Piliin ang angkop na ekspresiyon ng bawat pahayag upang mabuo ang konsepto ng pananaw sa bawat bilang.

​Sanaysay ang tawag sa isang akdang pampanitikang nagpapahayag ng sariling

opinyon o kuro-kuro. Isa itong uri ng akda na nasa anyong tuluyan.

​➢ Makikita sa salitang “sanaysay” ang mga salitang “sanay” at “salaysay.”

Kung pagdurugtungin ang dalawa, puwedeng sabihin ang “sanaysay” ay

“salaysay” o masasabi ng isang “sanay” o eksperto sa isang paksa.

➢ Karaniwang ang paksa ng mga sanaysay ay tungkol sa mga kaisipan at bagay-bagay na maaaring kapulutan ng mga impormasyon na makatutulong sa pagbuo ng sariling pananaw.

Tatlong Bahagi o Balangkas ng Sanaysay

​

​

1. Simula – Sa bahaging ito madalas inilalahad ang pangunahing paksa,kaisipan o pananaw ng may-akda at kung bakit mahalaga ang paksang

tinatalakay.

2. Gitna o Katawan – Inilalahad sa bahaging ito ang mga pantulong na idea at iba pang karagdagang kaisipan o pananaw kaugnay ng tinalakay na paksa upang patunayan, o suportahan ang inilahad na pangunahing kaisipan.

3. Wakas – Nakapaloob sa bahaging ito ang kabuoan ng sanaysay, ang pangkalahatang palagay o pasya tungkol sa paksa batay sa mga katibayan,

at katuwirang inisa-isa sa katawan ng akda.

Ang Pangunahing Paksa at mga Pantulong na Detalye

1. Pangunahing Paksa – tumutukoy ito sa sentro o pangunahing tema sa talata. Kadalasan ay makikita sa unang pangungusap (simula) at/o huling pangungusap (konklusyon/wakas).

Halimbawa:

Kaming mag-asawa ay nagkakaroon ng mga problema. Ang aking asawa ay mahilig gumasta ng pera, samantalang ako ay matipid. Mahilig din siyang lumabas ng gabi kung kailan naman tulog na ako. Gusto rin niya ng mga isport pero ayaw ko naman ng mga iyon.

2. Mga Pantulong na Detalye – mga mahahalagang kaisipan o mga susing pangungusap na may kaugnayan sa paksang pangungusap.

Halimbawa:

Kaming mag-asawa ay nagkakaroon ng mga problema. Ang

aking asawa ay mahilig gumasta ng pera, samantalang ako ay matipid. Mahilig din siyang lumabas ng gabi kung kailan naman tulog na ako. Gusto rin niya ng mga isport pero ayaw ko naman ng mga iyon.

Mga Elemento ng Sanaysay

Tema

Anyo at Estruktura

Kaisipan

Wika at Istilo

Larawan ng Buhay

Damdamin

Himig

​Panoorin ang "Ang Ningning at Ang Liwanag"

mula sa Liwanag at Dilim ni Emilio Jacinto sa https://drive.google.com/file/d/12ZtVGn9xBhH-KGHKiE8VwDJkb4oq1mMi/view?usp=sharing

​

​2:45 - 6:36

​

​Maaari rin itong basahin sa https://drive.google.com/file/d/1ly9nNbIR6CFy8ucHhNcAwUJCWvcywMrm/view?usp=sharing

​sa pahina 15 at 16

1. Ano ang pangunahing kaisipan ng binasang sanaysay?

3. Tukuyin ang mga pangyayaring binanggit ng may-akda tungkol sa kalagayang palipunan noong panahong naisulat ito.

3. Tukuyin ang mga pangyayaring binanggit ng may-akda tungkol sa kalagayang palipunan noong panahong naisulat ito.

5. Sa sanaysay na nabasa, magbigay ng tigdadalawang bahaging nagpapatunay

na ito’y nagpapahayag ng opinyon o katotohanan?

Pahayag sa Pagbibigay ng Pananaw ay magagamit sa mabisang pagbibigay ng kuro-kuro, opinyon, saloobin o perspektibo sa pagsulat ng sanaysay.

Mga Ekspresiyong Nagpapahayag ng Pananaw – Inihuhudyat ng mga

ekspresiyong ito ang iniisip, sinasaad, sinasabi o paniniwalaan ng isang tao.

