Біртұтас халық жасағының ұйымдастырылуы

1726 жылы жоңғарларға күйрете соққы беруді және бүкіл халыктың күш-жігерін біріктіруді мақсат еткен жиын

Қазақтар қолбасшыларын атады;

Көшпелі ақсүйектердің аса маңызды мемлекеттік шешімдер қабылдайтын жиналысы,яғни түркі моңғол халықтарының ең жоғарғы билік жүйесі;

№1 мәтін

Оның Орта жүз сұлтаны Барақпен бұрыннан бас араздығы бар еді. Бұл жолы олардың арасында қырғыз-қайсақтарга келген қарақалпақтар үшін айрықша дау туғызды. Ол қарақалпақтарды өзіне бағындырғысы келді, ал Барақ оған кеңгісі келмеді. Сейтіп, екі жақтың дауы жанжалга ұласты. Барақ сұлтанның жанындағы жасагы хандікіне караганда кебірек болатын. Осы басымдықты пайдаланып, Барактың төңірегіндегі бір қырғы найзамен ханды елімші етіп жаралады.... Барақ султан Әбілхайыр ханды өлтіргеннен кейін кек алады деп қорқып, Орта жүзден Түркістан мен Ташкентке кешіп кетті, алайда ол жақтан купия кеңесші арқылы өзінің орыстарға адал екендігін жеткізді. Жіберген адамның айтуынша, хан қарақалпақтарды шабуға келген, Барақтың өзі бұл кезде онда болмаған. Барақ сұлтан Әбілқайыр ханның елімі үшін екініп жүрген көрінеді. Келген адамның хабарлауынша, Барақ сұлтан көктемде келіп, ханның балаларына қалыптасқан дәстүр бойынша барлық айыпты ез қолымен телемекші.

№1 мәтін бойынша Барақ пен Әбілқайыр ханның арадағы болған дауының себебін анықтаныз

№2 мәтін

«... 1717 жылы қалмақтардың қалың қолы Аягөз өзені бойындағы найман және жалайыр тайпаларының қоныстарына баса-көктеп кірді. Жауға қарсы қазақ жасағын Тауке ханның ұлы Қайып бастап шықты. Мұнда Әбілкайыр бастаған Кіші жүз жасақтары да жауынгерлік белсенділік танытты. Жонғарларға қарсы біртұтас әскер ұйымдастыруда қазақ елі ауызбірлік таныта білді. 1724 жылы Әбілқайыр бастаған қазақ қолы Түркістан қаласын жаудан қайтарып алды.....

№2 мәтінді талдап, болған тарихи оқиғалардың уақытын анықтаңыз

№1 мәтін

Оның Орта жүз сұлтаны Барақпен бұрыннан бас араздығы бар еді. Бұл жолы олардың арасында қырғыз-қайсақтарга келген қарақалпақтар үшін айрықша дау туғызды. Ол қарақалпақтарды өзіне бағындырғысы келді, ал Барақ оған кеңгісі келмеді. Сейтіп, екі жақтың дауы жанжалга ұласты. Барақ сұлтанның жанындағы жасагы хандікіне караганда кебірек болатын. Осы басымдықты пайдаланып, Барактың төңірегіндегі бір қырғы найзамен ханды елімші етіп жаралады.... Барақ султан Әбілхайыр ханды өлтіргеннен кейін кек алады деп қорқып, Орта жүзден Түркістан мен Ташкентке кешіп кетті, алайда ол жақтан купия кеңесші арқылы өзінің орыстарға адал екендігін жеткізді. Жіберген адамның айтуынша, хан қарақалпақтарды шабуға келген, Барақтың өзі бұл кезде онда болмаған. Барақ сұлтан Әбілқайыр ханның елімі үшін екініп жүрген көрінеді. Келген адамның хабарлауынша, Барақ сұлтан көктемде келіп, ханның балаларына қалыптасқан дәстүр бойынша барлық айыпты ез қолымен телемекші.

№1 мәтінді және тарихи білімдерді пайдаланып, дұрыс дәйекті анықтаныз

Мәнметінді жане тарихи білімдерді пайдаланыл тарихи окиғалардың хронологиялық ретін анықтаңыз

1. Әбілқайыр хан Түркістан қаласын жоңғарлардан қайтарып алды.

