หน่วยที่9 ยืม

สาระการเรียนรู้

สิทธิและหน้าที่ของผู้ยืมและผู้ให้ยืม

การระงับแห่งสัญญายืมใช้คงรูป

สิทธิและหน้าที่ของผู้ยืมและผู้ให้ยืม

การระงับแห่งสัญญายืมใช้สิ้นเปลือง

ดอกเบี้ยในการกู้ยืมเงิน

1. ความหมายและลักษณะของสัญญายืม

2. ยืมใช้คงรูป

3. ยืมใช้สิ้นเปลือง

4. การกู้ยืมเงิน

สัญญายืม คือ สัญญาซึ่งคู่สัญญาฝ่ายหนึ่งเรียกว่า ผู้ให้ยืม ได้ส่งมอบ
ทรัพย์สินให้แก่คู่สัญญา อีกฝ่ายหนึ่งเรียกว่า ผู้ยืม เพื่อใช้ทรัพย์นั้น และผู้ยืม
ต้องคืนใช้ให้เมื่อใช้สอยเสร็จแล้ว

1. ความหมายและลักษณะของสัญญายืม

ลักษณะของสัญญายืม

ยืมใช้คงรูป

ยืมใช้สิ้นเปลือง

1. เป็นสัญญาที่บริบูรณ์ต่อเมื่อส่งมอบทรัพย์สินที่ให้ยืม

2. สัญญายืมเปนสัญญาไม่ต่างตอบแทน
สัญญายืมแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ

2. ยืมใช้คงรูป

สาระสําคัญ

1. ต้องมีวัตถุของสัญญาเป็นทรัพย์สิน กล่าวคือวัตถุตามสัญญา

ยืมใช้คงรูปนั้นอาจจะเป็นทรัพย์สินที่มีรูปร่าง

2. สัญญายืมบริบูรณ์เมื่อส่งมอบทรัพย์ที่ยืม โดยจะมอบโดยตรง

คือหยิบยื่นทรัพย์ที่ยืมให้แก่กัน หรือส่งมอบโดยปริยาย

3. ต้องเป็นสัญญาที่ไม่มีค่าตอบแทน เพราะหากมีค่าตอบแทน

อาจจะเข้าข่ายสัญญารูปแบบอื่น

ยืมใช้คงรูป คือ สัญญาซึ่งบุคคลคนหนึ่งเรียกว่า ผู้ให้ยืม ให้บุคคลอีกคน
หนึ่งเรียกว่า ผู้ยืม ใช้สอยทรัพย์สินสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้เปล่าและผู้ยืมตกลงว่าจะคืน
ทรัพย์สินนั้นเมื่อได้ใช้สอยเสร็จแล้ว

2. ยืมใช้คงรูป

สาระสําคัญ

4. สัญญายืมใช้คงรูปพิจารณาคุณสมบัติของผู้ยืมเป็น

สําคัญหากผู้ยืมตายสัญญายืมก็ระงับด้วย

5. ผู้ให้ยืมไม่จําเป็นต้องซ่อมแซมทรัพย์ก่อนให้ยืม

6. สัญญายืมใช้คงรูป กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินไม่โอนไป

