อนุญาโตตุลาการ

ภคิน อัครธีรนุภาพ

PKIN.A@RUMAIL.RU.AC.TH

การระงับข้อพิพาท

๑. การเจรจาต่อรอง

๒. การไกล่เกลี่ยประประนอมยอมความ

๓. การอนุญาโตตุลาการ

๔. ศาล

การเจรจาต่อรอง

• มีได้ทั้งก่อนและหลังการเกิดข้อพิพาท

• เป็นการระงับข้อพิพาทที่นิยมใช้มากที่สุด

• คู่เจรจาต่อรองมีเพียงสองฝ่าย

• การเจรจาแบบแบ่งสันปันส่วน

• การเจรจาแบบบูรณาการ

การไกล่เกลี่ยประนีประนอมยอมความ

กระบวนการซึ่งคู่พิพาทได้ท าการร้องขอให้บุคคลที่สามคนหนึ่งหรือหลายคนช่วยเหลือในการที่
ทั้งสองฝ่ายจะพยายามตกลงกันนะงับข้อพิพาทที่เกิดขึ้นจากหรือเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ทาง
สัญญาหรือความสัมพันธ์ทางกฎหมายใดๆโดยฉันท์มิตร ทั้งนี้ผู้ประนอมข้อพิพาทไม่มีอ านาจที่
จะก าหนดให้คู่พิพาทยอมรับข้อยุติใดๆ

ขั้นตอนก่อนไกล่เกลี่ย

๑. ความสมัครใจของคู่ความ

๒. การแต่งตั้งผู้ไกล่เกลี่ย

๓. การเตรียมเพื่อเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ย

กระบวนพิจารณาในการไกล่เกลี่ย

๑. การประชุมเพื่อเปิดคดี

๒. ผู้ไกล่เกลี่ยประชุมกับคู่พิพาทแต่ละฝ่ายแยกจากกัน

๓. การนัดพร้อมหรือประชุมทุกฝ่ายร่วมกัน

๔. การปิดกระบวนการไกล่เกลี่ย

ขั้นตอนภายหลังกระบวนการไกล่เกลี่ย

๑. หากตกลงกันได้ คู่พิพาทมักจะท าสัญญาประประนอมยอมความ

๒. หากตกลงกันไม่ได้ อาจน าข้อพิพาทเข้ากระบวนการระงับข้อพิพาทในทางอื่นๆ

การระงับข้อพิพาทโดยอนุญาโตตุลาการ

การระงับข้อพิพาทโดยอนุญาโตตุลาการมีลักษณะดังนี้

๑.

วิธีการอนุญาโตตุลาการเป็นกระบวนการระงับข้อพิพาทวิธีหนึ่งซึ่งต่างกับกระบวนการฟ้ องร้องด าเนินคดีในศาล โดย
อนุญาโตตุลาการมีลักษณะเป็นศาลเฉพาะตัวของคู่พิพาท หรือ PRIVATE COURT

๒.

ผู้เป็นอนุญาโตตุลาการจะต้องไม่ใช่คู่พิพาทหรือเป็นผู้แทนของคู่พิพาทหรือมีความสัมพันธ์ในลักษณะมีส่วนได้เสียกับ
คู่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง หากแต่เป็นบุคคลภายนอกที่มีอิสระและเป็นกลาง

๓.

ต้องอาศัยความยินยอมของคู่พิพาททั้งสองฝ่าย

๔.

มีหน้าที่ชี้ขาดว่าคู่พิพาทฝ่ายใดผิดฝ่ายใดถูก

การระงับข้อพิพาทโดยอนุญาโตตุลาการมีลักษณะดังนี้ (ต่อ)

๕. เป็นเรื่องใจสมัคร จึงให้เสรีภาพแก่คู่พิพาทในการตกลงกันในเรื่องต่างๆ

๖. ค าชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการถือเป็นที่สุดมีผลผูกพันข้อพิพาทที่ต้องปฏิบัติตาม

๗. การพิจารณาและท าค าชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการไม่ใช่การใช้อ านาจอธิปไตยทางศาลของรัฐ

ประวัติของอนุญาโตตุลาการ

• มีการบัญญัติเป็นลายลักษณ์อักษรตั้งแต่สมัยสุเมเรี่ยน

• สมัยโรมัน กฎหมายสิบสองโต๊ะ

• รัฐสมัยใหม่

- อังกฤษ

- สหรัฐอเมริกา

-ภาคพื้นยุโรป

ประวัติของอนุญาโตตุลาการ (ต่อ)

• ประเทศไทย

กฎหมายตราสามดวง

สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง พ.ศ. 2477

ข้อดีของอนุญาโตตุลาการ

๑.

