ระบบรัฐสภาอเมริกัน  (Library of Congress Classification)  เรียกย่อๆ ว่า “ระบบหอสมุดรัฐสภา” หรือ “ระบบแอลซี (L.C.)” จัดทำโดย ดร.เฮอร์เบอร์ต พุทนัม  เป็นบรรณารักษ์ชาวอเมริกันเป็นผู้คิดค้นระบบ  เมื่อปี พ.ศ.2442 (ค.ศ.1899)  เพื่อนำไปใช้ในการจัดหมู่หนังสือของหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน ซึ่งมีหนังสือเป็น     ล้านๆ เล่ม หลังจากนั้นห้องสมุดมหาวิทยาลัยที่มีจำนวนหนังสือมากเป็นแสนเล่ม และมากขึ้นเรื่อยๆทั้งในสหรัฐอเมริกาและประเทศอื่นๆ นิยมใช้ระบบนี้

​เฮอร์เบอร์ต พุทนัม (Herbert Putnam)

​

การจัดหมู่หนังสือระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกันใช้สัญลักษณ์แบบผสมที่เป็นตัวอักษรและตัวเลข  โดยใช้ตัวอักษรโรมันตัวใหญ่ A-Z ยกเว้น I, O, W, X และ Y รวม 21 ตัว และเลขอารบิค     1-9999 แบ่งหนังสือตามลำดับต่อไปนี้

    การแบ่งหมวดหมู่ของระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน  เริ่มจากการแบ่งครั้งแรกแบ่งเป็น   หมวดใหญ่ใช้อักษร 21 ตัว แบ่งเป็นหมวดวิชาต่างๆ 20 หมวดใหญ่  ดังนี้

หมวด  A   หนังสืออ้างอิงทั่วไป หนังสือพิมพ์ วารสาร สิ่งพิมพ์ของสมาคมและสถาบัน ทางวิชาการต่างๆ ตารางเลข 

หมวด  B      ปรัชญา ตรรกวิทยา อภิปรัชญา จิตวิทยา สุนทรียศาสตร์ จริยศาสตร์

หมวด  C     ประวัติอารยธรรม โบราณคดี จดหมายเหตุ พงศาวดาร

หมวด  D     ประวัติศาสตร์ทั่วไป ภูมิศาสตร์การท่องเที่ยว ประวัติศาสตร์ ประเทศต่างๆทั้งในยุโรป

แอฟริกา เอเชีย และหมู่เกาะต่างๆ

 หมวด  E-F   ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์การท่องเที่ยวดินแดนในทวีปอเมริกา

    การแบ่งหมวดหมู่ของระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน  เริ่มจากการแบ่งครั้งแรกแบ่งเป็น   หมวดใหญ่ใช้อักษร 21 ตัว แบ่งเป็นหมวดวิชาต่างๆ 20 หมวดใหญ่  ดังนี้

หมวด  G   ภูมิศาสตร์ทั่วไป มานุษยวิทยา และการบันเทิง

หมวด  H     สังคมศาสตร์

หมวด  J      รัฐศาสตร์ การเมือง การปกครอง

หมวด  K      กฎหมาย

หมวด  L      การศึกษา

หมวด  M     การดนตรี

หมวด  N     ศิลปกรรม

หมวด  P      ภาษาและวรรณคดี

หมวด  Q     วิทยาศาสตร์ทั่วไป

หมวด  R      แพทยศาสตร์

หมวด  S      เกษตรกรรม การเลี้ยงสัตว์ การประมง อุตสาหกรรมที่เกี่ยวเนื่องด้วยพืช

                   และสัตว์ ตลอดจนกีฬาการล่าสัตว์

หมวด  T      เทคโนโลยี

หมวด  U     ยุทธศาสตร์

หมวด  V      นาวิกศาสตร์

หมวด  Z     บรรณานุกรมและบรรณารักษ์

2. แบ่งครั้งที่ 2 จากหมวดใหญ่แบ่งเป็นหมวดย่อย  โดยใช้อักษร 2 ตัว ยกเว้น หมวด K ตัวอย่าง เช่น

หมวด H เล่มที่ 1 H – HJ สังคมศาสตร์ : เศรษฐศาสตร์

​

3. แบ่งครั้งที่ 3 โดยเพิ่มตัวเลขอารบิคตามลำดับตั้งแต่ 1-9999 ในบางหมู่ ตัวอย่าง เช่น

HF    การค้า          HF 5410   วารสาร  สมาคม  สิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง

​

4. แบ่งครั้งที่ 4 โดยใช้จุดคั่น  และตามด้วยตัวอักษรและตัวเลข  เพื่อแสดงราย ละเอียดหมวดเรื่อง หรือรูปแบบ หรือประเทศ ตัวอย่าง   

