9.gaia

1. Zerga-politika

Zer da?

• Sektore publikoak sarrera publikoak bilduz (Sarrera publikoak) eta birbanatuz (Gastu publikoak) egiten duen jarduera.

• EAE-k eta Nafarroak zerga-politika desberdina dute

Ahalmeneko zerga-politika

• Gastu publikoa murriztu

• Zergak igo

​Murriztaileak

• Gastu publikoa igo

• Zergak murriztu

​Hedatzaileak

Zerga-politika motak

Zerga-tasen aldaketa eta egonkortzaile automatikoak

• Zerga proportzionalak: Zerga-tasa berdina, ez da aldatzen errentaren arabera--> BEZ (%21, %10 eta %4) edo SZ

• Zerga gehikorrak: Errentaren arabera da, PFEZ

• Gizarte kotizazioak: Langileek eta enpresek ordaintzen dituzten kantitateak dira, Gizarte Segurantzari.

• Langabezia-prestazioak: Langabezia-egoeran daudenei emandako diru-laguntzak beharrak asetzeko.

Ekonomia-zikloak

​Egonkortzaile automatikoak
Ekoizpen-mailarekin batera handitzen edo murrizten diren sarrerak eta gastuak dira

​Ziklo ekonomikoaren aldiak
Atzeraldiak (krisialdiak) edo Hedaldiak

​Ahalmeneko neurriak
Zerga-politika hedatzaileak
Zerga-politika murriztaileak

2. ESTATUAREN KONTUAK

• Gastu publikoa

• Sarrerak

• Aurrekontu-saldoa

• Errentaren birbanaketa

• Jokoa

  
  
  
  

Zer dira estatu baten aurrekontu orokorrak?

• Estatu baten Ogasunak izango dituen sarreren eta gastuen aurreikuspenak dira

• Nork, Non eta Nola biltzen den

• Nork, Non eta Nola gastatzen den

• https://acortar.link/iDk8BM

Euskadiko aurrekontu orokorrak

• https://dondevanmisimpuestos.es/politicas#view=functional&year=2023

Espainia mailako aurrekontu orokorrak

Gastu publikoa

Zein izango da gastu publikoaren bilakaera urte gutxi barru?
Zertara bideratuta egongo da gastuaren zati gehiena?

​

​Gastu publikoaren bilakaera

Sarrera publikoak

Tasak
Zerbitzu publiko baten truke ezartzen den ordainketa; unibertsitate matrikula, ikustaldi publikoak...

Tributuak
Zergak eta tasak

Zergak
Zerga zuzenak: OZ, PFEZ, SZ
Zeharkako zergak: OEZ, BEZ, ZB

Gizarte kotizazioak
Gizarte Segurantzan afiliatutako langileek egiten dituzten ekarpenak

​https://acortar.link/Kk77Pk

​Aurrekontu-saldoa eta zor publikoa

• Gastuak<Sarrerak= Superabita

• Gastuak>Sarrerak= Defizita

​Defizit ziklikoa: Atzeraldietan ematen dena, estatuak zorpetzen denean ekonomia suspertzeko

​Egiturazko defizita: Iraunkorra da, oztopo handia garapenerako zorrak ordaindu behar direlako

• Zor publikoa jaulkitzea: mailegu bat bezala, dirua eskatu partikularrei geroago bueltatzeko interesekin​

• Zergak igotzea: Familien errenta erabilgarria jaitsi egiten da, baina, estatuaren sarrerak igo

• Zirkulazioan dagoen diru kopurua handitzea: Finantzazio mota honek inflazioa eragin dezake, diruaren balio jaisten delako.

​Defizit publikoaren finantzaketa

​Zor publikoa BPG-arekin alderatuz

Errentaren birbanaketa

• Ekitate-printzipioan oinarritutako zerbitzua da, bizi kalitate duina bermatzeko

• Estatua beharrezkoa da desberdintasun ekonomiko hauek murrizteko edo gizarteak bakarrik murriztu dezake?

Zerga-bilketa jokoa

• ​Jokalari bakoitzak 20 txanpon izango ditu

• Zergak ordaindu behar dute, baina, ez dago estaturik kantitatea ezartzeko. Beraz, bakoitzak nahi duen txanponak eman dezake, 0-tik 20-ra

• Bildutako zergak biderkatzaile bat jasoko dute, bildutakoa X1,5

• Adibidea: Guztira 190 txanpon bildu badira--> 190x1,5=285

• Txanpon horiek denon artean banatuko dira, kontuan hartu gabe zenbat eman duten hasieran. 285/19= 15 txanpon bakoitzeko.

• Adibidea: Izaskunek 9 txanpon eman baditu zergak ordaintzeko, amaieran 11+15 txanpon izango ditu (Eman ez dituen txanponak gehi bildutakoa danon artean)