Spójniki wieloczłonowe (mehrteilige Konjunktionen) składają się z dwóch lub więcej wyrazów. Dzięki nim pokażesz komuś np. jakieś alternatywne rozwiązanie, np.:

• „Wir gehen entweder ins Kino oder ins Theater.“ / „Pójdziemy albo do kina, albo do teatru.“

Rodzaje spójników wieloczłonowych:

entweder … oder (albo … albo)

• „Ich kaufe entweder ein Auto oder ein Fahrrad.“ / „Kupię albo samochód, albo rower.“

• „Entweder gehe ich ins Restaurant oder ich bleibe heute zu Hause.“ / „Albo pójdę do restauracji, albo zostanę dziś w domu.“

weder … noch (ani … ani)

• „Ich mag weder Katzen noch Hunde.“ / „Nie lubię ani kotów ani psów.”

• „Er fährt weder in einen Urlaub, noch besucht er mich.“ / „On ani nie jedzie na urlop, ani mnie nie odwiedzi.“ 

W niemieckim (w przeciwieństwie do języka polskiego) nie używa się podwójnego przeczenia, czyli po polsku „ani nie jedzie”, to po prostu „er fährt weder”.

zwar …, aber (wprawdzie … ale)

• „Dein Auto ist zwar schnell, aber zu teuer.“ / „Twój samochód jest wprawdzie szybki, ale za drogi.“

• „Er hat zwar viel Geld, aber seine Frau ist nicht glücklich.“ / „On ma wprawdzie dużo pieniędzy, ale jego żona nie jest szczęśliwa.“

sowohl … als auch (zarówno … jak i)

• „Dein Nachbar ist sowohl nett als auch intelligent.“ / „Twój sąsiad jest zarówno miły, jak i inteligentny.”

• „Ich esse gern sowohl Fleisch als auch Gemüse.“ / „Jem chętnie zarówno mięso, jak i warzywa.“

nicht nur …, sondern auch (nie tylko …, lecz także)

• „Ich spreche nicht nur Deutsch, sondern auch Englisch.“ / „Mówię nie tylko po niemiecku, lecz także po angielsku.“

• „Ich habe gestern nicht nur meine Oma, sondern auch deine Schwester getroffen.“ / „Spotkałam wczoraj nie tylko moją babcię, lecz także twoją siostrę.“

einerseits …, andererseits (z jednej strony …, z drugiej strony)

• „Ich freue mich einerseits auf unseren Umzug, andererseits habe ich Angst.“ / Cieszę się z jednej strony na naszą przeprowadzkę, z drugiej strony boję się.”

• „Er möchte einerseits gesund leben, andererseits würde er am liebsten nur Pizza essen.“ / „On chciałby z jednej strony żyć zdrowo, z drugiej strony jadłby najchętniej tylko pizzę.”

„Entweder … oder“, „weder … noch“, „sowohl … als auch“ – tych spójników nie oddzielamy przecinkiem!

Szyk w zdaniu ze spójnikiem wieloczłonowym

Jeśli użyjesz spójnika wieloczłonowego, to musisz uważać na kolejność wyrazów w zdaniu (szyk zdania). Generalnie to nic trudnego – zapamiętaj tylko dwie zasady:

1. Po spójnikach:

nicht nur …, sondern auch
zwar …, aber
entweder … oder

w drugiej części zdania jest najpierw osoba (podmiot), a potem czasownik (orzeczenie) – czyli szyk prosty, np.:

• „Entweder koche ich eine Suppe, oder er bestellt eine Pizza.“ / „Albo ugotuję zupę, albo on zamówi pizzę.“

2. Po spójnikach:

weder … noch
sowohl … als auch
einerseits …, andererseits

w drugiej części zdania jest odwrotnie – najpierw czasownik (orzeczenie), a potem osoba (podmiot) – czyli szyk przestawny, np.:

• „Er ist einerseits nicht nett, andererseits möchte er viele Freunde haben.“ / On jest z jednej strony niemiły, z drugiej strony chciałby mieć dużo przyjaciół.”