ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI

By Ayşe Öz

Çocuk İhmali, çocuğun bakımı ile yükümlü olan bireylerin çocuğun beslenme, barınma, sevgi, güven, eğitim vb. temel gereksinimlerini karşılamamasıdır.

Çocuk istismarı, anne baba ya da başka bir yetişkin tarafından çocuklara yöneltilen, toplum tarafından uygunsuz ya da hasar verici olarak nitelendirilen, çocuğun gelişimini engelleyen ya da kısıtlayan eylemlerin tümü olarak tanımlanmaktadır.

​

​İstismar ve ihmali birbirinden ayıran en önemli fark istismarın aktif bir eylem, ihmalin ise pasif bir olgu olmasıdır.

​İHMAL VE İSTİSMARIN NEDENLERİ

• Çocukların değer görmemesi ya da önemsenmemeleri,

• Düşük sosyoekonomik düzey,

• Madde bağımlılığı, küçük yaşta çocuk sahibi olma,

• Anne babanın geçmişinde maruz kaldığı ihmal ve istismar, aile içi şiddet,

• Kalabalık aile yapısı, olumsuz çevre koşulları, ihmal ve istismar riskini artıran diğer faktörler olarak karşımıza çıkmaktadır.

İstismar veya ihmal gösteren bireylerin büyük çoğunluğu çocukluklarında kendileri de anne babalarından olumsuz davranışlara maruz kalmış kişilerdir. Çocuğa karşı uygulanan ihmal ve istismar ile kendi çocukluğu arasında dolaylı bir ilişki vardır.

İHMAL TÜRLERİ

FİZİKSEL İHMAL

1. Çocuğun tıbbi ihtiyaçlarının gerektiği gibi karşılanmaması.
2. Düzenli ve besleyici öğünlerin zamanın da verilmemesi.
3. Çocuğa uygun fiziksel ortamın sağlanmaması (temiz ve yeterli giysi, su, barınma vb.).
4. Çocuğun uzun süre kendi başına ve yalnız bırakılması.

​EĞİTİMSEL İHMAL

1. Çocuğun eğitim-öğretim çağına gelmesine rağmen okula gönderilmemesi,engellenmesi, kendi isteği dışında eğitim ve öğretimden mahrum bırakılması.

​DUYGUSAL İHMAL

1. Çocuğa karşı yeterli sevgi ve şefkat gösterilmemesi,
2. Çocuğun aile içi şiddete ve kötü muameleye şahit olması,
3. Çocuğun zararlı madde kullanmasının görmezden gelinmesi.
4. Çocuğun suç işlemesine ve saldırgan davranışlarına destek olunması ya da bu davranışların göz ardı edilmesi.

İhmal Ve İstismarın Çocuklar Üzerinde Etkileri:

Fiziksel Etkileri

Fiziksel ihmal ve istismarın uygulandığı durumlarda daha sık görülmektedir. Vücudun çeşitli yerlerinde yaralar, şişmeler, morluklar, kanamalar, kırıklar ve hasarlar şeklinde fark edilir. Ayrıca yaşanan ağır travma durumuna göre büyüme ve gelişme geriliği de görülebilmektedir.

​Ruhsal Etkileri

İstismar ve ihmale uğrayan çocuklar, zamanla özgüven duygularını kaybederler ve sevgisizlik davranışı gösterme eğilimine girerler. Bunun yanı sıra kişilik bozuklukları gerçekleşir, ağır psikolojik rahatsızlıklar göstermeye başlarlar. Örneğin, öfke nöbetleri, saldırganlık, yalancılık, aşırı kaygı bozukluğu, uykusuzluk, içe kapanma, kendini suçlama hissetme vb.

​Sosyal Etkileri

İstismar ve ihmale uğramış olan çocukların diğer çocuklar gibi yaşadıkları topluma aidiyetleri önemlidir. Toplum, acıma duygusu ile yaklaşarak aşırı koruyucu ve kollayıcı bir tutum içerisine girerek çocuk üzerin de duygusal baskı kurabileceği gibi, çocuğu dışlayarak, istemeyerek ve işe yaramaz gözüyle bakarak çocuğu yalnızlığa da itebilmektedirler.

