Finansowanie społecznościowe (crowdfunding) staje się coraz popularniejszym sposobem poszukiwania środków finansowych niezbędnych do realizacji przedsięwzięć biznesowych. Dzieje się tak również w Polsce, gdzie korzystają z niego głównie mali i średni przedsiębiorcy, którzy chcą pozyskać kapitał w relatywnie szybki i łatwy sposób.

​

Dlaczego?

Jest to nowe źródło finansowania działalności, które stanowi alternatywę dla zaciągania kredytów bankowych, poszukiwania finansowania wśród funduszy venture capital czy oferowania akcji spółki w tradycyjnej ofercie publicznej.

Crowdfunding szczególną popularnością cieszy się wśród relatywnie młodych i nowoczesnych spółek zajmujących się chociażby nowymi technologiami czy innymi projektami, których założenia są łatwe do przedstawienia w mediach elektronicznych. Ten model finansowy może być również wyjątkowo atrakcyjny dla prywatnych inwestorów, którzy w intensywnym rozwoju dotowanych przedsiębiorstw poszukują swoich przyszłych zysków.

​

Dlaczego?

Jest to nowe źródło finansowania działalności, które stanowi alternatywę dla zaciągania kredytów bankowych, poszukiwania finansowania wśród funduszy venture capital czy oferowania akcji spółki w tradycyjnej ofercie publicznej.

Crowdfunding szczególną popularnością cieszy się wśród relatywnie młodych i nowoczesnych spółek zajmujących się chociażby nowymi technologiami czy innymi projektami, których założenia są łatwe do przedstawienia w mediach elektronicznych. Ten model finansowy może być również wyjątkowo atrakcyjny dla prywatnych inwestorów, którzy w intensywnym rozwoju dotowanych przedsiębiorstw poszukują swoich przyszłych zysków.

​

Dlaczego?

Dla powodzenia akcji crowdfundingowych szczególnie ważne jest dotarcie do jak największej liczby zainteresowanych potencjalnych inwestorów, a ich narodowość czy miejsce zamieszkania nie mają najczęściej większego znaczenia.


Dlatego największym sukcesem cieszą się kampanie crowdfundingowe o charakterze międzynarodowym i transgranicznym – to właśnie one są w stanie zebrać największe fundusze w najkrótszym czasie. W Unii Europejskiej może to być jednak utrudnione ze względu na brak jednolitych wymagań prawnych w systemach poszczególnych krajów członkowskich i nieuregulowanie tych kwestii na szczeblu europejskim.

​

​Platformy finansowania społecznościowego działające w sposób transgraniczny muszą dostosowywać swoje procedury oddzielnie do systemu prawnego każdego z krajów, w którym chcą oferować swoje usługi. Ze względu na te niedogodności przedsiębiorcy poszukujący finansowania często decydują się na zrealizowanie swojej kampanii na obszarze innych jurysdykcji (np. w Stanach Zjednoczonych lub w jednym z krajów azjatyckich).

(donation-based crowdfunding)– finansowanie ma charakter całkowicie filantropijny. Społeczność w zasadzie nie otrzymuje żadnego świadczenia wzajemnego, może liczyć jedynie na symboliczną gratyfikację (np. podziękowanie). W taki sposób są najczęściej realizowane projekty charytatywne czy naukowe. Przykładem polskiej platformy crowdfundingowej może być portal zrzutka.pl.Udaną kampanią tego typu było sfinansowanie odbudowy spalonej restauracji o nazwie Zuom w Poznaniu. Beneficjentom udało się uzyskać ponad 60 tys. złotych z planowanych 35 tys. zł.

J. Czarnecki, Rodzaje crowdfundingu, [w:] Raport: crowdfunding, Warszawa 2014
https://polakpotrafi.pl/projekt/team-zuom.

​​Crowdfunding dotacyjny (charytatywny)

(pre-sales crowdfundig) – finansujący dostarczają środki na realizację konkretnego produktu lub usługi, które po wykonaniu są im dostarczane przez beneficjenta i stanowią jego świadczenie wzajemne. Kampanie realizowane w tym modelu są związane z progiem zebranej kwoty minimalnej, którego przekroczenie jest konieczne do wypłaty środków i rozpoczęcia realizacji projektu (zasada all or nothing).W takim modelu działa chociażby amerykański portal kickstarter.com. W podobny sposób zostały sfinansowane produkcje wielu gier komputerowych – przykładem może być Pillars of Eternity,która została wyprodukowana po tym, jak jej twórcy uzyskali finansowanie na poziomie prawie 4 mln dol.

