ขั้นตอนในการแก้ปัญหา

นักเรียนรับผิดชอบหน้าที่ใดบ้างในการทำงานบ้าน

และนักเรียนมีขั้นตอนการทำงานบ้านเหล่านั้นอย่างไร

ในชีวิตประจวันนักเรียนพบปัญหาอะไรบ้าง

และมีวิธีการแก้ปัญหานั้นอย่างไร

1. การวิเคราะห์และกำหนดรายละเอียดของปัญหา
2. การวางแผนการแก้ปัญหา
3. การดำเนินการแก้ปัญหา
4. การตรวจสอบและปรับปรุง

เป็นการทำความเข้าใจเกี่ยวกับ รายละเอียด

เงื่อนไข ข้อกำหนด รวมถึงข้อจำกัดต่าง ๆ
ของปัญหา

การระบุข้อมูลเข้า

การระบุข้อมูลออก

การพิจารณาข้อมูลและเงื่อนไขที่กำหนดมาในปัญหา

การพิจารณาเป้าหมายหรือสิ่งที่ต้องหาค าตอบ

ตัวอย่างที่ 1 ปัญหาการซักเสื้อผ้า
ปัญหา : เสื้อผ้าไม่สะอาด และบางตัวสีตก
ข้อมูลที่จ าเป็นต่อการแก้ปัญหา (ข้อมูลเข้า) : ผ้าที่ต้องการซัก
ผลลัพธ์ (ข้อมูลออก) : ผ้าที่ซักสะอาด

เป็นการคิดค้นกระบวนการต่าง ๆ ที่เป็นขั้นตอน ตั้งแต่เริ่มต้น

จนกระทั่งได้ผลลัพธ์ที่ต้องการ โดยอาจน าวิธีที่เคยแก้ปัญหา
หรือค้นหาวิธีการอื่น แล้วน ามาประยุกต์เข้ากับปัญหาที่ก าลังแก้ไข
เครื่องมือที่ใช้ในการวางแผนแก้ปัญหาส าหรับการพัฒนาโปรแกรม
อาจเลือกใช้รหัสล าลอง หรือผังงาน โดยวิธีการแก้ปัญหาที่ได้ เรียกว่า
ขั้นตอนวิธีหรืออัลกอริทึม (algorithm)

รหัสล ำลอง

ผังงำน

เป็นการน ากระบวนการที่ได้วางแผนไว้มาปฏิบัติ

หรือพัฒนาโปรแกรมเพื่อแก้ปัญหา โดยอาจใช้ภาษาโปรแกรม
ช่วยในการด าเนินการ

ขั้นตอนนี้จะท าควบคู่ไปกับขั้นตอนการด าเนินการแก้ปัญหา

โดยการตรวจสอบผลลัพธ์ที่ได้ หากผลลัพธ์ที่ได้ไม่ถูกต้อง หรือยังมี
ส่วนที่ต้องแก้ไขปรับปรุงอยู่ ต้องย้อนกลับไปท าซ้ าตั้งแต่ขั้นตอนแรก
จนกว่าจะได้ผลลัพธ์ที่ถูกต้อง

กระบวนการแก้ปัญหาที่สามารถอธิบายออกมา

เป็นขั้นตอนที่ชัดเจน เมื่อน าเข้าอะไรแล้วจะต้องได้
ผลลัพธ์เช่นไร กระบวนการนี้จะประกอบด้วยวิธีการเป็นขั้น ๆ
และมีส่วนที่ต้องท าแบบวนซ้ าอีก จนกระทั่งเสร็จสิ้นการท างาน

อัลกอริทึมที่ดีควรมีคุณสมบัติดังนี้
1. มีล าดับขั้นตอนการท างาน ทั้งก่อน และหลังที่ชัดเจน
2. เข้าใจล าดับขั้นตอนง่ายและไม่ก ากวม
3. สามารถเข้าใจการประมวลผลการท างานด้วยคอมพิวเตอร์ได้
4. การท างานของอัลกอริทึมจะต้องสิ้นสุด หลังจากด าเนินงาน

ตามระยะที่เวลาก าหนด

การเขียนรหัสล าลองเป็นการใช้ค าบรรยายอธิบายขั้นตอน

อย่างชัดเจนในการแก้ปัญหาหรือการท างานของโปรแกรม
ซึ่งรูปแบบการเขียนจะขึ้นอยู่กับประสบการณ์และความถนัด
ของผู้เขียนโดยอาจเขียนเป็นภาษาพูดท าให้ เขียนง่ายไม่ต้องกังวล
รูปแบบ

