Слайд

Пән мұғалімі: Молдабекова Жаудыр

Сабақтың тақырыбы:

Жануарлардағы тура және түрленіп даму

онтогенез типтері. Бунақденелілердің
шала және толық түрленіп дамуына

мысалдар. Модельдеу «Жануарлардағы

онтогенез типтерін салыстыру»

Сабақ мақсаты

7.2.3.4. Жануарлардағы тура және тура
емес онтогенез типтерін салыстыру

Сабақ кезеңдері

 Тақырып мазмұнын ашу. «Көгершіннен хат» әдісі

 «Гугл» әдісімен топтық тапсырма

 «Жалған және ақиқат» әдісімен жеке жұмыс

 «Сағат тілі» әдісімен модельдеу тапсырмасы

 Қорытынды«Суреттерді топтастыру» әдісі

практикалық жұмыс

 Кері байланыс «СМС» әдісі

Бағалау парақшасы

І топ
«Көгершіннен хат» әдісімен топтық жұмыс

Тура даму.
Жануарларда отогенездің екі-тура және жанама
типтерін ажыратады.
Тура даму кезінде эмбриогенез аяқталған ағза ересек жануарға ұқсайды.Әрине,
ол дене мөлшерінің кіші болуы және жыныс мүшелері қалыстаспаған және т.б.
болуымен ерекшеленеді. Бірақ сырттай ересек дараға ұқсас,тек мөлшері
кішкентай болады.Тура даму қосмекенділерден басқа барлық омыртқалы
жануарларға тән.Көпжасушалы омыртқасыздардан тура даму көптеген
шұбалшаңға, құрсақяқтыларға және басаяқты ұлуларға, өзен шаянына және
бүкіл өрмекшітәрізділерге тән.

ІІ топ
Шала түрленіп даму тура дамуға ұқсайды,3 даму сатысынан тұрады;
Жұмыртқа-дернәсіл-ересек жәндік (имаго).Бұл жағдайда жұмыртқадан
шыққан жәндіктер ересек жануарларға ұқсайды.Оларда әдетте қанаттары
мен мұртшалары дамымаған, жыныс мүшелері мүлде қалыптаспаған.

ІІІ топ
Толық түрленіп даму.
Толық түрленіп даму-тура емес даму кезінде жұмыртқадан шыққан дернәсілдер ересек
жәндікке мүлде ұқсамайды.Мысалы,жұлдызқұрттар көбелекке ұқсамайды, ал көзі мен
басы жоқ шыбын дернәсілі құрттарға көбірек ұқсайды.ересек жәндікке айналу үшін
бұл дернәсілдер тыныштық сатысына өтуі-қуыршаққа айналуы керек.Жануар қуыршақ
сатысында болған кезде
қозғалмайды,қоректенбейді,оның мүшелері толық қайтадан
түзіледі.Мысалы,қанаты,мұртшалары,басқа да кқру мүшелері қалыптасады.Бұл жай
ғана өсу емес-дене мөлшері ұлғаяды.Осылай толық түрленіп дамитын жәндіктің
дамуы төрт сатыдан тұрады;жұмыртқа-дернәсіл-қуыршақ-ересек жәндік (имаго).

«Гугл» әдісі

Имаго

Энтомология

Метаморфоз

Онтогенез

Постэмброндық даму

Тура даму

Толық түрленіп даму

Шала түрленіп даму

Қуыршақ

«Гугл» әдісі

Имаго – ересек күйге ауысуы.

Энтомология – бунақ денелерді зерттейтін ғылым саласы

Метаморфоз – ағзаның дернәсілдік кезеңде жыныстық
жағынан жетілген ересек дараға айналу үдерісі

Онтогенез – ағзаның жеке дамуы.

Постэмброндық даму – ұрықтанудан кейінгі даму

Тура даму – ағзаның дернәсіл кезеңі болмайтын қуыршақ
үдерісі

Толық түрленіп даму – Жұмыртқадан шыққан дернәсілдер,
ересек жәндікке мүлдем ұқсамайды.

Шала түрленіп даму – 3 сатыдан тұрады.

Қуыршақ – толық түрленіп дамудың үшінші сатысы

«Жалған және ақиқат» әдісі

А Ж

«Ерекше бейнені тап» әдісі арқылы
оқушыларға видеоролик көрсетіледі.

Оқушыларды уақытқа байланысты жұптастыру.
Әр жұпқа бір моделдеу суреттері беріледі.
Жұптасу уақыты. Сағат және минут тілдерінің
бағыты бойынша оқушылар жұптасады.
18.00 (6/12)
19.05 (7/1)
22.25 (10/5)
20.15 (8/3)
21.10 (9/2)
23.20 (11/4)

«Сағат тілі» әдісімен оқушыларды

жұптастыру.

Модельдеу

Дескриптор:
Білім алушылар суретте
берілген ағзаның даму
типін анықтайды;
Дамудың сызба нұсқасын
кескіндейді;

Толық түрлену

Толық емес түрлену

Тура даму

«Суреттерді топтастыру» әдісімен оқушылардың әр

қайсысы кестені толтыру

1

3

4

5

7

8

9

10

12

13

14

15

16

2

6

11

«Суреттерді топтастыру» әдісімен оқушылардың әр

қайсысы кестені толтыру

Толық түрлену

Шала түрленіп
даму

Тура даму

5,9

3,7,11,13,15

1,2,4,6,8,10,12,14,
16

Кері байланыс:смс
әдісі