J. Czarnecki, Rodzaje crowdfundingu, [w:] Raport: crowdfunding, Warszawa 2014.
https://www.kickstarter.com/projects/obsidian/project-eternity.

Crowdfunding oparty na przedsprzedaży

(rewards-based crowdfunding) – finansujący otrzymuje wcześniej określony rodzaj gratyfikacji, uzależniony od wysokości wpłaconych środków, który stanowi świadczenie wzajemne – nagrodę. Najczęściej świadczenie nie ma charakteru całkowitej ekwiwalentności. Obiektywna wartość nagrody jest dużo niższa niż zainwestowanych środków. Jest to jeden z najbardziej popularnych modeli crowdfundingu na polskim rynku (np. portal polakpotrafi.pl). Przykładem udanej kampanii tego typu może być uzyskanie ok. 60 tys. zł na realiizację filmu krótkometrażowego pt. Fanatyk,który następnie trafił do szerokiej dystrybucji (np. na portal streamingowy Showmax).

J. Czarnecki, Rodzaje crowdfundingu, [w:] Raport: crowdfunding, Warszawa 2014
https://www.kickstarter.com/projects/obsidian/project-eternity.

Crowdfunding oparty na nagrodach

(crowdinvesting, equity crowdfunding)– finansujący w zamian za swoje wsparcie otrzymuje świadczenie w postaci udziałów w przedsiębiorstwie. Inwestorzy otrzymują część kontroli nad spółką beneficjenta (przede wszystkim poprzez realizowanie prawa głosu) i oczekują na osiągnięcie zysków poprzez późniejsze zbycie swoich udziałów/akcji lub otrzymanie wypłaconej przez spółkę dywidendy. W taki sposób funkcjonuje portal beesfund.com. Przykładem udanej akcji crowdfundingowej i 400 tys. zł zebranego kapitału może być emisja akcji spółki Escola SA – tworzącej mobilne aplikacje na polski rynek.

J. Czarnecki, Rodzaje crowdfundingu, [w:] Raport: crowdfunding, Warszawa 2014

https://akcjonariatescola.pl.

Crowdfunding inwestycyjny (udziałowy)

Crowdfunding dłużny (pożyczki społecznościowe) (crowdlending, sociallending, peer-to-peer lending) – świadczenie finansujących na rzecz beneficjenta ma charakter zwrotny – jest on zobowiązany do zwrotu wszystkich środków wraz z ustaloną wcześniej kwotą odsetek. W praktyce istnieje wiele różnych rodzajów funkcjonowania peer-to-peer lending i zależą one od roli platformy crowdfundingowej – najczęściej chodzi o to, czy spełnia ona funkcje pośrednika, oraz możliwości automatycznego inwestowania w grupy podmiotów spełniające określone kryteria. Największą platformą działającą na podstawie tych założeń jest lendingclub.com.

J. Czarnecki, Rodzaje crowdfundingu, [w:] Raport: crowdfunding, Warszawa 2014

Crowdfunding dłużny (pożyczki społecznościowe)

Pierwsze z trzech przedstawionych modeli często nazywane są również sponsoringiem społecznościowym ze względu na fakt, że ewentualne świadczenia wzajemne, o ile w ogóle, są dosyć ograniczone. Ewentualny zysk finansujących, który mógłby przekraczać zainwestowane przez nich wcześniej środki, jest praktycznie niemożliwy. Właśnie z tego względu oraz z uwagi na okoliczność, że ryzyko oszustw w tych rodzajach finansowania społecznościowego jest najmniejsze, wymogi prawne dla konkretnych kampanii oraz platform crowdfundingowych również będą najłatwiejsze do spełnienia

Potwierdza to również Komisja Nadzoru Finansowego: Załącznik nr 2: Modele crowdfundingu w świetle obowiązujących przepisów prawa [w:] Raport z prac Zespołu roboczego ds. rozwoju innowacji finansowych (FInTech),Warszawa 2017.

Sponsoring społecznościowy

Organizowanie sponsoringu społecznościowego będzie związane przede wszystkim ze spełnieniem obowiązków wynikających z przepisów ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, które zobowiązują platformy crowdfundingowe do funkcjonowania na podstawie odpowiednich regulaminów, wypełniania obowiązków informacyjnych z art. 5 wskazanej ustawy oraz zapewniania działania systemu teleinformatycznego o odpowiednim poziomie poufności i bezpieczeństwa.

Sponsoring społecznościowy