1. Хабарлы сөйлемнен кейін қойылады.

2. Екпінсіз айтылған тілек мәнді, бұйрық мәнді сөйлемнен кейін қойылады.

3. Драмалық шығармада кейіпкер атынан қолданылады.

4. Автордың түсініктемесінен кейін (ремарка) қойылады.

5. Адамның аты-жөні қысқарғанда қ-ды.

6. Газет-журнал атауын қысқартқанда қ-ды.

7. Кейбір сөздер шартты түрде қысқартылғанда қ-ды. ​

​Нүкте

​Сұрау белгісі

1. Сұраулы сөйлемнен соң қ-ды

2. Белгілі бір сөз сұрақ туғызғанда қ-ды.​

   ​

3 сұраулы, 4 хабарлы сөйлемі бар мәтін құрап жаз.​

​

Тақырып: Қазақ ғылымы​

Қазақстан геологтары ғылыми мектебінің негізін қалаған геология-минералогия ғылымдарының докторы профессор Қазақстан Ғылым академиясын ұйымдастырушылардың бірі әрі тұңғыш президенті,академик Қаныш Сәтпаев 1899 жылы 12 сәуірде Теңдік ауылынан 1 километр қашықтықтағы Айрық деген жерде дүниеге келді Шын есімі - Ғабдулғани

2019 жылы атақты ғалымның туғанына 120 жыл жыл аталып өтті Сауатын ауыл молдасынан ашқан болашақ ғалым кейін Шорман ауылында орналасқан мектепке қатынай бастайды Төрт жылдық бағдарламаны үш жылда аяқтап 1911 жылы Павлодардағы 2 - сыныпты орыс - қазақ училищесіне аттанады Аталған білім ордасын да мерзімінен бір жыл бұрын бітіріп шығады

​

Қазақ халқында үйге қонақ келсе қонақ шақырса төрге келген адамдардың жолы үлкені және алыстан келгені отырады оларға жасы үлкен болса да ауыл адамдары үй иелері жол береді егер қонақтар ауыл ақсақалдарына жол берiп төрге шығарып алса ол әбестік болмайды адамдардың жолы жасы білімі және ақыл- парасатына қарамай барған жердің барлығында төрден түспей немесе өз төріне өзі отырып алуы тексіздік тәрбиесіздік деп есептеледі

​

Жирафтан қорықты ма әйтеуір дірілдеп кетті

​Трактор бұзылғанда да осы әдісті қолданамыз ба

​Трактор бұзылғанда бұл әдісті қалай қолданатымызды келісіп алайық

Көзәйнегім сынып қала ма деп уайымдадым​

​Көке апам келе жатыр

– Е Жұмеке мал-жан бала-шағаңыз түгел аман ба

– Шүкір Аллаға аман өз үй ішіңіз де есен бе түгел

– Тегіс есен

​

Балалар пойызы осы шығар балалар пойызы осы болар Асан үйінде екен, – деді біреу жүгіріп кеп – Қалима ше – Ол да үйінде (С Мұқанов)​

Жел ме Аттың жал-құйрығы ма Жылан ба Әйтеуір бірдемелер айнала ысылдайды​

Адам пішіні әрдайым бұған (Абайға) бір тамаша, өзгеше қызық сурет тәрізденетін ол кей адамнын айғыз-айғыз әжімінен салбыраған ұртынан қыртыстанған маңдайынан бояуы оңған көздерінен алуан сақал-мұртынан өзінше неше түрлі жанды-жансыз дүние сипаттарын көргендей болатын қына басқан сызаты көп тас па я селдір тоғай ма не көде, көкпек пе кейде мал мен аң бейнесі ме бәріне де ұқсап кетіп отыратын адам мүсіндері болады​