วิธีการเขียนรหัสล าลอง (Pseudo code)
1. ต้องมีการเริ่มต้นและต้องมีจุดสิ้นสุดเสมอ
2. ใช้ค าหรือประโยคสั้น ๆ ที่สื่อความหมายได้ชัดเจนและ

เข้าใจง่าย

3. รูปแบบการเขียนเป็นได้ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ

วิธีการเขียนรหัสล าลอง (Pseudo code)
4. ลักษณะการเขียน เริ่มต้นจากบนลงล่าง
5. การเขียนแต่ละค าสั่งควรแยกเป็นบรรทัด ไม่ควรเขียน

หลายค าสั่งในบรรทัดเดียว

6. การเขียนค าสั่งควรมีการย่อหน้าหรือเว้นวรรค เพื่อให้

เกิดความสวยงาม เข้าใจง่าย

แผนภาพแสดงล าดับขั้นตอนการท างานของ Algorithm

เป็นเครื่องมือใช้ในการรวบรวมจัดล าดับความคิด เพื่อให้เห็น
ขั้นตอนการท างานที่ชัดเจน และใช้วางแผนการท างานขั้นแรก
โดยสัญลักษณ์ Flowchart แสดงถึงการท างานลักษณะต่าง ๆ
เชื่อมต่อกัน

เริ่มต้นและจบ

จุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุด
ของผังงาน

การน าข้อมูลเข้าจาก
ภายนอกหรือส่งออก

สู่ภายนอก

การน าข้อมูลเข้าและออก

แบบทั่วไป

การประมวลผล
หรือการปฏิบัติงาน
อย่างใดอย่างหนึ่ง

กำรปฏิบัติงำน

การตัดสินใจที่ต้องมี

การเลือกปฏิบัติ
อย่างใดอย่างหนึ่ง

กำรตัดสินใจ

ทิศทางท างาน
อย่างต่อเนื่องตาม
หัวลูกศรที่ชี้ไป

ทิศทำง

1. การท างานแบบล าดับ
2. การท างานแบบมีทางเลือก
3. การท างานแบบวนซ้ า

มีลักษณะการท างานจะเป็นไปตามขั้นตอน ก่อน-หลัง

ต่อเนื่องกันไปเป็นล าดับ โดยการท างานแต่ละขั้นตอน
ต้องท าให้เสร็จก่อน แล้วจึงไปท าขั้นตอนต่อไป

ขั้นตอนการมาโรงเรียน

การวิเคราะห์และก าหนดรายละเอียดของการหุงข้าว

ข้อมูลเข้า ...................................................................

ข้อมูลออก ...................................................................

การวางแผนการแก้ปัญหา

เรียงล าดับภาพดังต่อไปนี้ให้ถูกต้อง โดยใส่หมายเลข

ลงไปในวงกลมหน้าข้อความ

2

4

1

3

5

6

ออกแบบขั้นตอนในการแก้ปัญหาด้วยรหัสล าลอง

เริ่มต้น

จบ

ออกแบบขั้นตอนในการแก้ปัญหาด้วยผังงาน

การวิเคราะห์และก าหนดรายละเอียดของการหุงข้าว

ปริมาณข้าวสาร

ข้าวสุก

ข้อมูลเข้า ...................................................................

ข้อมูลออก ...................................................................

3

การวางแผนการแก้ปัญหา

เรียงล าดับภาพดังต่อไปนี้ให้ถูกต้อง โดยใส่หมายเลข

ลงไปในวงกลมหน้าข้อความ

3

2

4

1

6

5

ออกแบบขั้นตอนในการแก้ปัญหาด้วยรหัสล าลอง

1. ตักข้าวสารใส่หม้อข้าว

เริ่มต้น

จบ

2. ซาวข้าว 1 ครั้ง

3. ตวงน้ า 2 เท่าของข้าวสาร
4. ใส่น้ าที่ตวงไว้ลงในหม้อ
5. กดปุ่มหุงข้าว
6. รอข้าวสุก

ออกแบบขั้นตอนในการแก้ปัญหาด้วยผังงาน

นักเรียนร่วมตอบค าถาม

1. การวิเคราะห์และก าหนดรายละเอียดของปัญหา
2. การวางแผนการแก้ปัญหา
3. การด าเนินการแก้ปัญหา
4. การตรวจสอบและปรับปรุง