ยังผู้ยืม และในขณะเดียวกันผู้ให้ยืมก็ไม่ จําต้องเป็นเจ้าของ

กรรมสิทธิ์ทรัพย์ที่ให้ยืมอาจมีเพียงสิทธิครอบครองก็ได้

2. ยืมใช้คงรูป

สิทธิและหน้าที่ของผู้ยืมและผู้ให้ยืม

1. ผู้ยืมต้องจ่ายค่าฤชาธรรมเนียมอันเกิดจากการยืม การทําสัญญา การส่งมอบ

หรือการส่งคืนทรัพย์ที่ยืม

2. ผู้ยืมต้องใช้ความระวังในการใช้ทรัพย์สินที่ยืม ถ้าผู้ยืมเอาไปใช้ในการอย่างอื่น

นอกจากการใช้ แบบไม่ปกติ

3. ผู้ยืมจะต้องสงวนทรัพย์สินซึ่งยืมไปเหมือนเช่นวิญญูชนจะ

พึงสงวนทรัพย์สินของตนเอง

4. ผู้ยืมต้องส่งคืนทรัพย์สินที่ยืมเมื่อใช้สอยเสร็จ หรือเมื่อถึง

กําหนดเวลา

5. ผู้ยืมมีหน้าที่เสียค่าใช้จ่ายในการบํารุงรักษาทรัพย์สินที่ยืม

ค่าฤชาธรรมเนียมคือค่าใช้จ่ายต่างๆในการดําเนินคดีรวมถึงค่าป่วยการพยานค่าทนายความค่าธรรมเนียมในการส่งเอกสารและบังคับคดีและค่าธรรมเนียมอื่นๆ
บรรดาที่กฎหมายบังคับให้เสีย

2. ยืมใช้คงรูป

1. ผู้ยืมตายแต่หากผู้ให้ยืมตายสัญญายืมไม่ระงับ

2. ผู้ยืมส่งคืนทรัพย์สินที่ยืม

3. ทรัพย์ที่ยืมสูญหายหรือบุบสลายไปจนหมดสิ้น ไม่ว่า

จะเกิดจากการกระทําของผู้ใด

4. การบอกเลิกสัญญา

การระงับแห่งสัญญายืมใช้คงรูป

ยืมใช้สิ้นเปลือง คือ สัญญาซึ่งผู้ให้ยืมโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินชนิดใช้ไปสิ้นไปนั้น
เป็นปริมาณมีกําหนดให้ไปแก่ผู้ยืมและผู้ยืมตกลงว่าจะคืนทรัพย์สินเป็นประเภทชนิดและ
ปริมาณเช่นเดียวกันให้แทนทรัพย์สินซึ่งให้ยืมนั้น

3. ยืมใช้สิ้นเปลือง

การยืมใช้สิ้นเปลืองนั้นมี

สาระสําคัญดังนี้

1. สัญญายืมใช้สิ้นเปลืองเป็นสัญญาไม่ต่างตอบแทน

แต่อาจมีค่าตอบแทนได้

2. สัญญายืมใช้สิ้นเปลืองเป็นสัญญาที่บริบูรณ์ต่อเมื่อ

ส่งมอบทรัพย์สินที่ให้ยืม

3. สัญญายืมใช้สิ้นเปลืองเป็นสัญญาที่โอนกรรมสิทธิ์ใน

ตัวทรัพย์ดังนี้หากเกิดความวินาศแก่ตัวทรัพย์ที่ยืม

4. ผู้ยืมตายสัญญายืมใช้สิ้นเปลืองไม่ระงับ

3. ยืมใช้สิ้นเปลือง

สิทธิหน้าที่ของผู้ยืม

1. ผู้ยืมมีสิทธิที่จะใช้สอยทรัพย์ที่ยืมอย่างไรก็ได้ ในฐานะ
เจ้าของกรรมสิทธิ์
2. ผู้ยืมมีหน้าที่เพียงการรับผิดชอบค่าฤชาธรรมเนียม
ค่าส่งมอบ และค่าส่งคืนทรัพย์
3. ผู้ยืมมีหน้าที่คืนทรัพย์สินที่ยืมประเภท ชนิดและปริมาณ
เดียวกันกับทรัพย์ที่ยืม

สิทธิหน้าที่ของผู้ให้ยืม

1. ผู้ให้ยืมมีสิทธิเรียกให้ผู้ยืม คืนทรัพย์ที่ให้ยืมตาม
ที่กําหนดไว้ในสัญญาหรือเมื่อครบระยะเวลา