1. Ayon, Batay, Alinsunod, Sang-ayon sa – ginagamit natin ang mga ekspresiyong ito kung mayroong matibay na batayan ng pahayag. Samakatuwid, katotohan ang isinasaad nito na maaaring magsaad ng idea o pangyayaring napatunayan at tanggap ng lahat ng tao.

​Mga Halimbawa:

a. Sang-ayon sa Memorandum Order No. 20: Series of 2013 ng

Commision On Higher Education na pinagtitibay ang pagkawala ng Filipino bilang isa sa mga asignatura sa ilalim ng General Education Curriculum o GEC sa taong 2016.

b. Batay sa Konstitusyon 1987: Artikulo XIV, Seksyon 6, ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino.

​c. Alinsunod sa itinakda ng batas at sang-ayon sa nararapat na maaaring ipasya ng Kongreso, dapat magsagawa ng mga hakbangin ang pamahalaan upang ibunsod at puspusang itaguyod ang paggamit ng Filipino bilang midyum ng opisyal na komunikasyon bilang wika ng pagtuturo sa sistemang pang-edukasyon.”

d. Ayon sa tauhang si Simoun sa El Filibusterismo, “Habang may sariling wika ang isang bayan, taglay niya ang kalayaan.”

2. Sa paniniwala, akala, pananaw, paningin, tingin, palagay, inaakala, iniisip ni/ng – ginagamit ang mga ekspresyong ito batay sa sariling paniniwala, idea, saloobin at perspektibo. Samakatuwid, opinyon ang isinasaad nito na hindi maaaring mapatunayan.

​Mga Halimbawa:

a. Sa paniniwala ko, ang pagkakaroon ng isang mataas at matibay na edukasyon ay isang saligan upang mabago ang takbo ng isang lipunan tungo sa pagkakaroon ng isang masaganang ekonomiya.

​

b. Sa aking pananaw ang edukasyon ay kailangan ng ating kabataan sapagkat ito ang kanilang magiging sandata sa buhay sa kanilang kinabukasan.

​

​c. Sa tingin ng maraming guro, ang pagkatuto ng mga mag-aaral ay hindi lamang nakasalalay sa kanila kundi maging sa mga magulang sa

pagbibigay ng patnubay at suporta sa kanilang mga anak.

​

d. Pinaniniwalaan kong higit na dapat pagtuonan ng pamahalaan ang isyu tungkol sa lumalalang kalagayan ng ating kalikasan.

​e. Sa tingin ng maraming guro, ang pagkatuto ng mga mag-aaral ay hindi lamang nakasalalay sa kanila kundi maging sa mga magulang sa

pagbibigay ng patnubay at suporta sa kanilang mga anak.

1. Sa isang banda, Sa kabilang dako – ginagamit natin mga ekspresyong ito kung magbabago ang tema at paksa ng pinag-uusapan sa isang pahayag.

Mga Halimbawa:

a. Sa isang banda, mabuti na ngang nalalaman ng mamamayan ang mga anomalya sa kanilang pamahalaang lokal nang sa gayo’y masuri nila kung sino ang karapat-dapat na ihalal para mamuno sa kanilang lungsod.

2. Sa kabilang dako, sa dami ng naglalabasang isyung pampolitika hindi tuloy malaman ng sambayanan kung ano ang kahihinatnan ng bansa sa kamay ng mga politikong pinagkatiwalaang mamuno dito.

3. Samantala, Habang – ginagamit ang samantala sa mga kalagayang mayroong taning o "pansamantala." Ginagamit naman ang habang kung ang isang kalagayan ay walang tiyak na hangganan, o "mahaba."

Mga Halimbawa:

a. Samantala, mamamayan mismo ang makapagpapasya kung paano nila nais makita ang kanilang bansa sa susunod na mga taon. Matalinong pagpapasya ang kailangan kung sino ang karapat-dapat pagkatiwalaan ng kanilang boto.

b. Maraming mga tao ang lugmok sa kahirapan habang ang iba ay

nagpapakasasa sa kaban ng bayan.

​

Piliin ang pinakaangkop na sagot upang mabuo ang diwa ng pangungusap.

​

​Pangkatang Gawain:

​Suriin ang sanaysay na nakaatang sa inyong pangkat.

​Pagsusuri ng Sanaysay

BAHAGI​

Simula

Gitna

Wakas

​PAKSA

Pangunahing Paksa

Pantulong na Detalye

​

​ELEMENTO

Tema

Anyo at Estruktura

Kaisipan

Wika at Istilo

Larawan ng Buhay

Damdamin

Himig