                TX   คหกรรมศาสตร์

                 TX    อาหารและโภชนาการเฉพาะกลุ่มและเฉพาะชนชั้น

                 TX    361.A3   ผู้สูงอายุ

                  TX    361.C5   เด็ก

      นอกจากการแบ่งย่อย 4 ครั้งแล้ว การจัดหมู่หนังสือระบบรัฐสภาอเมริกันยังมีการแบ่งตามตารางเลขเฉพาะ 

ซึ่งใช้ประกอบกับเลขหมู่อีก 5 ตาราง  ทำให้การจัดหมู่หนังสือด้วยระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกันมีความละเอียดและเฉพาะเจาะจงมากยิ่งขึ้นห้องสมุดต่างๆ นอกจากจะจัดหมวดหมู่หนังสือโดยใช้ระบบการจัดหมู่แล้วยังมีหนังสือบางประเภทในห้องสมุดที่ไม่นิยมกำหนดเลขหมู่หรือสัญลักษณ์ตามระบบใดแต่ใช้อักษรย่อแทนประเภทของหนังสือ ดังนี้

นวนิยายภาษาไทย                  ใช้อักษร น  หรือ นว

          นวนิยายภาษาอังกฤษ               ใช้อักษร F หรือ Fc.   ย่อจาก   Fiction

          รวมเรื่องสั้นภาษาไทย               ใช้อักษร ร.ส.

          รวมเรื่องสั้นภาษาอังกฤษ           ใช้อักษร  S.C. ย่อจาก Short Story  collection

          หนังสือสำหรับเด็ก                  ใช้อักษร ย

          หนังสือสำหรับเด็กภาษาอังกฤษ  ใช้อักษร J  ย่อมาจาก  Juvenile Literature

                                                          E  ย่อจาก  Easy Book

          หนังสืออ้างอิงภาษาไทย             ใช้อักษร อ

          หนังสืออ้างอิงภาษาอังกฤษ         ใช้อักษร R หรือ Ref ย่อจาก Reference

          หนังสือแบบเรียนภาษาไทย         ใช้อักษร บ

          หนังสือคู่มือครูภาษาไทย            ใช้อักษร ค

          หนังสือคู่มือครูภาษาอังกฤษ        ใช้อักษร C หรือ C.L ย่อจาก Curriculum Laboratory

​การจัดเรียงหนังสือและสิ่งพิมพ์อื่นๆ ขึ้นชั้น

​

ปัจจุบันห้องสมุดนิยมจัดหนังสือแบบหิ้งเปิดเพื่อให้ผู้ใช้ห้องสมุดมีโอกาสเลือกหนังสือจากชั้นหนังสือด้วยตนเองโดยหนังสือแต่ละเล่มจะต้องเขียนเลขหมู่ของหนังสือเล่มนั้นไว้ที่สันหนังสือ เรียกว่า “เลข

เรียกหนังสือ”ซึ่งประกอบด้วยเลขสัญลักษณ์หนังสือ คือเลขหมู่หนังสือ ตัวอักษรตัวแรกของชื่อผู้แต่ง เลขผู้แต่ง (บางห้องสมุดไม่ได้กำหนด) ตัวอักษรตัวแรกของชื่อเรื่อง เล่มที่และฉบับที่   

เช่น

​

621.382         คือ  เลขหมู่หนังสือ

  ว                  คือ  อักษรตัวแรกของชื่อผู้แต่ง

  37                คือ  เลขประจำตัวผู้แต่ง

   พ                 คือ  อักษรตัวแรกชื่อหนังสือ

การเรียงหนังสือเข้าชั้น  มีหลักการดังนี้

1. ห้องสมุดจัดเรียงหนังสือเข้าชั้นจากซ้ายไปขวาเหมือนเข็มนาฬิกา  เริ่มตั้งแต่ชั้นบนสุดแล้วถัดลงมาตามลำดับจนถึงชั้นล่างสุด  โดยจัดเรียงตามเลขเรียกหนังสือ  ถ้าห้องสมุดจัดหมู่หนังสือตามระบบทศนิยมของดิวอี้  จะเริ่มจากเลข 001 ไปจนถึงเลขหมู่ 999  แล้วลำดับตามอักษรย่อของผู้แต่งอีกครั้งหนึ่ง เช่น

หนังสือที่จัดหมู่ระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน  จะเรียงลำดับตามตัวอักษร A-Z ถ้าอักษร ซ้ำกันจะเรียงลำดับจากเลขน้อยไปหามาก  ตัวอย่าง

การเรียงหนังสือเข้าชั้น  มีหลักการดังนี้

2. หนังสือที่มีเลขหมู่ซ้ำกัน จะเรียงตามลำดับตัวอักษรตัวแรกของชื่อผู้แต่ง  สำหรับผู้แต่งที่เป็นคนไทย  หรือลำดับตามอักษรตัวแรกของชื่อสกุลถ้าผู้แต่งเป็นชาวต่างประเทศถ้าตัวอักษร ตัวแรกของผู้แต่งเหมือนกัน  ให้เรียงตามเลขผู้แต่ง ถ้าเลขผู้แต่งเหมือนกันให้เรียงตามอักษรตัวแรกของชื่อหนังสือตามลำดับ

