Een korte opfrissing van de bestuursvormen

• Monarchie

  • Monos (alleen) en Archein (heersen)

  • Één koning

• Tirannie

  • Túrannos (alleenheerser)

  • De alleenheerser, macht gegrepen via geweld

• Aristocratie

  • Aristoi (de beste) en Kratein (heersen)heerschappij van de besten

  • De aanzienlijksten in de samenleving

• Oligarchie

  • Oligos (weinig) en Archein (heersen)

  • macht bij een kleine groep van bevoorrechte klasse

De Atheense democratie

• Demos (het volk) en kratein (heersen)

  • Betekent dus letterlijk 'het volk heerst'.

• Rechtstreekse democratie

  • De burgers stemmen en beslissen zelf over wetten.

• Twee organen:

  • Volksvergadering (Ekklèsia):

    • Waar er over wetten wordt gestemd.

  • Raad van 500 (Boulè):

    • Zorgt voor de uitvoering van de wetten. Alleen mannelijke burgers

Functies werden vaak gekozen door middel van loting.

De Perzische Oorlogen

Een korte opfrissing van de Perzische oorlogen

Eerste Perzische Oorlog: (490 v.Chr.)

• Perzen onder leiding van Darius I

• Athene onder leiding van Miltiades

• Slag bij Marathon

• Resultaat: Grieken winnen en de Perzische uitbreiding naar het Westen werd tegengehouden.

Een korte opfrissing van de Perzische oorlogen

Tweede Perzische Oorlog: (480-479 v.Chr.)

• Slag bij Thermopylae

  • Perzen onder leiding van Xerxes I

  • Sparta onder leiding van Leonidas

    • Gebruiken de bergpas om de Perzen tegen te houden.

  • Resultaat: Perzen winnen en stootten door tot het westen van Griekenland.

Een korte opfrissing van de Perzische oorlogen

Tweede Perzische Oorlog: (480-479 v.Chr.)

• Zeeslag bij Salamis

  • Perzen onder leiding van Xerxes I

  • Sparta, Athene en Korinthe

    • Onder leiding van Atheense strateeg Themistokles

      • gebruiken de bergpas als list

  • Resultaat: Grieken winnen en maakten een einde aan de Perzische dreiging.

Een korte opfrissing van de Perzische oorlogen

Tweede Perzische Oorlog: (480-479 v.Chr.)

• Zeeslag bij Salamis

  • Redenen voor de Griekse overwinning:

    • De Griekse schepen waren beter dan de Perzische

    • Het was een goede plaats voor een zeeslag

    • De Griekse generaals waren betere leiders

    • De Grieken gebruikten een list om de Perzen in de zee-engte te lokken

Een korte opfrissing van de Perzische oorlogen

Tweede Perzische Oorlog: (480-479 v.Chr.)

• Slag bij Plataea

  • Perzen onder leiding van Xerxes I

  • Sparta, Athene en verschillende poleis

    • Deze samenwerking was cruciaal voor de overwinning.

  • Resultaat: Grieken winnen en de Perzen blijven voorgoed weg uit Griekenland.

De Peloponnesische Oorlogen

Een korte opfrissing van de Peloponnesische oorlogen

Athene

• Delisch-Attische zeebond

  • doel: bescherming tegen de Perzen

• Zeemacht

Sparta

• Peloponnesische bond

• Landmacht

Een korte opfrissing van de Peloponnesische oorlogen

Eerste fase – 431-421 v.Chr.

• Sparta verklaart Athene de oorlog

  • Plunderen, brandschatten en bemoeilijkten de voedselvoorziening van Athene

    • Athene kan volhouden door de lange muren die de stad met de haven Piraeus verbonden en kunnen door hun vloot de kusten van de Peloponnesos aanvallen

    • Het langdurige conflict verzwakte Athene wel van binnenuit: epidemieën en politieke conflicten ontstonden binnen de stad en tussen haar bondgenoten

Een korte opfrissing van de Peloponnesische oorlogen

Nikiasvrede – 421 v.Chr.

