​1.Математикалык маятник деген эмне?
2.Математикалык маятник деген эмне?
3. Математикалык маятник деген эмне?
4.Термелүүнүн шарты
5.Математикалык маятниктин термелүү периоду массадан көз каранды эмес!
6.Маятниктин мүнөздөмөлөрү
7.Колдонулушу
8.Энергиясы
9.Графиктери
10.Тажрыйбада байкоолор
11. Жыйынтык

​Математикалык маятник – бул узундугу өзгөрбөгөн, салмагы жок жипке илинген кичинекей жүк (материалдык чекит). Ал кичине бурч менен термелгенде гармониялык термелүү жасайт.

​Математикалык маятник деген эмне?

​Майда өлчөмдөгү жүк Жука,
созулбаган жипке илинген система
Алга-артка термелген механикалык система

​Математикалык маятник деген эмне?

​Математикалык маятник деген эмне?

​Жиптин узундугу (L) Жүктүн массасы (m) Тең салмак абалы Отклонение бурчу (α)

​Термелүүнүн шарты

​Бурч кичине болгондо (α < 10°) кыймыл маятниктин жөнөкөй гармониялык термелүүсүнө окшош. Аба каршылыгы эске алынбайт. Жип созулбайт жана массасы жок деп эсептелет.

​Математикалык маятниктин термелүү мезгили массадан көз каранды эмес!

T = 2\pi\sqrt{\frac{L}{g}}

мында:

T – период

L – жиптин узундугу

g = 9.8 , м/с² – оордук күчүнүн ылдамданышымында: T – период L – жиптин узундугу g = 9.8 , м/с² – оордук күчүнүн ылдамданышы

​ Массасы өзгөрсө да период өзгөрбөйт.

Жиптин узундугу артса – период узарады.

Термелүүнүн амплитудасы кичине болсо – термелүү гармониялык.

Эң жөнөкөй термелүү системасы.

​Маятниктин мүнөздөмөлөрү

​Колдонулушу

​ Часыларда (саат маятниги)
Физикада термелүүлөрдү түшүндүрүүдө Астрономияда убакыт өлчөөдө
Лабораториялык иштерде g таап чыгууда

​Энергиясы

​Жалпы механикалык энергия өзгөрбөйт (аба каршылыгы жок учурда).
Потенциалдык энергия: E_p = mgh
Кинетикалык энергия: E_k = \frac{mv^2}{2}
Термелген сайын энергия биринен бири өзгөрүп турат.

​Графиктери

​Бурчтук өзгөрүү – синус (sin) же косинус (cos) закондору менен. Ылдамдык – фаза боюнча 90° алдыда турат. Үлкөн амплитудада период аз-аз көбөйөт

​Тажрыйбада байкоолор

​1 м узундуктагы маятниктин периоду болжол менен 2 секунда. Маятник канчалык узун болсо, ошончолук жай термелет. Кичинекей бурч менен термелсе – кыймыл өтө так жана кайталануучу.

​ Кыскача корутунду

Математикалык маятник — бул физикадагы эң жөнөкөй жана маанилүү термелүү системаларынын бири. Анын жардамы менен термелүү мыйзамдары, гармониялык кыймыл, энергиянын айланышы жана g чоңдугу изилденет.

​Маятниктин колдонулушу Сааттар Сейсмология Физикалык эксперименттер Терметилүү процесстерин моделдөө

​Формуланын мааниси l — жиптин узундугу g — эркин түшүү ылдамдануусу Маятниктин массасына көз каранды эмес

​Конул бурганыныз учун чоон рахмат!