หน่วยที่7 การเขียนบรรยาย

๘๘

หมายถึง การจับใจความส ำคัญ

หรือสาระส าคัญ จากสารผ่านทักษะการฟัง
การดู หรือการอ่านให้ครบถ้วน จากนั้น
น ามาเรียบเรียงใหม่โดยใช้ส านวนภาษา
ของตน ด้วยข้อความที่สั้น กะทัดรัด และ
ชัดเจน

การเขียนสรุปความจากการฟัง การดู หรือการอ่านแต่

ละครั้ง ผู้รับสารควรต้องจับประเด็นส าคัญของเรื่องที่ฟัง ดู หรือ
อ่านให้ได้ โดยต้องรู้ว่าผู้รับสารต้องการสื่อสารอะไรเป็นประเด็น

ส าคัญ และอะไรคือประเด็นรองซึ่งขยายความ

ประเด็นส าคัญนั้น เพื่อจะได้สามารถสรุป

ความเนื้อหาที่ฟัง ดู หรืออ่านได้

๘๙

๙๐

การฟัง การดู หรือการอ่านเพื่อสรุปความมีขั้นตอนดังนี้

ฟัง ดู หรืออ่านให้เข้าใจอย่างน้อย ๒ รอบ เพื่อให้ได้แนวคิด
หรือสาระส าคัญของสารนั้น

๑. ขั้นฟัง ดู หรืออ่าน

❖คิดต่อไปว่า ประเด็นส าคัญของเรื่องมีความสัมพันธ์
กับสิ่งใดบ้าง จดสิ่งนั้น ๆ ไว้เป็นข้อความสั้น ๆ

❖คิดวิธีที่จะเขียนสรุปความให้สั้น กะทัดรัด และชัดเจน

๒. ขั้นคิด

❖น าแนวคิด หรือสาระส าคัญของเรื่องมาเขียน
เรียบเรียงใหม่ โดยใช้ส านวนภาษาของตนเอง

❖ขัดเกลาและเรียบเรียงร่างข้อความที่สรุปให้
เป็นภาษาที่ดี สื่อความหมายได้แจ่มแจ้งชัดเจน

๓. ขั้นลงมือเขียนสรุปความ

๙๑

๑ ขั้นฟัง ดู อ่าน และคิด จับแนวคิดได้ ดังนี้

การหาเงินมาเป็นค่าใช้ในการศึกษาเล่าเรียนของลูกอย่างเดียว

ไม่พอ พ่อแม่ต้องเป็นผู้ประพฤติ ปฏิบัติเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับลูกด้วย
จึงนับเป็นการให้การศึกษาที่ถูกต้อง
๒
ขั้นเขียน
๒.๑ เมื่อฟัง ดู อ่านแล้ว ผู้เขียนต้องจดข้อความสั้นๆ ไว้ช่วยจำ ดังนี้

❖การศึกษาเป็นเรื่องสำคัญ

❖พ่อแม่หาเงินมาเป็นค่าใช้จ่ายในการศึกษาให้กับลูก

❖พ่อแม่เสียสละและควรยกย่อง

❖สิ่งที่จะท าให้ประสบความส าเร็จได้ต้องประกอบด้วย

ความรู้ และคุณธรรม

❖รักลูก ต้องเป็นแบบอย่างที่ดีให้แก่ลูกด้วย

๙๒

๒.๒ นำข้อความที่บันทึกไว้ เพื่อมาเรียบเรียงใหม่ ดังนี้

คนที่จะประสบความส าเร็จในชีวิตได้นั้น ต้องมีการศึกษาและ

คุณธรรมประกอบกัน เนื่องจากการศึกษาสามารถท าให้คนเก่งขึ้นได้
แต่การจะเป็นคนดีได้นั้นต้องอาศัยคุณธรรมเป็นเครื่องยึดเหนี่ยว
ดังนั้นหน้าที่ของผู้เป็นพ่อและแม่ จึงไม่ใช่เพียงแค่ให้การศึกษาเท่านั้น
หากต้องเป็นแบบอย่างในการประพฤติปฏิบัติให้กับลูกด้วย

๒.๓ นำข้อความมาสรุป

๙๒

การเขียนอธิบายเป็นการเขียนประเภทหนึ่งที่นิยมใช้เขียนสื่อสารใน

ชีวิตประจ าวัน เนื่องจากช่วยขยายความให้ผู้อ่านอ่านสารได้อย่างชัดเจนแจ่มแจ้ง
การเขียนอธิบายจึงต้องเน้นความถูกต้องและชัดเจน เพื่อให้สื่อสารกันได้เข้าใจ