• Atheense leider Nikias onderhandelde met Sparta over een vrede

  • Bezette gebieden werden teruggegeven en formeel eindigde de oorlog.

Noemen we ook wel eens een schijnvrede.

Een korte opfrissing van de Peloponnesische oorlogen

Tweede fase – 413-404 v.Chr.

• Athene kreeg zware klappen: Sparta beperkte de voedsel- en zilvervoorziening en won veldslagen, mede dankzij een vloot ondersteund door Perzen.

• Athene geeft zich in 404 v.Chr. over

  • Lange muren worden afgebroken mocht weinig oorlogsschepen houden, verloor haar kolonies, moest verbannen oligarchen terug laten keren en erkende Sparta als leider.

Een korte opfrissing van de Peloponnesische oorlogen

De vergeefse strijd om hegemonie: Sparta en Thebe (404–362 v.Chr.)


• Sparta kwam er verzwakt uit de Peloponnesische oorlogen

  • De oorlogen hadden hun middelen en bevolking uitgeput

  • Hun militaire samenleving leidde tot late huwelijken en een lage geboortegraad

  • Sparta probeerde haar invloed te behouden en te voorkomen dat andere stadstaten te sterk werden, met steun van de Perzen

• Thebe komt in 371 v.Chr. in opstand en overwint Sparta

Een korte opfrissing van de Peloponnesische oorlogen

Opkomst van Makedonië (4e eeuw v.Chr.)


• In 338 v.Chr. versloeg Philippos de gecombineerde legers van Thebe en Athene bij Chaironea

• Daarna dwong hij alle Griekse poleis in de Korinthische Bond: ze behielden interne autonomie, maar mochten geen oorlogen voeren of buitenlands beleid bepalen

  • De uitvoerende macht lag volledig bij Philippos, waardoor Makedonië de soevereiniteit van de Griekse poleis effectief overnam

De opkomst van Makedonië

• Philippos II moderniseert het leger

  • De Sarissa

    • Langere speer dan die van de Grieken

    • Konden de Grieken vanop een grotere afstand raken

    • Vernieuwing op vlak van wapens

  • Makedonische Falanx

    • Meer manschappen

    • Stonden dichter op elkaar om het effect van de speren te vergroten

Griekse falanx

Makedonische falanx

Alexander de Grote

• Zoon van Philippos II

  • Koning op 20 jaar (336 v.Chr.)

• Verovert Perzië

• Grote overwinningen: Issos, Egypte, Gaugamela

• Tot India

• Na zijn dood valt het rijk uiteen

Na de dood van Alexander ontstaat er een Diadochenstrijd waarna het rijk wordt verdeeld.

• Diadochen = generaals

Hellenisme

Tijdens de veroveringen kwamen de Griekse en Makedonische troepen in contact met verschillende culturen.

• Zorgde voor veel cultuuruitwisseling, ook in de periode erna.

  • Gekenmerkt door een wederzijdse beïnvloeding van Oost en West op vlak van kunst, religie, wetenschap...

• Grieks werd de ‘Lingua Franca’. E

  • Een taal waarin iedereen met elkaar kon communiceren ondanks een verschil in moedertaal (vergelijkbaar met de hedendaagse rol van het Engels)

​Alexandrië

Alexander stichtte in Egypte een nieuwe stad die hij zijn eigen naam gaf: Alexandrië. Na Alexanders dood werd er onder de Ptolemaeën een bibliotheek opgericht die de grootste van de oudheid werd. Er zouden tussen de 400.000 en 700.000 boekrollen hebben gelegen.

Alexander had zelf een grote interesse in filosofie, kunst en wetenschap, iets wat hij had meegekregen van zijn leermeester Aristoteles.
De bibliotheek bevatte kopieën van Griekse werken en ook Griekse vertalingen van teksten uit andere culturen zoals Egypte, India en Mesopotamië.

​Wil je extra uitleg of oefeningen? Kom even naar voren.