รวดเร็วและมีประสิทธิผล

๒.

ค่าใช้จ่าย

๓.

รักษาชื่อเสียงของคู่กรณีพิพาทและความลับทางธุรกิจได้ดี

๔.

รักษาความสัมพันธ์ระหว่างคู่กรณีพิพาท

๕.

เหมาะกับข้อพิพาทที่ยุ่งยากและสลับซับซ้อน

๖.

สมประโยชน์ของ๕กรณีพิพาท

๗.

แบ่งเบาภาระศาล

ข้อเสียของอนุญาโตตุลาการ

๑.

ความถูกต้องและเป็นธรรม

๒.

ค่าใช้จ่าย

๓.

การพึ่งพาอาศัยอ านาจศาล

ประเภทของอนุญาโตตุลาการ

๑.

การระงับข้อพิพาทโดยอนุญาโตตุลาการแบบใช้บริการของสถาบันกับแบบที่ท ากันเอง

๒.

การระงับข้อพิพาทโดยอนุญาโตตุลาการแบบที่เกิดขึ้นจากสัญญากับแบบที่ไม่ไดด้เกิจากสัญญา

๓.

การระงับข้อพิพาทโดยอนุญาโตตุลาการแบบระหว่างประเทศกับแบบภายในประเทศ

สภาพทางกฎหมายของอนุญาโตตุลาการ

เป็นเรื่องที่วางขอบเขตของกฎหมายที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับการอนุญาโตตุลาการ เป็นปัญหาที่ว่าอนุญาโตตุลาการเป็นเรื่องของเอกชนเท่านั้นหรือไม่ แล้ว
รัฐควรเข้ามายุ่งเกี่ยวในกระบวนการอนุญาตุลาการขนาดไหน

๑.

ทฤษฎีอ านาจรัฐ ( THE JURISDICTION THEORY)

๒.

ทฤษฎีสัญญา ( THE CONTRACTUAL THEORY)

๓.

ทฟษฎีผสม ( THE MIXED THEORY)

๔.

ทฤษฎีความเป็นเอกเทศ (THE AUTONOMOUS THEORY)

มาตรา 9 เขตอ านาจศาล

• ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่าประเทศกลาง

• ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่าประเทศภาค

• ศาลที่มีการพิจารณาชั้นอนุญาโตตุลาการอยู่ในเขตศาล

• ศาลที่คู่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีภูมิล าเนาอยู่ในเขตศาล

• ศาลที่มีเขตอ านาจพิจารณาพิพากษาข้อพิพาทซึ่งได้เสนอต่ออนุญาโตตุลาการ

สัญญาอนุญาโตตุลาการ มาตรา 11

๑. สัญญาอนุญาโตตุลาการที่แยกต่างหาก (ARBITRATION AGREEMENT) และที่เป็นข้อ

สัญญาในสัญญาหลัก (ARBITRATION CLAUSE)

๒. หลักฐานเป็นหนังสือ และข้อยกเว้น

ข้อพิพาทที่อนุญาโตตุลาการวินิจฉัยชี้ขาดได้

๑. ข้อพิพาทที่เกิดจากนิติสัมพันธ์ทางสัญญาหรือทางอื่น

๒. ข้อพิพาทที่เกิดขึ้นแล้วหรือจะเกิดขึ้นในอนาคต

ความสมบูรณ์ของสัญญาอนุญาโตตุลาการ

๑. ความสามารถในการท าสัญญา

๒. ความเป็นเอกเทศของสัญญาอนุญาโตตุลาการ

๓. ความสมบูรณ์กรณีสถานะของคู่สัญญาเปลี่ยนแปลง

๔. ความสมบูรณ์กรณีมีการโอนสิทธิเรียกร้องหรือความรับผิด

การบังคับตามสัญญาอนุญาโตตุลาการ มาตรา 14

๑. คู่สัญญาต้องขอให้ศาลบังคับตามสัญญาอนุญาโตตุลาการโดยการท าเป็นค าร้องยื่นต่อศาล

๒. ค าร้องดังกล่าวต้องยื่นไม่ช้ากว่าวันยื่นค าให้การหรือภายในระยะเวลาที่มีสิทธิยื่นค าให้การตมกฎหมาย

