Kiểm soát chất lượng

​Kiểm soát chất lượng (Quality Control - QC) trong quan trắc môi trường: là việc thực hiện các biện pháp để đánh giá, theo dõi và kịp thời điều chỉnh để đạt được độ chụm, độ chính xác của các phép đo nhằm bảo đảm cho hoạt động quan trắc môi trường đạt các tiêu chuẩn chất lượng theo quy định.

​Mẫu Kiểm soát chất lượng

​Mẫu kiểm soát chất lượng (quality control sample - QC): là mẫu thực hoặc mẫu được tạo từ chuẩn được sử dụng để kiểm soát chất lượng cho quá trình quan trắc tại hiện trường và phân tích môi trường trong phòng thí nghiệm.

​Độ chụm (Precision)

là mức độ gần nhau giữa các kết quả thử nghiệm độc lập nhận được trong điều kiện quy định.

​Độ chính xác (Accuracy)

là mức độ gần nhau giữa kết quả thử nghiệm và giá trị quy chiếu được chấp nhận.

​Độ chụm

• ​Sử dụng 1 mẫu

• ​Phân tích lặp lại nhiều lần ở cùng điều kiện (hoá chất, chất chuẩn, phương pháp, nhân lực, thiết bị, điều kiện môi trường,...)

• ​Các kết quả càng gần nhau thì độ chụm càng tốt

• Thêm chuẩn vào 1 nền mẫu tại mức nồng độ đã biết.

• ​Phân tích mẫu đã thêm chuẩn.

• Kết quả phân tích mẫu thêm chuẩn và mức nồng độ đã biết càng gần nhau thì độ chính xác càng tốt.

​Độ chính xác

​Độ chụm và độ chính xác

Các loại mẫu để xác định độ chụm

• Mẫu lặp hiện trường: hai mẫu trở lên được lấy tại cùng một vị trí, cùng một thời gian, được xử lý, bảo quản, vận chuyển và phân tích các thông số trong PTN tương tự như nhau.

• ​Mẫu lặp phương pháp PTN: gồm hai hoặc nhiều hơn các phần của cùng một mẫu được đồng nhất, được phân tích với cùng một phương pháp.

• Thêm chuẩn vào 1 nền mẫu tại mức nồng độ đã biết.

• ​Phân tích mẫu đã thêm chuẩn.

• Kết quả phân tích mẫu thêm chuẩn và mức nồng độ đã biết càng gần nhau thì độ chính xác càng tốt.

​Các loại mẫu để xác định độ chính xác

• Mẫu chuẩn, chất chuẩn (reference material): là vật liệu, đủ đồng nhất và ổn định về một hoặc nhiều tính chất quy định, được thiết lập phù hợp với việc sử dụng đã định trong một quá trình đo.

• Mẫu chuẩn được chứng nhận (certified reference material - CRM): là mẫu chuẩn có một hay nhiều giá trị về tính chất của nó được chứng nhận.

• Mẫu kiểm soát phòng thí nghiệm (laboratory control sample): biết trước nồng độ được chuẩn bị từ chất chuẩn nằm trong phạm vi đo của thiết bị hoặc khoảng làm việc của đường chuẩn.

• Mẫu thêm chuẩn (spike sample/matrix spike): là mẫu đã được bổ sung một lượng chất cần phân tích biết trước nồng độ trên nền mẫu thực.

​Các loại mẫu trắng (Blank sample)

​Dùng để làm gì?

​Các loại mẫu trắng thường sử dụng

• ​Mẫu trắng hiện trường (field blank sample)

• ​Mẫu trắng vận chuyển (trip blank sample)

• ​Mẫu trắng thiết bị (equipment blank sample)

• ​Mẫu trắng phương pháp (method blank sample)