ÇOCUK İSTİSMAR TÜRLERİ

​FİZİKSEL İSTİSMAR

Fiziksel istismar, yetişkinlerin çocuklara ya da gençlere uyguladıkları, bedensel hasara ya da yaralanma riskine yol açacak davranışlarıdır. Dövmek, çimdiklemek, ısırmak, kulağını ve saçını çekmek, tekmelemek, boğmaya veya zehirlemeye çalışmak vb.

​DUYGUSAL İSTİSMAR

Çocuğun ihtiyaç duyduğu ilgi, sevgi ve şefkatten mahrum kalması ve bu durumun çocuk üzerinde duygusal sorunlara neden olmasıdır. Çocuğun duygusal paylaşımın olmaması, hareketlerinin kısıtlanması, kasıtlı olarak sözel ve davranışsal olumsuz uyarı verilmesi, olumsuz davranışlar göstermeye zorlanması, izole edilmesi, reddedilmesi, korkutulması, haksız yere suçlanması, alay edilmesi gelişimi konusunda uygun olmayan beklentilerin olması gibi tutumları kapsar.

​EKONOMİK İSTİSMAR

Çocuğa bakmakla yükümlü kişilerin çocuğu bir maddi kazanç kaynağı olarak görüp, çocuktan ekonomik menfaat elde etmek için onu çalıştırmasıdır.

​CİNSEL İSTİSMAR

Çocuğun, bir yetişkin veya kendinden yaşça büyük bir çocuk tarafından, gelişimsel olarak hazır olmadığı, kanun ve yasaların izin vermediği, sosyal, kültürel ve ahlaki normlara aykırı olacak şekil de cinsel bir etkinliğe zorlanmasıdır.

• Çocukla cinsel içerikli şakalar yapma,

• Çocukları erken yaşta evlenmeye zorlama,

• Çocuğun cinsiyetini, bedenini, cinsel organlarını alay, övünç ya da utanç aracı olarak kullanma,

• Çocuğun bedenine ve/veya cinsel organlarına bakma,

• Çocuğa cinsel içerikli görseller gösterme, filmler seyrettirme,

• Çocuğun bedeninin herhangi bir yerine ve/veya cinsel organlarına dokunma da cinsel istismardır.

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI DURUMUNDA BAŞVURULACAK KURUMLAR

İlk Yapılması Gerekenler:
1.ÇOCUĞU EN KISA SÜREDE İSTİSMAR ORTAMINDAN UZAKLAŞTIRIN

2.ÇOCUĞA YARDIMCI OLUN
3.BİLDİRİMDE BULUN

​BAŞVURU MERKEZLERİ

ALO 183 :SOSYAL DESTEK HATTI
155 POLİS/156 JANDARMA
REHBERLİK SERVİSLERİ
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜKLERİ
CUMHURİYET SAVCILIĞI

Bildirimden sonraki aşama, çocuğun yaşadığı olayla ilgili beyanının alınması ve soruşturmanın yapılması aşamasıdır. İl Emniyet Müdürlüğünde “Çocuk Şube Müdürlüğü”, ilçelerde ise “Çocuk Büro Amirliği” adı altında yeni birimler yapılandırılmıştır. Bununla birlikte Jandarma Genel Komutanlığınca “Çocuk ve Kadın Kısım Amirlikleri” kurulmuş olup, il ve ilçelerde de “Çocuk ve Kadın İşlem Astsubayları” görevlendirilmiştir. Ayrıca, Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastanelerin bünyesinde bulunan “Çocuk İzleme Merkezleri’nden de bu konuda yardım alınabilir. Çocuk İzleme Merkezleri (ÇİM); Cinsel istismara uğrama şüphesi altındaki mağdur çocukların; ifadelerini alma, adli muayenelerini yapan ve diğer her türlü soruşturma işlemlerini tek merkezden yapılmasını sağlayan birimlerdir.