17. Wyzwania dla niepodległej Polski

Podstawy władzy państwowej

Listopad 1918r.:

➔

Paryż- Komitet Narodowy Polski-władza uznawana przez państwa
ententy

➔

ziemie polskie: prawie cały obszar Królestwa Polskiego i zachodnia
Galicja- Józef Piłsudski jako Tymczasowy Naczelnik państwa,
premier- Jędrzej Moraczewski:

❖

zdominowany przez socjalistów

❖

8 godz. dzień pracy

❖

ubezpieczenie chorobowe

❖

reforma rolna- ubożsi chłopi mieli uzyskać ziemię

XII 1918r.- utworzenie Komunistycznej Partii Robotniczej Polski:

- doprowadzenie do rewolucji,

-odwoływanie się do wzorów bolszewickich,

-przeciwnicy niepodległej Polski

Styczeń 1919r.- porozumienie pomiędzy Romanem Dmowskim i
Józefem Piłsudskim:

-Naczelnik Państwa- J. Piłsudski

-Premier- Ignacy Jan Paderewski

Wybory do Sejmu Ustawodawczego- zadania parlamentu:

-uchwalenie konstytucji- ustawy zasadniczej

R. Dmowski, J. Piłsudski, I.J. Paderewski

Powstanie wielkopolskie

Naczelna Rada Ludowa- Poznań- lokalny ośrodek polskiej władzy

Grudzień 1918r.- przyjazd I.J.Paderewskiego do Poznania:

-entuzjastycznie przyjęty przez Polaków

-Niemcy- organizowali demonstracje, prowokacje, zrywali flagi,
ostrzelali hotel

27.grudnia 1918r.- wybuch powstania: dow. major Stanisław Taczak,
następnie gen. Józef Dowbór- Muśnicki- opanowanie prawie całego terenu
Wielkopolski, zakończone uzyskaniem wyzwolonych ziem.

Na konferencji paryskiej

Konferencja w Paryżu - Roman Dmowski i Ignacy Jan Paderewski:

-żądanie powrotu do Polski ziem zajętych przez Prusy, Mazur, Górnego
Śląska

Postulaty nie zostały przyjęte :

-plebiscyty: Warmia, Mazury, Górny Śląsk

-do Polski przyłączono: Pomorze Gdańskie (bez Gdańska) i Wielkopolskę

Walki z Ukraińcami

Ukraina- koniec I wojny światowej:

- Kijów- utworzenie Ukraińskiej Republiki Ludowej- 1918r.-

ogłoszenie niezależności od Rosji

- Lwów- utworzenie Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej,

Polacy po 3 tyg walk zajęli miasto Lwów

Programy granic wschodnich

Programy dotyczące granic wschodnich- bez uwzględnienia dążeń
niepodległościowych Litwinów i Ukraińców, którzy chcieli mieć własne
państwa:

-program federacyjny- Józef Piłsudski- dążenie do osłabienia Rosji,
utworzeniefederacji, w której Polska odgrywałaby dominującą rolę
(nawiązanie do idei jagiellońskiej- sprzed rozbiorów)

-program inkorporacyjny- Roman Dmowski- do POlski przyłączyć tylko
ziemie wschodnie (dawna Rzeczypospolita) resztę zostawić w
granicach Rosji

Programy nie były do przyjęcia przez Rosję.

Notatka:

Od listopada 1918r.- Józef Piłsudski- pełnił urząd Tymczasowego
Naczelnika Państwa.

1919r.- premier rządu polskiego- Ignacy Paderewski.

Powstanie wielkopolskie- zwycięstwo Polaków.

Roman Dmowski- delegat państwa polskiego na konferencji w
Paryżu.