1234

หลักฐานทางประวัติศาสตร์

ประเภทของหลักฐานทางประวัติศาสตร์

แบ่งตามลักษณะ

• ลายลักษณ์อักษร

• ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

แบ่งตามความส าคัญ
• หลักฐานชั้นต้น

• หลักฐานชั้นรอง

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เป็นลายลักษณ์อักษร

•พงศาวดาร

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เป็นลายลักษณ์อักษร

•จดหมายเหตุ

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เป็นลายลักษณ์อักษร

•ใบลาน

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

•จารึก

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

• เจดีย์

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

•แหล่งโบราณคดี

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

•จิตรกรรมฝาผนัง

หลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

•โครงกระดูก

ให้นักเรียนบอกหลักฐานทางประวัติศาสตร์แบบลายลักษณ์อักษรและแบบไม่ใช่ลาย
ลักษณ์อักษรมาอันละ 5 อย่าง

หลักฐานทางประวัติศาสตร์แบบ
ลายลักษณ์อักษร

1
2
3
4
5

หลักฐานทางประวัติศาสตร์แบบไม่ใช่
ลายลักษณ์อักษร
1
2
3
4
5

วิธีการทางประวัติศาสตร์ มี 5 ขั้นตอน

1. การก าหนดหัวเรื่องที่จะศึกษา
2. การรวบรวมหลักฐาน
3. การประเมินคุณค่า
4. การวิเคราะห์ สังเคราะห์ และจัดหมวดหมู่ข้อมูล
5. การเรียบเรียงหรือการน าเสนอ

วิธีการทางประวัติศาสตร์ มี 5 ขั้นตอน

1. การก าหนดหัวเรื่องที่จะศึกษา

การก าหนดหัวเรื่องอาจเกี่ยวกับเหตุการณ์ ความเจริญ ความ
เสื่อมของอาณาจักร ตัวบุคคลในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง อาจ
ยาวหรือสั้นตามความเหมาะสม ซึ่งผู้ศึกษาเห็นว่าเป็น
ช่วงเวลาที่ส าคัญ และยังมีหลักฐานข้อมูลที่ผู้ต้องการศึกษา
หลงเหลืออยู่ หัวข้อเรื่องอาจปรับให้มีความเหมาะสมหรือ
เปลี่ยนแปลงได้

วิธีการทางประวัติศาสตร์

2. การรวบรวมหลักฐาน
•การรวบรวมหลักฐาน คือ การรวบรวมหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อที่จะศึกษา
ซึ่งมีทั้งหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษร และหลักฐานที่ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร

•หลักฐานทางประวัติศาสตร์แบ่งออกเป็นหลักฐานชั้นต้นหรือหลักฐานปฐมภูมิ
กับหลักฐานชั้นรองหรือหลักฐานทุติยภูมิ

วิธีการทางประวัติศาสตร์

3. การประเมินคุณค่า

3.1 การประเมินคุณค่าภายนอกหรือวิพากษ์วิธีภายนอก ซึ่ง

หมายถึง การประเมินคุณค่าของหลักฐานจากลักษณะภายนอกของ
หลักฐานทางประวัติศาสตร์ บางครั้งก็มีการปลอมแปลง เพื่อการ
โฆษณาชวนเชื่อ ท าให้หลงผิด หรือเพื่อเหตุผลทางการเมือง การค้า
ดังนั้น จึงต้องมีการประเมินว่าเอกสารนั้นเป็นของจริงหรือไม่

วิธีการทางประวัติศาสตร์

3.2 การประเมินคุณค่าภายในหรือวิพากษ์วิธีภายใน เป็นการประเมิน

คุณค่าของหลักฐานจากข้อมูลภายในหลักฐานนั้น เป็นต้นว่า มีชื่อบุคคล สถานที่
เหตุการณ์ ในช่วงเวลาที่หลักฐานนั้นท าขึ้นหรือไม่ ดังเช่น หลักฐานซึ่งเชื่อว่าเป็น
ของสมัยสุโขทัยแต่มีการพูดถึงสหรัฐอเมริกาในหลักฐาน นั้น ก็ควรสงสัยว่า
หลักฐานนั้นเป็นของสมัยสุโขทัยจริงหรือไม่ เพราะในสมัยสุโขทัยยังไม่มีประเทศ
สหัฐอเมริกา แต่น่าจะเป็นหลักฐานที่ท าขึ้นเมื่อคนไทยได้รับรู้ว่ามีประเทศ
สหรัฐอเมริกา แล้ว หรือหลักฐานเป็นของเก่าสมัยสุโขทัยจริง แต่การคัดลอกต่อกัน
มามีการเติมชื่อประเทศสหัฐอเมริกา เข้าไป เป็นต้น

วิธีการทางประวัติศาสตร์

3.3 การประเมินความน่าเชื่อถือในลักษณะต่างๆ

•เป็นของแท้หรือท าลอกเลียนแบบ
•การศึกษาภูมิหลังของผู้ท าหรือผู้เกี่ยวข้อง
•วัตถุประสงค์ของการจัดท า
•ช่วงระยะเวลาที่จัดท าหลักฐาน
•รูปลักษณ์ของหลักฐาน

วิธีการทางประวัติศาสตร์

4.การวิเคราะห์ สังเคราะห์ และจัดหมวดหมู่ข้อมูล
•เมื่อทราบว่าหลักฐานนั้นเป็นของแท้ ให้ข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริงหรือ
ความจริงในประวัติศาสตร์ ผู้ศึกษาประวัติศาสตร์ก็จะต้องศึกษา
ข้อมูลหรือข้อสนเทศในหลักฐานนั้นว่าให้ ข้อมูลทางประวัติศาสตร์
อะไรบ้าง ข้อมูลนั้นมีความสมบูรณ์เพียงใด หรือข้อมูลนั้นมี
จุดมุ่งหมายเบื้องต้นอย่างไร มีจุดมุ่งหมายแอบแฝงหรือไม่ ข้อมูลมี
ความยุติธรรมหรือไม่ จากนั้นจึงน าข้อมูลทั้งหลายมาจัดหมวดหมู่

วิธีการทางประวัติศาสตร์

5. การเรียบเรียงหรือการน าเสนอ
•ในขั้นตอนการน าเสนอ ผู้ศึกษาควรอธิบายเหตุการณ์อย่างมีระบบและมี
ความสอดคล้องต่อเนื่อง เป็นเหตุเป็นผล มีการโต้แย้งหรือสนับสนุนผล
การศึกษาวิเคราะห์แต่เดิม โดยมีข้อมูลสนับสนุนอย่างมีน ้าหนัก เป็นกลาง
และสรุปการศึกษาว่าสามารถให้ค าตอบที่ผู้ศึกษามีความสงสัย อยากรู้ได้
เพียงใด หรือมีข้อเสนอแนะให้ส าหรับผู้ที่ต้องการศึกษาต่อไปอย่างไรบ้าง

การประเมินคุณค่าของหลักฐาน

2. การแยกแยะข้อมูลจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์
•การแยกแยะความแตกต่างระหว่างข้อเท็จจริงกับความคิดเห็น
•การแยกแยะระหว่างความจริง

การวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูล

1. ความส าคัญของการการวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูล
2. ตัวอย่างการการวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลหลักฐาน

การประเมินคุณค่าของหลักฐาน

3. ตัวอย่างประเมินความน่าเชื่อถือของหลักฐานทางประวัติศาสตร์

การตีความหลักฐาน

1.ความส าคัญของการตีความทางประวัติศาสตร์
2.ตัวอย่างการตีความข้อมูลจากหลักฐาน