Pozytywizm w Polsce

​Zapoczątkował w Polsce epokę pozytywizmu. Polska znajdowała się wówczas pod zaborami. Klęska powstania styczniowego sprawiła, że zmalała wiara w odzyskanie niepodległości. Zmieniła się też strategia postępowania w tym celu. Zaczęto postulować patriotyzm polegający na zbiorowej pracy społeczeństwa. Choć powstanie uznano za błąd, nie chciano, by jego bohaterowie zostali zapomniani.

​

​

​Do tego historycznego wydarzenia nawiązywał m.in. Bolesław Prus. On sam brał udział w powstaniu. W Lalce bohater Stanisław Wokulski za udział w powstaniu zostaje zesłany na Syberię. Nawiązuje do tych wydarzeń również Eliza Orzeszkowa w książce Nad Niemnem oraz w noweli Gloria victis, której tytuł oznacza "Chwała zwyciężonym" - jest to parafraza zwrotu "vae victis", czyli "biada zwyciężonym".

​Wiosna Ludów - rewolucja na Węgrzech z 1948 roku. Brało w niej udział wielu Polaków. Wspomniana również na kartach Lalki.

​

​Nakaz uwłaszczenia chłopów - wydany przez cara Aleksandra II Romanowa. Chłopi zaczęli posiadać własne ziemie, nie mogli być też własnością szlachty.

​Głównym ośrodkiem pozytywizmu w Polsce była Warszawa. Absolwenci Warszawskiej Szkoły Głównej zainicjowali tę grupę, której głównymi przedstawicielami byli Aleksander Świętochowski czy Bolesław Prus. Najważniejszymi założeniami były:

​- praca u podstaw - praca na rzecz najuboższych;

​- praca organiczna - zakładała, że praca może przyczynić się do odbudowy gospodarki i pomóc ubogim w zatrudnieniu.

​W Polsce propagowano przede wszystkim realizm. Ukazywano rzeczywisty obraz życia, wraz z jego kwestiami społecznymi panującymi wówczas. Przykładem tego jest powieść Emancypantki Prusa, dotycząca równouprawnienia kobiet. Również Orzeszkowa poruszała kwestie społeczne w swojej twórczości, potępiając nietolerancję i opowiadając się za równouprawnieniem Żydów.

​Program pozytywistyczny był popularyzowany również poprzez prasę. Najpopularniejszym dziennikiem był wówczas Kurier Warszawski. Inne popularne czasopisma to: Przegląd Tygodniowy, Niwa czy Prawda. Celem prasy było wówczas edukowanie nawet najuboższych warstw, dlatego powstawały pisma przeznaczone specjalnie dla tej grupy społecznej.

​Popularność zyskał wówczas felieton, którego zaczęto później określać mianem kroniki tygodniowej. Trafnie komentował on bieżące kwestie społeczne.

​Ciesząca się popularnością była ponadto reportażowa relacja z podróży. Należy tu wyróżnić Listy z podróży do Ameryki Henryka Sienkiewicza.