10-сынып 27

Сабақтың тақырыбы:

Шыңғысхан империясы және оның
мұрагерлері.

Оқу бағдарламасына
сәйкес оқыту мақсаты:

10.3.1.2 -Қазақстанда мемлекеттіліктің
қалыптасуының тарихи кезеңдерін түсіндіру;
10.3.2.4 -мемлекет құрылысындағы сабақтастықты
анықтай отырып, Қазақстан аумағында ұлыс
жүйесінің дамуын зерттеу;
10.3.2.5 -XIII -XV ғасырлардағы мемлекеттердің
геосаяси белсенділігін сипаттау арқылы, олардың
Еуразиядағы тарихи процестердің барысына әсер
ету дәрежесін анықтау

Сабақтың мақсаты

Шыңғысхан империсының мемлекеттік құрылысын
сәйкестендіреді және оның тақ мұрагерлерінің тәртібін
сипаттайды;
Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи
кезеңдеріне баға береді.

Моңғолдар Қазақстан аумағында.

•1218 ж. Шыңғыс ханның үлкен ұлы Жошы қыпшақтардың арасында
жасырынып жүрген меркіттерді күйретті.

•Бұл уақытта хорезм шах Мұхаммед қыпшақтарға қарсы 60 мыңдық
әскерімен жорыққа шыққан еді.

•Осылайша Торғай даласында моңғолдар мен хорезмдіктер ұшырасады.

Хорезмді жаулап алу ( 1219-1221 жж.).

•1219 жылы Шыңғыс хан жорыққа 200 мыңдық әскермен аттанды. Ол
бірнеше әскерге бөлінді.

•Үшінші әскерге Ходженд қиян-кескі қарсылық көрсеткенімен, ол да
басып алынды.

•Төртінші

әскерді

Шыңғыс

ханның

өзі

басқарып,

Бұхара

мен

Самарқандты күйретті.

Моңғолдар басқыншылығының жалғасуы.

Моңғол империясының ыдырауы.

• Өзара

қырқысулар

мен

бөлінуге

ұмтылушылық;

• өркениеттiк бытыраңқылық;
• империяның

жекелеген

облыстарының

арасында

ортақ

мәдени

дәстүрлер

мен

экономикалық байланыстардың жоқтығы;

•

жаулап

алынған

халықтардың

моңғолдардың билігіне қарсы күресі болды.

Моңғол империясы ыдырауының себептері:

Алтын Орда ХІІІ ғасырдың соңы мен XIV ғ. бірінші жартысында.

Оң қанаттың әскербасы
болған Ноғай 1296 ж.
хан тағына таласады

Алтын Орда Өзбек хан

(1313-1341 жж.)

тұсында қайта күшейді.

XIV ғ. екінші жартысында

Жошы ұлысында

«Дүрбелең жылдар»

болды.

•XIII-XIV

ғ.

Қазақстан

аумағы

Моңғол

империясы

ұлыстарының

құрамына,

ал

ол

ыдырағаннан

кейін,

тәуелсіз

түрік-моңғол

мемлекеттерінің құрамына кірді.

•Болашақ Қазақстанның үлкен бөлігі Жошы ұлысы Алтын Орданың
құрамдас бөлігі болды.

•

Ұлыстардың

мемлекеттік

құрылысы

моңғолдық

үлестік

жүйенің

белгілерін сақтады.

•Алдымен билеушілер мен ақсүйектердің, кейін ұлыстар халқының
исламды қабылдауы басқару жүйесіне өзгерістер енгізе бастады.

3 – тапсырма

Қазақстан

аумағындағы

ұлыстық жүйенің
барысын жазып,

баға беріңіз

Жауабы

Қазақстан

аумағындағы

ұлыстық жүйенің

барысы.

Ұлыстардың
мемлекеттік құрылысы
моңғолдық

үлестік

жүйенің

белгілерін

сақтады.

Билеушілер

мен

ақсүйектердің,

кейін

ұлыстар

халқының

исламды

қабылдауы

басқару

жүйесіне

өзгерістер

енгізе

бастады.

•XIII-XIV

ғ.

Қазақстан

аумағы

Моңғол империясы ұлыстарының
құрамына,

ол

ыдырағаннан

кейін,

тәуелсіз

түрік-моңғол

мемлекеттерінің құрамына кірді.

Қорытынды

• Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи

кезеңдерін түсіндіңіз;

• мемлекет құрылысындағы сабақтастықты анықтай

отырып, Қазақстан аумағында ұлыс жүйесінің дамуын
зерттедіңіз.

Оқу бағдарламасына
сәйкес оқыту мақсаты:

10.3.1.2 -Қазақстанда мемлекеттіліктің
қалыптасуының тарихи кезеңдерін түсіндіру;
10.3.2.4 -мемлекет құрылысындағы сабақтастықты
анықтай отырып, Қазақстан аумағында ұлыс
жүйесінің дамуын зерттеу;
10.3.2.5 -XIII -XV ғасырлардағы мемлекеттердің
геосаяси белсенділігін сипаттау арқылы, олардың
Еуразиядағы тарихи процестердің барысына әсер
ету дәрежесін анықтау

Сабақтың мақсаты

Шыңғысхан империсының мемлекеттік құрылысын
сәйкестендіреді және оның тақ мұрагерлерінің тәртібін
сипаттайды;
Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи
кезеңдеріне баға береді.