การเรียงหนังสือเข้าชั้น  มีหลักการดังนี้

3. หนังสือนวนิยายที่ใช้อักษร น เป็นสัญลักษณ์เหมือนกันหมดทุกเล่ม จะเรียงตามลำดับอักษรตัวแรกของชื่อผู้แต่งและถ้าชื่อผู้แต่งซ้ำกันจะเรียงตามลำดับอักษรตัวแรกของชื่อหนังสือ เช่น

ห้องสมุดจะจัดเก็บวารสารฉบับใหม่ไว้ในชั้นวางวารสารโดยเฉพาะชั้นวางวารสารมักเป็น ชั้นเอียงจัดวางตามลำดับตัวอักษรชื่อวารสาร  เรียงจากซ้ายไปขวา  จากชั้นบนมาชั้นล่าง

​

การจัดวารสารขึ้นชั้น

​

ห้องสมุดจัดเก็บหนังสือพิมพ์โดยใส่ไม้หนีบ และวางไว้บนที่วางหนังสือพิมพ์โดยเฉพาะ และเปลี่ยนฉบับใหม่ทุกวัน

​

การจัดเรียงหนังสือพิมพ์

​

ห้องสมุดส่วนใหญ่นิยมจัดจุลสารและกฤตภาค โดยกำหนดหัวเรื่องใส่เข้าแฟ้มและเรียงแฟ้มตามลำดับอักษรของหัวเรื่องในตู้จุลสารและกฤตภาค

​

การจัดเก็บจุลสารและกฤตภาค

​

​สรุป

​

          ห้องสมุดมีทรัพยากรสารนิเทศจำนวนมากและหลายรูปแบบ ทั้งที่เป็นวัสดุตีพิมพ์ และวัสดุ ไม่ตีพิมพ์  จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการจัดหมวดหมู่  เพื่อให้สะดวกในการจัดเก็บและสืบค้นข้อมูลได้อย่างรวดเร็ว ทรัพยากรสารนิเทศแต่ละประเภทมีการจัดเก็บที่แตกต่างกัน เช่น หนังสือ มีระบบการจัดหมู่หนังสือที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย คือ ระบบทศนิยมของดิวอี้ และระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน โดยมีการกำหนดสัญลักษณ์แสดงเนื้อหาของหนังสือแต่ละประเภท ส่วนสิ่งพิมพ์อื่นๆ เช่น วารสาร หนังสือพิมพ์ จุลสารและ กฤตภาค จัดเก็บแยกจากหนังสือด้วยวัสดุอุปกรณ์สำหรับจัดเก็บสิ่งพิมพ์นั้นๆ

กิจกรรมที่ 3

ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย √ หรือ / หน้าข้อความที่ถูก  และทำเครื่องหมาย  ×  หน้าข้อความที่ไม่ถูกต้อง

....................... 1. ผู้คิดค้นระบบการจัดหมู่หนังสือระบบทศนิยมของดิวอี้ คือ เมลวิล ดิวอี้

แนวตอบกิจกรรมที่ 3

....................... 2. ระบบทศนิยมของดิวอี้ เรียกย่อๆ ว่า A.B.C.

......................... 3. ระบบทศนิยมของดิวอี้ ใช้อักษรไทย ก-ฮ เป็นสัญลักษณ์แทนเนื้อหา    ของหนังสือ

......................... 4. เฮอร์เบอร์ต พุทนัม คือผู้คิดค้นระบบการจัดหมู่หนังสือระบบหอสมุด รัฐสภาอเมริกัน

......................... 5. อักษรโรมันที่ใช้ในการจัดหมู่หนังสือระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน คือ A-Z ยกเว้น I, O, W, X และ Y

......................... 6. โรงเรียนรัตนโกสินทร์สมโภชบางขุนเทียน จัดหมู่หนังสือระบบทศนิยม ของดิวอี้

......................... 7. ห้องสมุดโรงเรียนอนุบาลนิยมจัดหมู่หนังสือระบบหอสมุดรัฐสภาอเมริกัน

......................... 8. อักษรย่อแทนหนังสือนวนิยาย คือ น, นว, และ Fic

......................... 9. ชั้นจัดเก็บวารสาร มักเป็นชั้นเอียง และจัดวางตามลำดับตัวอักษรชื่อวารสาร

......................... 10.หนังสือพิมพ์ จัดให้บริการในห้องสมุดสัปดาห์ละครั้ง

√

x

x

√

√

√

x

√

√

x