๓. ให้ศาลท าการไต่สวนก่อนมีค าสั่ง

เหตุที่ศาลปฏิเสธไม่บังคับตามสัญญา

๑. สัญญาเป็นโมฆะ

๒. สัญญาใช้บังคับไม่ได้ด้วยเหตุผลประการอื่นๆ

๓. มีเหตุที่ท าให้ไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาได้

คุณสมบัติของอนุญาโตตุลาการ

๑.ความสามารถ

-สตรี

-คนต่างด้าว

-นิติบุคคล

-ผู้พิพากษา

-อัยการ

๒. ความเชี่ยวชาญ

๓. ความเป็นกลางและยุติธรรม

จ านวนอนุญาโตตุลาการ

1.อนุญาโตตุลาการคนเดียว
2. อนุญาโตตุลาการหลายคน

การแต่งตั้งอนุญาโตตุลาการ

๑. ผู้ตั้งอนุญาโตตุลาการ

๒. ก าหนดเวลา

๓. วิธีการแต่งตั้งอนุญาโตตุลาการ

๔. ทางแก้กรณีไม่สามารถตั้งอนุญาโตตุลาการได้

ผลของการตั้งอนุญาโตตุลาการ

๑.

หากกรณีคู่กรณีถึงแก่ความตาย หรือเป็นคนไร้ความสามารถ

๒.

การถอดถอน

๓.

การคัดค้านอนุญาโตตุลาการ

๑.

บุคคลที่มีสิทธิคัดค้าน

๒.

เหตุแห่งการคัดค้าน

๓.

บุคคลที่เป็นผู้พิจารณาค าคัดค้าน

๔.

การวินิจฉัยค าคัดค้าน

การสิ้นสุดของการเป็นอนุญาโตตุลาการ

๑. อนุญาโตตุลาการเสียชีวิต

๒. อนุญาตุลาการขอถอนตัวเพราะไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้

๓. คู่พิพาทตกลงให้อนุญาโตตุลากรสิ้นสุดอ านาจ

สิทธิ หน้าที่ และความรับผิดของอนุญาโตตุลาการ

๑.

สิทธิของอนุญาโตตุลาการ

๒.

หน้าที่ของอนุญาโตตุลาการ

๑.

หน้าที่เปิดเผยข้อเท็จจริงบางประการ

๒.

ปฏิบัติหน้าที่ตามที่ได้รับมอบหมายด้วยตัวเอง

๓.

ปฏิบัติตามสัญญาที่ท าไว้กับคู่ความโดยเคร่งครัด

๔.

ปฏิบัติตามกฎหมาย

๕.

พิจารณาชี้ขาดเฉพาะข้อพิพาทที่เสนอแก่ตน

๖.

ต้องปฏิบัติต่อคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายอย่างเท่าเทียมกัน

สิทธิ หน้าที่ และความรับผิดของอนุญาโตตุลาการ (ต่อ)

๓. ความรับผิดของอนุญาโตตุลาการ

๑. ความรับผิดทางแพ่ง

๒. ความรับผิดทางอาญา

วิธีพิจารณาความในชั้นอนุญาโตตุลาการ

๑. การเริ่มต้นคดี

• เทียบกับกระบวนการในชั้นศาล

• อายุความสะดุดหยุดลง ตามมาตรา 27

๒. หลักพื้นฐานของการพิจารณาคดี

๑. คู่พิพาทต้องได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียม

๒. คู่พิพาทต้องมีโอกาสน าสืบพยานหลักฐาน และน าเสนอข้ออ้าง ข้อต่อสู้ของตนได้ ตาม

พฤติการณ์แห่งข้อพิพาท

๓. คู่พิพาทมีสิทธิที่จะตกลงกันเกี่ยวกับรายละเอียดของวิธีพิจารณา

๑. สถานที่ในการด าเนินการทางอนุญาโตตุลาการ

๒. สถานที่เพื่อด าเนินการปรึกษาหารือ

๓. ภาษา

๔. การตกลงสืบพยาน

๔. อนุญาโตตุลาการมีอ านาจก าหนดรายละเอียดเกี่ยวกับการพิจารณาคดี

๕. แนวปฏิบัติทั่วไปในการด าเนินกระบวนพิจารณาคดี

๖. การแต่งตั้งผู้เชี่ยวชาญ

กฎหมายที่น ามาใช้ในการชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ

๑.

ถ้าทุกอย่างเกี่ยวข้องกับประเทศไทยทั้งหมด

๒.

