Ελένη Α' επεισόδιο

1η σκηνή στίχοι 437-494

​Μενέλαος τραγικός ήρωας:γιατί;

• μεταστροφή της τύχης: ευτυχισμένος σύζυγος, δυνατός& πλούσιος βασιλιάς → δυστυχής, έχασε τη γυναίκα του από έναν ξένο (προσβολή της τιμής& της αξιοπρέπειάς του), ταλαιπωρίες πολλές και τώρα είναι ένας ναυαγός με κουρέλια

• υποφέρει χωρίς να φταίει

  
  

1η σκηνή στίχοι 437-494

​Μενέλαος: χαρακτηρισμός

• βασανισμένος, κουρασμένος, ταλαιπωρημένος

• από ευτυχισμένος σύζυγος κατέληξε ατιμασμένος, από δυνατός βασιλιάς κατέληξε ένας κουρελής ναυαγός

• θυμάται συχνά την Τροία και τη νίκη του, καυχιέται για περασμένα μεγαλεία.
  

1η σκηνή στίχοι 437-494

Σχήματα λόγου : μεταφορές

• ναυαγός ο μαύρος (στ. 465)

• νιώθει πικρότερη τη δυστυχία (στ. 475)
  

1η σκηνή στίχοι 437-494

Σχήματα λόγου : εικόνες

• στ. 338

• στ. 339

• στ. 447

• στ. 459

• 466-467

• 472

• 480-481

• 482

• 488-489
  

1η σκηνή στίχοι 437-494

Σχήματα λόγου : προσωποίηση

• στ. 477 "με τυραννά σκληρά η ανάγκη"

• στ. 481 "η θάλασσα κατάπιε"

  
  

1η σκηνή στίχοι 437-494

στοιχεία πολιτισμού

• "και 'φέραν τα ονόματα των σκοτωμένων πίσω στα σπίτια του": η μνήμη των νεκρών (ιδιαίτερα του πολέμου) έχει μεγάλη σημασία για τους αρχαίους Έλληνες, να μην ξεχαστεί το όνομά τους. Ιδιαίτερα για τους Αθηναίους της εποχής που παρακολουθούν την τραγωδία μετά τη Σικελική εκστρατεία, όπου οι Αθηναίοι είχαν ηττήθηκαν και άφησαν πίσω τους πάρα πολλούς νεκρούς.

  
  

2η σκηνή στίχοι 495-541

Γιατί επιλέγεται να ανοίξει στον Μενέλαο μια γερόντισσα;

Αν άνοιγε την πόρτα ένας στρατιώτης μπορεί:
-να σκότωνε το Μενέλαο -αφού τέτοια ήταν η διαταγή του βασιλιά
-να πληροφορούσε το βασιλιά πως βρισκόταν στη χώρα ο Μενέλαος/ ένας Έλληνας

2η σκηνή στίχοι 495-541

Στοιχεία πολιτισμού: ο θεσμός της φιλοξενίας

Οι ξένοι ήταν ιερά πρόσωπα (προστάτης Ξένιος Δίας). Ιδιαίτερα η φροντίδα ενός ξένου σε ανάγκη θεωρούνταν δείγμα πολιτισμού για τους αρχαίους Έλληνες. Ο θεσμός της φιλοξενίας πολύ σημαντικός. Προσέφεραν στον ξένο, στέγη, φαγητό και όταν έφευγε του έδιναν δώρα, δώρα φιλοξενίας.

2η σκηνή στίχοι 495-541

Χαρακτηρισμός προσώπων

Γερόντισσα: προσβλητική & απότομη προς το Μενέλαο (γιατί φοβάται τον βασιλιά) -συμπαθεί όμως τους Έλληνες -φέρεται έτσι στον Μενέλαο για τον σώσει -συμπονετική
Μενέλαος: διπλωματικός -προσπαθεί να πείσει/ συγκινήσει την Γερόντισσα, ευσυγκίνητος -θυμάται τα περασμένα μεγαλεία και θρηνεί, απογοητευμένος όταν καταλαβαίνει ότι βρίσκεται στην Αίγυπτο, αν και λογικός, δεν μπορεί να καταλάβει τις πληροφορίες για την Ελένη που δίνονται.

2η σκηνή στίχοι 495-541

Σχήματα λόγου: μεταφορές

• μαλάκωσε λιγάκι (στ. 500)

• λαμπρά νερά του Νείλου (στ. 520) & εικόνα

• λόγια πικρά (στ. 541)
  
  
  

2η σκηνή στίχοι 495-541

Στιχομυθία: γιατί;

• δίνονται πολλές πληροφορίες σε σύντομο χρονικό διάστημα (ο Μενέλαος μαθαίνει πού βρίσκεται, καθώς και πως στο παλάγι βρίσκεται η Ελένη)

• αυξάνει η αγωνία/ το ενδιαφέρον των θεατών
  
  
  

​Μενέλαος: μονόλογος

Ο Μενέλαος μένει μόνος στην σκηνή. Μπερδεμένος, προβληματισμένος από τις πληροφορίες που του έδωσε η Γερόντισσα. Προσπαθεί να εξηγήσει όσα άκουσε, αναρωτιέται αν είναι συνωνυμία, αν πρόκειται για πρόσωπα που έχουν το ίδιο όνομα. Διακρίνουμε το φόβο του, την αμφιβολία του.

​Το σχέδιο

Θα κρυφτεί και θα περιμένει να έρθει ο βασιλιάς. Αν δει ότι είναι σκληρός, ο Μενέλαος θα τρέξει πίσω στα απομεινάρια του πλοίου του. Αν ο βασιλιάς του φανεί καλός, θα ζητήσει βοήθεια.

​Σχήματα λόγου:

• σκληρή καρδιά στ. 562 ΜΕΤΑΦΟΡΑ

• την ξακουσμένη φωτιά στ. 563-564 ΜΕΤΑΦΟΡΑ

• το θελ' η ανάγκη στ. 573 ΠΡΟΣΩΠΟΠΟΙΗΣΗ