หน่วยที่ 3 คัมภีร์ฉัทศาสตร์แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์

พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

เพื่อเป็นแบบเรียนหลักในโรงเรียนราชแพทยาลัย

เพื่อแจกจ่ายให้โรงพยาบาลในถิ่นทุรกันดารห่างไกลจากตัวเมือง

เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

เพื่อรวบรวมตำรายาไทยที่มีเหลืออยู่ไปจารึกไว้ที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

ให้ความรู้เกี่ยวกับสาเหตุของการเกิดโรค

เนื้อหาแฝงข้อคิดเกี่ยวกับจริยธรรมของแพทย์

เป็นส่วนแรกของที่สังเคราะห์เนื้อหาจากทุกคัมภีร์ในเล่ม

เนื้อหาสอดแทรกวิธีการแต่งบทร้อยกรองในรูปแบบต่าง ๆ อย่างละเอียด

เงินทุน

ผู้ใหญ่ไม่สนับสนุน

ความขัดแย้งของคนในสังคม

ประชาชนไม่ให้ความสนใจในการอ่านเท่าที่ควร

เปรียบแพทย์คือทหาร อันชำนาญรู้ลำเนา

ปิตตํ คือวังหน้า เร่งรักษาเขม้นหมาย

อาหารอยู่ในกาย คือเสบียงเลี้ยงโยธา

อำไว้จนแก่กล้า แพทย์อื่นมาก็ขัดขวาง

เป็นแพทย์หลวงประจำพระเจ้าพิมพิสาร

เป็นบิดาแห่งการแพทย์แผนไทยในประเทศอินเดีย

เป็นบิดาแห่งการแพทย์แผนอินเดีย ผู้เชี่ยวชาญชำนาญในด้านเวชศาสตร์

เป็นบิดาแห่งการแพทย์แผนปัจจุบันของอินเดียที่มีชื่อเสียงโด่งดังมาก

แพทย์ที่หลงตนเอง

แพทย์ที่เป็นเพราะรักษาคนตามมีตามเกิด

แพทย์ที่ขาดความรอบรู้ในการวินิจฉัยโรค

แพทย์ที่หมั่นศึกษาค้นคว้าความรู้ใหม่ ๆ

มีความรู้ในวิชาชีพ

มีใบประกอบโรคศิลป์

มีจรรยาแพทย์และคุณธรรมในวิชาชีพ

มีการยอมรับความคิดเห็นของแพทย์ท่านอื่น

ความรักความเมตตาต่อเพื่อนมนุษย์

หลักคุณธรรมและจรรยาของแพทย์มืออาชีพ

ความรู้เกี่ยวกับการใช้ยาสมุนไพรเพื่อรักษาโรค

ความมุ่งมั่นของผู้เป็นแพทย์ด้วยจิตใจที่งดงาม

บางหมอก็เกียจกัน ที่พวกอันแพทย์รักษา

บางกล่าวเป็นมารยา เขาเจ็บน้อยว่ามากครัน

บางกล่าวอุบายให้ แก่คนไข้นั้นหลายพัน

หวังลาภจะเกิดพลัน ด้วยเชื่อถ้อยอาดมา

บางทีไปเยียนไข้ บ มีใครจะเชิญหา

กล่าวยกถึงคุณยา อันตนรู้ให้เชื่อฟัง

บางพวกก็ถือตน ว่าไข้คนอนาถา

ให้ยาจะเสียยา บ ห่อนลาภจะพึงมี