หากเกิดว่าส่วนใดส่วนหนึ่งมีส่วนในทางลักษณะระหว่างประเทศ

๑. หากก าหนดกฎหมายไว้

๒. หากไม่ได้ก าหนดกฎหมายไว้

- ปัญหาในส่วนที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายวิธีสบัญญัติ

๓. การชี้ขาดตามหลักแห่งความสุจริตและเป็นธรรม

๔. ข้อก าหนดของสัญญาและธรรมเนียมปฏิบัติทางการค้า

การลงมติท าค าชี้ขาด

ค าชี้ขาดตามยอม

แบบและเนื้อหาของค าชี้ขาด

๑. ค าชี้ขาดต้องท าเป็นหนังสือ

๒. เหตุผลแห่งค าชี้ขาด

๓. วัน เดือน ปี และสถานที่ในการท าค าชี้ขาด

๔. การส่งค าชี้ขาด

การแก้ไข การตีความ และการท าค าชี้ขาดเพิ่มเติม

๑. การแก้ไขข้อผิดพลาดเล็กน้อยในค าชี้ขาด

๒. การตีความค าชี้ขาด

๓. การด าเนินการหลังรับค าร้องขอ

๔. การท าค าชี้ขาดเพิ่มเติม

๕. อ านาจอนุญาโตตุลาการในการขยายระยะเวลาแก้ไขข้อผิดพลาดเลล็กน้อย การตีความ และการท าค าชี้

ขาดเพิ่มเติม

๖. การยุติกระบวนพิจารณา

การคัดค้านค าชี้ขาด

๑. เหตุที่กฎหมายต้องบัญญัติเรื่องการคัดค้านไว้

๒. ระยะเวลายื่นค าคัดค้าน

๓. เหตุแห่งการคัดค้าน

๔. ภาระการพิสูจน์

การยอมรับและบังคับตามค าชี้ขาด

๑. อาศัยศาลในการบังคับตามค าชี้ขาด

๒. อ านาจของศาลที่จะบังคับตามค าชี้ขาด

๓. ระยะเวลาที่จะขอต่อศาลเพื่อขอบังคับตามค าชี้ขาด

๔. ภาระการพิสูจน์

๕. เหตุแห่งการปฏิเสธไม่รับบังคับตามค าชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ

เหตุแห่งการปฏิเสธไม่รับบังคับตามค าชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ

๑. ความสามารถของคู่สัญญา

๒. ไม่มีผลผูกพันตามกฎหมายของประเทศที่คู่พิพาทตกลงกันไว้

๓. ไม่มีการแจ้งให้คู่พิพาทฝ่ายที่ขอเพิกถอนรู้ล่วงหน้าโดยชอบถึงการแต่งตั้งอนุญาโตตุลาการ

๔. ค าชี้ขาดไม่อยู่ในขอบเขตของสัญญาอนุญาโตตุลาการหรือเกินขอบเขต

๕. องค์ประกอบของอนุญาโตตุลาการมิได้เป็นไปตามข้อตกลง

๖. ค าชี้ขาดยังไม่มีผลสมบูรณ์

เหตุที่ศาลปฏิเสธไม่รับบังคับตามค าชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ

๑. ค าชี้ขาดนั้นเกี่ยวกับข้อพิพาทที่ไม่สามารถระงับโดยอนุญาโตตุลาการได้

๒. การบังคับตามค าชี้ขาดนั้นจะเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี

ของประชาชน

การอุทธรณ์ค าสั่งหรือค าพิพาษาของศาล

๑. โดยหลักห้ามมิให้อุทธรณ์

๒. เหตุแห่งการอุทธรณ์

๓. ศาลที่มีอ านาจในการรับอุทธรณ์

การบังคับตามค าชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการที่ท าขึ้นในต่างประเทศ

๑.

PROTOCOL ON ARBITRATION CLAUSES, 1923

๒.

CONVENTION FOR THE EXECUTION OF FOREIGN ARBITRAL AWARDS, 1927

๓.

CONVENTION ON THE RECOGNITION AND ENFORCEMENT OF FOREIGN ARBITRATION
AWARDS, 1958

สัญญาการลงทุน

• การเกิดข้อพิพาทระหว่างรัฐกับเอกชนในประเทศ

• การเกิดข้อพิพาทระหว่างรัฐกับเอกชนต่างด้าว

• การขอ STATE IMMUNITY หรือ DIPLOMATIC

แนวคิดในการน าอนุญาดตตุลาการมาใช้ระงับข้อพิพาท

อนุสัญญาว่าด้วยการรงับข้อพิพาทเกี่ยวกับการลงทุนระหว่างรัฐกับคนชาติของรัฐอื่น 1965
(THE CONVENTION ON THE SETTLEMENT OF INVESTMENT
DISPUTES BETWEEN STATES AND NATIONALS ON OTHER

STATE, 1965)

๑. THE INTERNATIONAL CENTER FOR THE SETTLEMENT OF

INVESTMENT DISPUTES

๒. หลักในการน าข้อพิพาทเข้าสู่กระบวนการในศูนย์ระงับข้อพิพาท

๑. ความยินยอมที่เป็นลายลักษณ์อักษร

๒. เขตอ านาจเหนือบุคคล

๓. เขตอ านาจเหนือคดีข้อพิพาท