2. ผู้ให้ยืมไม่มีหนี้หรือหน้าที่ใด ๆ ที่จะต้องปฏิบัติต่อผู้ยืม

สิทธิและหน้าที่ของผู้ยืมและผู้ให้ยืม

3. ยืมใช้สิ้นเปลือง

1. กรณีมีกําหนดเวลาให้สัญญายืมใช้สิ้นเปลืองระงับ
เมื่อครบกําหนดเวลาที่ได้ตกลงไว้ในสัญญา

2. กรณีที่ไม่ได้กําหนดเวลาให้สัญญายืมใช้สิ่้นเปลือง
ระงับ แล้วผู้ให้ยืมประสงค์จะให้ผู้ยืมคืนทรัพย์ กฎหมาย
กําหนดให้ผู้ให้ยืมบอกกล่าวแก่ผู้ยืมให้คืนทรัพย์สิน
ภายในเวลาอันควรและเมื่อถึงกําหนดเวลา ที่ให้ในคํา
บอกกล่าวนั่นแล้ว

การระงับแห่งสัญญายืมใช้สิ้นเปลือง

4. การกู้ยืมเงิน

1. การกู้ยืมเงินกว่า 2,000 บาทขึ้นไปนั้นถ้ามิได้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็น
หนังสือ อย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสําคัญจะฟ้องร้องให้บังคับคดี
หาได้ไม่

2. หลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินจะมีขณะหรือหลังการกู้เงินก็ได้แต่ต้องมีก่อน
ฟ้องเรียกเงินตามสัญญากู้เงิน

3. ในการใช้คืนเงินนั้นก็ต้องมีหลักฐานลงลายมือชื่อผู้ให้ยืม
เป็นสําคัญ หรือมีการแจ้งลงในสัญญากู้ยืมเงินนั้นว่าได้ใช้คืนเงินแล้ว

4. เอกสารที่กฎหมายกําหนดก็เป็นเพียงหลักฐานการกู้ยืม
ไม่ใช่แบบของนิติกรรม

การระงับแห่งสัญญายืมใช้สิ้นเปลือง

ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 654 กําหนดว่าให้คิดดอกเบี้ยได้ไม่
เกินร้อยละ 15 บาทต่อปี ถ้าเกินกว่านั้นให้ลดเหลือร้อยละ 15 บาทต่อปีแต่ตามพระราช
บัญญัติห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2475 กําหนดว่า การเรียกดอกเบี้ยเกินร้อย
ละ 15 บาทต่อปีมีโทษจําคุก นั้นก็แปลว่า ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินร้อยละ 15 บาทต่อปี
และจากหลักเบื้องต้นในเรื่องนิติกรรมมาตรา 150 ที่กําหนดว่าการใดที่ขัดต่อกฎหมาย
การนั่นเป็นโมฆะทําให้การเรียกดอกเบี้ยเกินร้อยละ 15 บาทต่อปี ดอกเบี้ยนั้นจะเป็น โมฆะ

แต่ก็จะเป็นโมฆะเฉพาะเรื่องดอกเบี้ยส่วนสัญญากู้ยืมเงินยังคงสมบูรณ์

4. การกู้ยืมเงิน

สรุป

สัญญายืม เป็นสัญญาที่ผู้ให้ยืมนําทรัพย์สินของตนให้ผู้ยืมใช้และผู้ยืมจะคืน
ทรัพย์สินที่ยืม ทั้งนี้สัญญายืมจะสมบูรณ์เมื่อมีการส่งมอบ โดยการยืมแบ่งออก
เป็น 2 ลักษณะ คือ ยืมใช้คงรูป และยืมใช้สิ้นเปลือง และการกู้ยืมเงินก็จัดเป็นการ
ยืมใช้สิ้นเปลืองซึ่งกฎหมายได้กําหนดหลักเกณฑ์ แยกไว้เป็นพิเศษ โดยเฉพาะ

1. เรื่องดอกเบี้ย
   

ทําแบบประเมินท้ายบทเรียน