Γεωγραφία Β Μάθημα 6ο

1η εργασία: Παρατηρήστε στην εικόνα 6.2 τα ρεύματα μεταφοράς ύλης και θερμότητας (δηλαδή μάγματος) στον μανδύα της Γης (ασθενόσφαιρα). Η κίνηση τους συμπαρασύρει και τα κομμάτια του φλοιού της Γης (λιθοσφαιρικές πλάκες) που βρίσκονται πάνω τους.

Μελετήστε στην εικόνα 6.3 τις κινήσεις των λιθοσφαιρικών πλακών. Κατόπιν συζητήστε στην ομάδα τα εξής:
• Ποιο είναι το αίτιο που δημιουργεί τα ρεύματα μεταφοράς στον μανδύα;
• Ποιες είναι οι κατευθύνσεις προς τις οποίες κινούνται, λόγω των ρευμάτων, οι λιθοσφαιρικές πλάκες;

• Έχουν οι γεωλογικοί αιώνες και περίοδοι την ίδια χρονική
διάρκεια μεταξύ τους;

• Έχει ίδια χρονική διάρκεια ο αιώνας της ανθρώπινης ιστορίας
(100 χρόνια) με τους γεωλογικούς
αιώνες;

• Σε ποιον γεωλογικό αιώνα και σε ποια περίοδο ζούμε σήμερα;

Ασπόνδυλα

Θηλαστικά

46 χρόνια

4 ώρες

2η εργασία: Μελετήστε την εικόνα 6.1α και σημειώστε παρακάτω τις πτυχώσεις που αναφέρονται, με πρώτη την παλαιότερη γεωλογικά:
Α...................................
B...................................
Γ....................................

Κατόπιν συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα χρησιμοποιώντας τον γεωμορφολογικό (εικόνα 16.1) και τον χάρτη ορογενέσεων της Ευρώπης (εικόνα 6.4), σύμφωνα με την υπόδειξη:

Πτύχωση

Αλπική

Μία οροσειρά

Πυρηναία

6.4 Χάρτης ορογενέσεων Ευρώπης.
Εικονίζονται και οι ασπίδες, οι
αρχαιότερες γεωλογικά περιοχές της ηπείρου.

16.1 Γεωμορφολογικός χάρτης της Ευρώπης

3η εργασία: Παρατηρήστε στην εικόνα 6.3 τα όρια και τις κατευθύνσεις κίνησης των λιθοσφαιρικών πλακών της Γης, καθώς και στο σχήμα 6.5 τις κινήσεις της ευρασιατικής και της αφρικανικής λιθοσφαιρικής πλάκας. Κατόπιν συζητήστε στην
ομάδα τα εξής:
• Ποια λιθοσφαιρική πλάκα πλησιάζει την Ευρώπη;
.............................................................................
• Ποια λιθοσφαιρική πλάκα απομακρύνεται από την Ευρώπη;
.............................................................................
• Ποια ερμηνεία, σχετική με την κίνηση των πλακών, μπορείτε να δώσετε για τη δημιουργία της Ισλανδίας;
.............................................................................
• Ποιο πιστεύετε ότι θα είναι το γεωλογικό μέλλον της Μεσογείου;
.............................................................................

Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα παραπάνω είναι πως η σημερινή
μορφή της Ευρώπης, αλλά και της Ελλάδας, αποτελεί ένα στιγμιότυπο στη
γεωλογική ιστορία του πλανήτη. Δυνάμεις που βρίσκονται βαθιά μέσα στη Γη
και εκδηλώνονται με φυσικά φαινόμενα, όπως οι σεισμοί και τα ηφαίστεια, είναι
αυτές που δημιουργούν τα βουνά στην ήπειρο στην οποία ζούμε. Για
παράδειγμα, στην ευρωπαϊκή ήπειρο:

• Η απομάκρυνση της βορειοαμερικανικής από την ευρασιατική λιθοσφαιρική
πλάκα συνέβαλε πριν από εκατομμύρια χρόνια στη δημιουργία της Ισλανδίας.

• Η σύγκρουση της ευρασιατικής με την αφρικανική πλάκα είναι πιθανό να
οδηγήσει μετά από εκατομμύρια χρόνια στην εξαφάνιση της Μεσογείου.

Απολιθώματα είναι απομεινάρια οργανισμών που έζησαν σε παλαιότερη γεωλογική

περίοδο και έχουν διατηρηθεί με φυσικό τρόπο. Όταν τα μαλακά μέρη των ζώων ή

των φυτών αποσυντίθενται, τα σκληρά μέρη θάβονται στη λάσπη. Το σχήμα των

οργανισμών διατηρείται, ενώ η λάσπη σκληραίνει και γίνεται πέτρωμα μετά από

εκατομμύρια χρόνια. Στα απολιθώματα εντάσσονται ακόμα και τα αποτυπώματα

των οργανισμών (π.χ. πατημασιές ζώων κτλ). Τα απολιθώματα αποτελούν μια

πολύ σημαντική «τράπεζα πληροφοριών» για τη ζωή στο παρελθόν. Η μελέτη των

απολιθωμάτων που βρέθηκαν σε γεωλογικά στρώματα βοήθησε τους επιστήμονες

μεταξύ άλλων, να τεκμηριώσουν την εξέλιξη των όντων στη Γη. Επίσης, ομοιότητες

απολιθωμάτων που βρέθηκαν στη δυτική ακτή της Αφρικής και στην ανατολική

ακτή της Νότιας Αμερικής οδήγησαν κατ' αρχάς σε υποθέσεις και στη συνέχεια στην

παραδοχή της θεωρίας σχετικά με την Παγγαία, την αρχική (πριν από πολλά

εκατομμύρια χρόνια) μοναδική ήπειρο του πλανήτη.

Επεκτείνω τις γνώσεις μου

Απολιθώματα

Διατηρημένοι οργανισμοί

Διατηρημένα σκληρά τμήματα

� Δόντια

� Οστά

� Όστρακα

Απολιθωμένο ξύλο

Αποτυπώματα

Τριλοβίτες (Παλαιοζωικός)

Αμμωνίτες (Μεσοζωικός)