๙๓

การเขียนอธิบาย หมายถึง ลักษณะการเขียนเนื้อความให้ผู้อ่านเกิด

ความเข้าใจ และรับรู้สารในเนื้อความนั้นอย่างแจ่มแจ้ง ชัดเจน และถูกต้อง
เช่น การอธิบายวิธีใช้อุปกรณ์ต่างๆ การอธิบายขั้นตอน การท าอาหาร การ
อธิบายการดูแลรักษารถยนต์ หรือการอธิบายเปรียบเทียบของสองสิ่ง เป็นต้น

รูปแบบหรือลักษณะการเขียนอธิบายประเภทต่าง ๆ
การเขียนอธิบายตามล าดับขั้นตอน

การเขียนอธิบายด้วยการให้นิยามหรือค าจ ากัดความ

๓
การเขียนอธิบายด้วยการยกตัวอย่าง

๔
การเขียนอธิบายด้วยการเปรียบเทียบ

การอธิบายด้วยการให้เหตุผล

การอธิบายตามลำดับขั้น คือ การเขียนอธิบายที่แสดงขั้นตอนไปตามลำดับการเขียนอธิบายวิธีนี้มักใช้กับ การอธิบายกระบวนการ กิจกรรม หรือการเปลี่ยนแปลงที่มีขั้นตอน เช่น วิธีทำอาหาร การทดลองวิทยาศาสตร์ การออกกายบริหาร และการเจริญเติบโตของพืช เป็นต้น

การอธิบายด้วยการให้คำจำกัดความ (นิยาม) คือ การเขียนอธิบายความหมายของสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เพื่อให้เกิด ความเข้าใจตรงกัน การให้คำจำกัดความประกอบด้วยข้อความที่ต้องการคำอธิบาย

การเขียนอธิบายด้วยตัวอย่าง คือ การเขียนอธิบายที่มีการยกตัวอย่างประกอบเรื่อง เพื่อช่วยให้ผู้อ่าน เข้าใจเรื่องได้ง่ายและชัดเจนยิ่งขึ้น มักมีคำว่า เช่น

​คำที่มักจะใช้เขียนอธิบายด้วยตัวอย่าง

การอธิบายด้วยการเปรียบเทียบ คือ การเขียนอธิบายที่ชี้ให้เห็นถึงความเหมือนและความแตกต่างของ สิ่งที่ผู้เขียนนำมาเปรียบเทียบกัน

การอธิบายด้วยการแสดงเหตุและผล คือ การเขียนอธิบายที่ชี้ให้เห็นถึงความสัมพันธ์ว่า สาเหตุนั้น ๆ จะก่อให้เกิดผลอะไรตามมา หรือผลลัพธ์นั้น ๆ เกิดจากสาเหตุอะไร

๙๔

ก าหนดจุดมุ่งหมายในการเขียน
ให้ชัดเจน
๑

เตรียมเนื้อเรื่อง
๒

เขียนด้วยภาษา

ที่เข้าใจง่าย ชัดเจน
และตรงไปตรงมา๕

เลือกลักษณะหรือกลวิธี

การเขียนให้เหมาะสม

๔

เตรียมข้อมูลในการเขียน
๓

๙๕

การเขียนบรรยาย หมายถึง ลักษณะการเขียน

เนื้อความด้วยการบอกเล่าเรื่องราว ข้อเท็จจริง หรือ
เหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่ง หรือสิ่งที่เกิดขึ้น
อย่างต่อเนื่องกันโดยให้ผู้อ่านเข้าใจความเป็นมา
ใคร ท าอะไร ที่ไหน เมื่อไร อย่างไร เสมือนกับผู้อ่าน
ร่วมอยู่ในเหตุการณ์นั้นด้วย เช่น การเล่าเรื่อง
การบันทึกต่าง ๆ บทความวิชาการ

๙๖

เลือกเรื่อง และกำาฃหนดขอบเขตของเรื่องในการเขียนแต่ละครั้ง

ผู้บรรยายควรเลือกเรื่อง และก าหนดขอบเขตของเรื่องใน

การเขียนแต่ละครั้งก่อน

๑

วางโครงเรื่อง ผู้บรรยายควรจัดล าดับความส าคัญในการเขียน

เรื่องนั้น ๆ ให้ชัดเจน เช่น ล าดับเหตุการณ์ตามเวลา หรือ

เรียงล าดับตามความส าคัญ

๒

เรียบเรียงเรื่องราวด้วยภาษาที่กะทัดรัด ชัดเจน ได้ใจความส าคัญ

ถูกต้องตามหลักการใช้ภาษา
๓