2. Қалмақтардың найман және жалайыр тайпаларының қоныстарына шабуыл жасады

3. Қайып ханга бағынгысы келмеген Әбілқайыр өз әскерін ұрыс даласынан алып кетті.

4. Барақ сұлтан Орта жүзден Түркістан мен Ташкентке көшіп кетті

№1 мәтін

Оның Орта жүз сұлтаны Барақпен бұрыннан бас араздығы бар еді. Бұл жолы олардың арасында қырғыз-қайсақтарга келген қарақалпақтар үшін айрықша дау туғызды. Ол қарақалпақтарды өзіне бағындырғысы келді, ал Барақ оған кеңгісі келмеді. Сейтіп, екі жақтың дауы жанжалга ұласты. Барақ сұлтанның жанындағы жасагы хандікіне караганда кебірек болатын. Осы басымдықты пайдаланып, Барактың төңірегіндегі бір қырғы найзамен ханды елімші етіп жаралады.... Барақ султан Әбілхайыр ханды өлтіргеннен кейін кек алады деп қорқып, Орта жүзден Түркістан мен Ташкентке кешіп кетті, алайда ол жақтан купия кеңесші арқылы өзінің орыстарға адал екендігін жеткізді. Жіберген адамның айтуынша, хан қарақалпақтарды шабуға келген, Барақтың өзі бұл кезде онда болмаған. Барақ сұлтан Әбілқайыр ханның елімі үшін екініп жүрген көрінеді. Келген адамның хабарлауынша, Барақ сұлтан көктемде келіп, ханның балаларына қалыптасқан дәстүр бойынша барлық айыпты ез қолымен телемекші.

№2 мәтін

«... 1717 жылы қалмақтардың қалың қолы Аягөз өзені бойындағы найман және жалайыр тайпаларының қоныстарына баса-көктеп кірді. Жауға қарсы қазақ жасағын Тауке ханның ұлы Қайып бастап шықты. Мұнда Әбілкайыр бастаған Кіші жүз жасақтары да жауынгерлік белсенділік танытты. Жонғарларға қарсы біртұтас әскер ұйымдастыруда қазақ елі ауызбірлік таныта білді. 1724 жылы Әбілқайыр бастаған қазақ қолы Түркістан қаласын жаудан қайтарып алды.....

№ 1,2 мәтіндерді және тарихи білімдерді пайдаланып, Әбілқайыр ханнан кейін Кіші жүздің ханын анықтаңыз

Мәтіннің авторын анықтаңыз

«Жорыққа аттанар алдында әрбір салт атты 20 жебе салынған қорамсақ асынады, әрбір жебенің мүлт кетпеуін қадағалайды.Жаудың қаупі төнгенде өз отандастарына күндіз аттың үстінде оңға, солға бұрылу , түнде алау жағу арқылы белгі береді».

Қазақ қоғамында соғыс жариялау, бітім жасау, әскерге қолбасшы қызметін атқарды

Қазақтар шайқаста ерлігімен көзге түскен қатардағы  жауынгерлер мен қолбасшыларды атады;

Ел басына қауіп-қатер төнген кезде, дұшпанның шабуылына тойтарыс беру үшін құрылған әскер:

Әр жасақтың ұраны болды, жалпы ұраны;

Мәтіннің авторын анықтаңыз;

Қырғыздар (қазақтар) әсіресе атқа мықты, өйткені балалары Әбілқайыр хан төрт жасқа келер-келместен, оларды атқа мінгізіп үйретеді де қазақ жауынгерлерінің ерлігі жайлы таңдана жазған: «Олар өлімнен қорық- пайды, жау қолына түскеннен гөрі қолына қару ұстап ақырғы демі шыққанша шайқасып өлгенді ерлік санайды».

1710 жылы Қарақұмда барлық қазақ жүздерінің өкілдерін жинаған хан:

1710 жылы Қарақұмда  өткен жиында бүкіл халықтық жасақ құруды ұсынған;

Жоңғар басқыншылығы кезінде Қарақұм құрылтайында қабылданған шешім

1723 жылы 20 мың жауынгерi бар жасақты бастап, жоңғарлардың қандас одақтасы Едiл бойындағы қалмақтарға қарсы бiрнеше жеңiстi жорық жасады:

1724 жылдың көктемінде Түркістан қаласын жоңғарлардан азат етіп,1жыл бойы өаланы ұстап тұрған ;

Әбілқайыр ханның құрамындағы жауынгерлер саны жетті;