Enzymy- budowa, działanie, regulacja aktywności

• związki przyspieszające przegieg reakcji

• zachodzących w organizmie

• przez obniżenie energii aktywacji

• ​większość enzymów to białka

• ​najczęściej złożone z części białkowej i niebiałkowej (np. jonów lub niewielkich cząsteczek organicznych- koenzymów )

• ​posiadają centrum aktywne

• ​swoiste względem danego substratu ( wiążą się z określonym substratem, np. enzym maltaza wiąże się TYLKO z maltozą)

• ​

• ​swoiste wzgledem przeprowadzanej reakcji ( uczestniczą w JEDNYM OKREŚLONYM typie reakcji, czasem tylko w jednej reakcji)

• ​

• ​NIE ZUŻYWAJĄ się w procesie reakcji ( wielokrotnie wykorzystywane)

• ​wiązanie substratów z enzymem

• ​tworzenie kompleksu enzym- substrat

• ​powstanie produktu, który oddziela się od enzymu

​

​Bez LAKTAZY w jelitach może zalegać niestrawiona laktoza, powodująca osmatyczny wypływ wody w jelitach

​Niestrawiona laktoza ulega fermentacji co prowadzi do nieprzyjemnych objawów żołądkowo- jelitowych

( wzdęć, biegunek ) zwanych nietolerancja laktozy

​Do najważniejszych sposobów regulacji należą:

​

• ​AKTYWACJA ( pobudzanie) lub INHIBICJA ( hamowanie) enzymów przez specjalne substancje nazywane aktywatorami lub inhibitorami

• ​regulacja szlaków metabolicznych przez UJEMNE SPRZĘŻENIE ZWRTOTNE

• ​zmiany warunków środowiska ( np. temperatury, pH, stężenie substratu)

• dzięki nim ​komórka może dostosować swój metabolizm do zmieniających się warunków środowiska

• ​aktywatory umożliwiają prawidłową pracę enzymów, ale NIE biorą udziału w owej reakcji, to np. jony metali czy inne enzymy

• ​inhibitorami mogą być produkty reakcji enzymatycznych lub inne związki chemiczne

• ​Rodzaje inhibitorów: nieodwarcalne, odwracalne

​Szlak metaboliczny tworzą następujące po sobie reakcje, w której produkt jednej reakcji jest substratem kolejnej. Każda z reakcji zachodzi z udziałem innego enzymu.

​

​Szlaki metaboliczne wymagają dużych nakładów energii , więc sa regulowane, np. przez

UJEMNE SPRZĘŻENIE ZWROTNE

• ​polega na hamowaniu działania enzymu katalizującego pierwszy etap szlaku przez produkt ostatniej reakcji danego szlaku

• ​mechaniz ten zabezpiecza komórkę przed niepotrzebnym nagromadzeniem się produktów

• ​temperatura- enzymy zwykle działąją w określonym przedziale temperatury, a jej początkowe podwyższenie zwiększa szybkość reakcji. Zbyt wysoka temperatura powoduje jednak denaturację enzymów

• ​wartość pH- enzymy różnią się optymalnym pH działania

• ​stężenie substratu- nisikie stężenie substratu ogranicza szybkość reakcji enzymatycznej, a jego zwiększenie przyspiesza przebieg reakcji enzymatycznej aż do osiągnięcia szybkości maksymalnej

• ​podręcznik Biologia na czasie 1. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego i technikum, zakres podstawowy

• ​grafika: Korki.TV METRO, dostęp 18.11.2021, 3Dc lencia.com Visual life sciences [ w: https://www.kosmetologiaestetyczna.com/2015/sirtuiny-enzymy-dlugowiecznosci/, dostęp 18.11.2021]

• ​L. Stryer, Biochemia, PWN, warszawa 2000

• ​Quizizz

​