Климат қалыптастырушы факторлар – белгілі бір аумақтың климатын анықтайтын табиғи жағдайлар

​Климаттық факторлар бірнеше түрге бөлінеді:

• ғарыштық (күн радиациясы);

• планетарлық (ауа массаларының айналымы);

• географиялық (географиялық орны, жер жамылғысы, жер бедері);

• антропогендік (адам іс-әрекеті)

Тропосферада пайда болатын жоғары атмосфералық қысым аймағы. Қыста антициклонның әсерінен температура төмендейді, жазда керісінше көтеріледі

​Антициклон

Тропосферада пайда болатын атмосфераның төменгі қысым аймағы. Қыста циклон температурасы көтеріледі, ал жазда төмендейді.

Циклон

Атмосфералық құйындар

Күн радиациясы

Жер бетіндегі жылу мен радиациялық тепе-теңдікті анықтайтын негізгі энергия көзі.

Шағылысқан радиация – жер бетінен кері шағылысатын радиацияның бір бөлігі.
Жұтылған радиация - жиынтық радиацияның біраз бөлігі жерге топырақ, су, қар жамылғысы арқылы сіңіп жылынатын радиация түрі

​Жиынтық радиация – тура және шашыранды радиацияның жиынтығы

Шашыранды радиация – күн сәулесінің біраз бөлігін атмосферадағы су булары, шаң-тозаңдар, мұз түйіршіктері, бұлттар өздеріне сіңіріп және шашыратып тарататын радиация түрі.

Тура күн радиациясы – жер бетіне жететін радиацияның бөлігі

Күн радиациясының мынандай түрлері бар

Континентальді тропикалық ауа Орта Азия мен Иран шөлдерінің үстінде қалыптасады

Қоңыржай ендіктердегі теңіздік ауа Атлант мұхитының үстінде қалыптасады

Қоңыржай ендіктердегі теңіздік ауа Атлант мұхитының үстінде қалыптасады

​Континентальді арктикалық ауа массалары Аркиталық мұздардың үстінде пайда болады

Ауа массалары – белгілі бір аумақтың үстінде пайда болатын және салыстырмалы түрде біртекті қасиеттерге ие үлкен ауа массалары.