หน่วยที่ 1 เรื่อง กระแสน้ำ

คือ การเคลื่อนที่ของน้ำในมหาสมุทรอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งจะไหลอยู่ตลอดเวลา และไหลเวียนไปทั่วโลกอย่างช้าๆ ในทิศทางเดียวกัน

การที่โลกของเรานั้นเป็นทรงกลม จึงทำให้อุณหภูมิของน้ำในมหาสมุทรมีความแตกต่างกัน  พลังงานจากดวงอาทิตย์จะตกกระทบบริเวณเส้นศูนย์สูตรมากกว่าบริเวณอื่นๆ  ทำให้น้ำบริเวณนั้นมีอุณหภูมิสูงขึ้น จึงเบาและลอยตัวขึ้น ( เกิดเป็น กระแสน้ำอุ่น ) ในขณะที่น้ำบริเวณขั้วโลกจะได้รับความร้อนน้อยมาก ทำให้น้ำบริเวณขั้วโลกมีอุณหภูมิต่ำจะเย็นและจมตัวลง ( เกิดเป็น กระแสน้ำเย็น ) โดยน้ำที่ลอยตัวขึ้น ก็จะไหลไปแทนที่น้ำที่เย็นตัวลง ส่วนน้ำที่เย็นจมตัวลง ก็จะไหลลงในระดับลึกและมาแทนที่น้ำที่ลอยตัวขึ้น

มีทิศทางการไหลตามกระแสลมและความแตกต่างของอุณหภูมิผิวน้ำเป็นตัวขับเคลื่อน ซึ่งกระแสน้ำบริเวณพื้นผิวมหาสมุทรมักนำความร้อนจากเขตอบอุ่นไปยังเขตขั้วโลก และส่งผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศและระบบนิเวศพื้นที่ชายฝั่ง แต่อย่างไรก็ตาม อิทธิพลของกระแสลมส่งผลกระทบต่อกระแสน้ำในมหาสมุทรที่ระดับความลึกราว 1 กิโลเมตร ดังนั้น การไหลเวียนของกระแสน้ำผิวพื้นมีอิทธิพลต่อน้ำในมหาสมุทรเพียงร้อยละ 10 เท่านั้น

มีความหนาแน่นของน้ำทะเลเป็นปัจจัยหลักที่ส่งผลต่อการเคลื่อนที่ เนื่องจากน้ำทะเลในแต่ละบริเวณได้รับความร้อน (Thermo) จากแสงอาทิตย์และมีความเค็มหรือปริมาณเกลือ (Haline) ในน้ำทะเลไม่เท่ากัน หรือที่เรียกว่า “เทอร์โมฮาลีน” (Thermohaline) ซึ่งในธรรมชาติ น้ำทะเลที่มีความหนาแน่นสูงมักไหลไปแทนที่น้ำทะเลที่มีความหนาแน่นต่ำกว่า โดยการไหลเวียนของกระแสน้ำเช่นนี้ ส่งผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศในระยะยาว และมีอิทธิพลต่อน้ำในมหาสมุทรมากถึงร้อยละ 90

กระแสน้ำอุ่นและกระแสน้ำเย็น ส่งผลต่ออุณหภูมิของอากาศบนพื้นผิวโลกของเรา  ซึ่งกระแสน้ำจะเป็นตัวพาอากาศเย็นที่อยู่เหนือกระแสน้ำเย็น หรือ อากาศร้อนที่อยู่เหนือกระแสน้ำอุ่นมายังพื้นแผ่นดินของเรา จึงทำให้พื้นโลกเกิดฤดูกาลต่างๆ
             ความชื้นในอากาศก็เป็นผลมาจากกระแสน้ำในมหาสมุทร โดยลมที่พัดผ่านกระแสน้ำอุ่นมาสู่ทวีปที่เย็น จะทำให้ความชื้นบริเวณนั้นมีมากขึ้นและมีฝนตก และลมที่พัดผ่านกระแสน้ำเย็นไปยังทวีปที่อุ่น จะทำให้อากาศแห้งแล้ง ชายฝั่งบางที่จึงมีอากาศแห้งแล้ง บางที่ก็เป็นทะเลทราย  ถ้ากระแสน้ำอุ่นกับกระแสน้ำเย็นไหลมาบรรจบกันก็จะทำให้เกิดหมอก

กระแสน้ำอุ่นและกระแสน้ำเย็น ส่งผลต่ออุณหภูมิของอากาศบนพื้นผิวโลกของเรา  ซึ่งกระแสน้ำจะเป็นตัวพาอากาศเย็นที่อยู่เหนือกระแสน้ำเย็น หรือ อากาศร้อนที่อยู่เหนือกระแสน้ำอุ่นมายังพื้นแผ่นดินของเรา จึงทำให้พื้นโลกเกิดฤดูกาลต่างๆ
             ความชื้นในอากาศก็เป็นผลมาจากกระแสน้ำในมหาสมุทร โดยลมที่พัดผ่านกระแสน้ำอุ่นมาสู่ทวีปที่เย็น จะทำให้ความชื้นบริเวณนั้นมีมากขึ้นและมีฝนตก และลมที่พัดผ่านกระแสน้ำเย็นไปยังทวีปที่อุ่น จะทำให้อากาศแห้งแล้ง ชายฝั่งบางที่จึงมีอากาศแห้งแล้ง บางที่ก็เป็นทะเลทราย  ถ้ากระแสน้ำอุ่นกับกระแสน้ำเย็นไหลมาบรรจบกันก็จะทำให้เกิดหมอก