​

​ Przemiany społeczne w XIX wieku

• dzięki rozwojowi przemysłu bardzo szybko rosło znaczenie burżuazji

• rozwój fabryk przyczynił się do liczebnego wzrostu klasy robotniczej

• robotnicy byli źle wynagradzani i pracowali w bardzo uciążliwych warunkach

• warunki pracy powodowały, że robotnicy organizowali strajki

• ​stopniowo rozwijała się również tzw. klasa średnia

​

​

Zmiany w organizacji państw – demokratyzacja życia politycznego

• formy rządów

  monarchia konstytucyjna – państwo, w którym na mocy konstytucji monarcha dzieli władzę z organem przedstawicielskim.

​

​

– monarchia parlamentarna – państwo, w którym władza monarchy jest symboliczna, a władzę sprawuje wybrany w wyborach powszechnych parlament i odpowiedzialny przed nim rząd

(Wielka Brytania)

– republika – państwo, w którym najwyższą władzę sprawuje wybierany na określoną kadencję prezydent (Francja od 1871 roku)

​

​

Wzrost znaczenia partii politycznych – organizacja, która reprezentująca interesy określonej grupy społecznej, zmierzająca do zdobycia lub utrzymania władzy państwowej w celu realizacji swojego programu politycznego

Rozwój ruchu robotniczego

• działalność związków zawodowych – organizacje zrzeszające pracowników i reprezentujące ich interesy

• powstanie komunizmu

​- głównymi ideologami komunizmu byli Karol Marks i Fryderyk Engels

• publikacja Manifestu komunistycznego (program polityczny partii komunistycznej) – 1848 r.

​- dążenie do przeprowadzenia internacjonalistycznej (międzynarodowej) rewolucji proletariackiej, która miała doprowadzić do obalenia kapitalizmu

• w 1864 r. z inicjatywy Karola Marksa utworzono I Międzynarodówkę – międzynarodową organizację komunistyczną

• w 1889 r. powstała II Międzynarodówka

​ Rozłam w ruchu robotniczym

• partie marksistowskie dążyły do obalenia kapitalizmu w drodze rewolucji

• ​partie socjaldemokratyczne (nazywano je też reformistycznymi lub rewizjonistycznymi) dążyły do poprawy warunków życia robotników w drodze reform - Eduard Bernstein ->

​

​

​Anarchizm

​- Mikołaj Bakunin

​Najważniejszą ideą wolność

​- krytyka państwa jako ciemiężyciela obywateli

​- dążenie do jego likwidacji

​- zorganizowanie dobrowolnych wspólnot, w których będą funkcjonować jednostki

​- stosowanie metod terrorystycznych (zamachy przeciwko politykom i urzędnikom)

​ Nowe ideologie przełomu XIX i XX wieku

• powstanie chrześcijańskiej demokracji – chadecji

• partie chadeckie działały w oparciu o społeczną naukę Kościoła

• w 1891 r. papież Leon XIII wydał encyklikę Rerum novarum

Leon XIII propagował solidaryzm społeczny, który polegał na współdziałaniu różnych grup społecznych

• ​ W XIX wieku wykształcił się nacjonalizm – ideologia uznająca naród za najwyższe dobro

​

• ​emancypacja kobiet – ruch społeczny zmierzający do równouprawnienia kobiet - dostęp do wyższego wykształcenia, zmiany w prawie rodzinnym, równouprawnienie ekonomiczne

​- sufrażystki - występowały z postulatami praw wyborczych dla kobiet