11J_Bài 16

NỘI DUNG

• 1. Đặc điểm dân số và phân bố dân cư
• 2. Lao động và việc làm
• 3. Đô thị hóa
• 4. Thực hành

Bài 16. Đặc điểm dân số và phân bố dân cư

Nêu các đặc điểm dân số và phân bố dân cư nước ta?

I. Đông dân, có nhiều thành phần dân tộc

Chứng minh VN

là nước đông

dân? Nêu thuận
lợi và khó khăn
của dân số đông
đối với phát triển

kinh tế xã hội?

I. Đông dân, có nhiều thành phần dân tộc

1. Đông dân
• Đông dân: thứ 3 ĐNA (sau Inđônêxia và Philipin); thứ 15 trên thế giới.
+ Thuận lợi: Nguồn lao động dồi dào + thị trường rộng lớn.
+ Khó khăn: Trong điều kiện nước ta hiện nay, dân số đông gây khó khăn cho
giải quyết việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống.

2. Nhiều thành phần dân tộc

• Có 54 dân tộc, chủ yếu là người Kinh. Việt kiều, tập trung chủ yếu ở Hoa Kỳ,

Oxtraylia, Châu Âu...

• Khó khăn: Sự chênh lệch về trình độ phát triển KTXH giữa các vùng =>Biện

pháp: cần chú trọng hơn nữa đối với việc phát triển KTXH ở các vùng dân tộc.

II. Dân số còn tăng nhanh, cơ cấu dân số đang biến đổi

Nhận xét về tỉ lệ gia tăng dân số trung bình năm ở nước ta? Giải thích?

II. Dân số còn tăng nhanh, cơ cấu dân số đang biến đổi

1. Dân số còn tăng nhanh
• Dân số tăng nhanh => bùng nổ dân số vào nửa cuối thể kỷ XX.
• Gia tăng dân số khác nhau giữa các giai đoạn, các vùng lãnh thổ:

+ Tốc độ nhanh nhất là thời kì 1954 – 1960: 3,93%.
+ Hiện nay giảm. Chủ yếu do thực hiện chính sách dân số kế hoạch hóa gia đình.
+ Vùng nông thôn, miền núi có tỉ lệ tăng dân số nhanh hơn thành thị và đồng bằng.

• Tuy gia tăng dân số giảm nhưng trung bình mỗi năm tăng hơn 1 triệu người. Do quy
mô dân số đông(1)và số người trong độ tuổi sinh đẻ còn lớn(2).

II. Dân số còn tăng nhanh, cơ cấu dân số đang biến đổi

2. Cơ cấu dân số đang già hóa

Nhận xét về cơ cấu
dân số theo tuổi ở
nước ta hiện nay?

Nêu thuận lợi và khó
khăn của cơ cấu tuổi
đối với sự phát triển

KTXH?

II. Dân số còn tăng nhanh, cơ cấu dân số đang biến đổi

2. Cơ cấu dân số đang già hóa

• Cơ cấu dân số theo độ tuổi có sự thay đổi: giảm tỉ lệ trẻ em, tăng tỉ lệ người già (d/c).
Dân số đang già hóa. Hiện nay, VN đang trong giai đoạn “DS vàng”.
+ Thuận lợi:

* Nguồn lao động dồi dào, trẻ, dồi dào và tiếp tục tăng thuận lợi cho phát triển KT.
* Nâng cao chất lượng cuộc sống.

+ Khó khăn:

* Nguồn lao động tăng nhanh trong điều kiện nền KT hiện nay => sức ép vấn đề giải

quyết việc làm và nâng cao năng suất lao động XH.

* Các vấn đề XH khác: nhà ở, y tế, giáo dục…..

III. Phân bố dân cư chưa hợp lí

Nhận xét về sự phân bố dân cư của nước ta? Giải thích?

III. Phân bố dân cư chưa hợp lí

1. Phân bố không đều và chưa hợp lí
• Mật độ dân số trung bình ở nước ta là 254 người/km2(2006).

• Tuy nhiên phân bố dân cư không đồng đều giữa các vùng:

+ Đông đúc đồng bằng/ thưa thớt ở trung du miền núi.
+ Thành thị có mật độ cao hơn nông thôn (d/c).

+ Nội bộ từng vùng, từng địa phương.

2. Nguyên nhân của sự phân bố dân cư không đồng đều
• Phân bố dân cư chịu tác động nhiều nhân tố:

+ Tự nhiên (....)
+ Kinh tế - xã hội (tính chất nền kinh tế, trình độ phát triển của LLSX, chuyển cư…).
+ Lịch sử khai thác lãnh thổ.

• Nơi thuận lợi dân cư đông đúc và ngược lại.

III. Phân bố dân cư chưa hợp lí

3. Hậu quả sự phân bố dân cư chưa hợp lí

• Ảnh hưởng đến việc sử dụng lao động và khai thác tài nguyên.

• Đối với vùng đồng bằng và đô thị: Dân cư đông đúc gây sức ép lớn đối với việc giải quyết

việc làm, ô nhiễm môi trường gia tăng, tài nguyên ngày càng cạn kiệt, việc giải quyết các nhu
cầu phúc lợi xã hội như y tế, giáo dục, nhà ở…gặp nhiều khó khăn.

• Đối với vùng trung du và miền núi: TNTN phong phú, đất rộng…dân cư thưa thớt => thiếu

lao động, đặc biệt lao động có trình độ.

→ Gia tăng sự chênh lệch về kinh tế xã hội giữa các vùng miền.

Cần phân bố lại dân cư và lao động giữa các vùng