช

หัวเมืองพระยามหานคร

ให้ราษฎรเร่งทำนา

คอยดักปล้นเสบียงจากพม่า

เกณฑ์หัวเมืองส่งข้าวให้ส่วนกลาง

ซื้อข้าวจากพ่อค้าจีนมาแจกจ่ายราษฎร

เพราะผู้คนอพยพย้ายถิ่นบ่อยครั้ง

เพราะบ้านเมืองอยู่ในภาวะสงคราม

เพราะหวั่นเกรงข้าศึกเข้ามาสอดแนม

เพราะจะได้มีจำนวนคนไว้ทำนามากขึ้น

ไทยติดพันศึกสงคราม

ไทยเกิดเหตุจลาจลที่กรุงธนบุรี

ไทยไม่สนใจปกครองหัวเมืองมลายู

ไทยไม่ชำนาญลักษณะภูมิประเทศของหัวเมืองมลายู

สงครามที่เขมร

กบฏพระยาสรรค์

ความอดอยากของราษฎร

พม่ายกทัพมาประชิดกรุงธนบุรี

ถูกข้าศึกยึดไป

บ้านเมืองไม่สงบ

ขาดแคลนช่างฝีมือ

ผู้นำไม่อุปถัมภ์ส่งเสริม