Przykład

Uczeń czyta książkę.

O jakiej czynności tu mowa?
Kto ją wykonuje?

Orzeczenie

Orzeczenie to część zdania, która oznacza czynność, stan lub właściwość tego, na co wskazuje podmiot. Odpowiada na pytania: co robi?, co się z nim dzieje?, w jakim jest stanie?

Podmiot

Podmiot ro część zdania, która oznacza osoby, zwierzęta, rośliny, przedmioty i zjawiska, o których czynności, stanie lub właściwości mówimy za pomocą orzeczenia. Odpowiada na pytania: kto?, co?

Wypowiedzenie

Wypowiedzenie to taki komunikat, który stanowi informacyjną samodzielną całość.

Rodzaje wypowiedzeń (cel)

Ze względu na cel wypowiedzenia dzielimy na:
oznajmujące - ich celem jest poinformowanie o czymś odbiorcę,
rozkazujące - ich celem jest wydanie polecenia odbiorcy,
pytające - ich celem jest uzyskanie informacji od odbiorcy.

Rodzaje wypowiedzeń (uczucia)

Ze względu na zabarwienie emocjonalne wypowiedzenia dzielimy na:
neutralne - niewyrażające emocji,
wykrzyknikowe - wyrażające emocje.

Rodzaje wypowiedzeń (obecność orzeczenia)

Ze względu na obecność orzeczenia wypowiedzenia dzielimy na:
zdania - wypowiedzenia z orzeczeniem, czyli osobową formą czasownika, np. Uczeń czyta książkę,
oznajmienia (równoważniki zdań) - wypowiedzenia bez orzeczenia, np. Ale droga bluza!.

Rodzaje zdań ze względu na liczbę orzeczeń

Ze względu na liczbę orzeczeń zdania dzielimy na:
zdania pojedyncze - zdania z jednym orzeczeniem,
zdania pojedyncze - zdania z dwoma orzeczeniami.