BALDINTZAK

Baldinek ez du indarra emateaz aparteko zereginik.

Etortzen bada, ikusiko du.

Etortzen baldin bada, ikusiko du.

86-87ko 2. azterketako

4.esaldia:

Etortzekoa zinela jakitekotan, ene senarrak bertan itxarongo zizun.

Etortzekoa zinela jakin izan balu, senarrak bertan itxarongo zizun.

Baldin eta... ba-... dugu honen aldaera, baina indarra edo enfasia ez dio baldintzari berari soilik ematen, nahitaezko kondizioa baita ekintza gerta dadin.

Berarekin ezkonduko naiz baldin eta aberatsa bada.

Saria emango diogu baldin eta etortzen bada.

a)-z gero

Aditz partizipioari loturik, ez da sekula ezezko esaldietan agertzen.

1991-5-25eko azterketako 17. esaldia:

“Ricardo Arregi” izeneko kazetaritza-lehiaketan parte hartu nahi baduzu, Andoaingo Udaletxera deitu besterik ez duzu.

“Ricardo Arregi” izeneko kazetaritza-lehiaketan parte hartu nahi izanez gero, ez daukazu Andoaingo Udaletxera deitu besterik

b) ezik, ezean

“-z gero”ren parekoak, baina ezezko esaldietan.

Gaur hasi ezean, ezingo duzu lana amaitu.

c) –t(z)era

“-z gero”ren parekoa. Aditz nominalizatuarekin .

Hori jakinez gero, ez nukeen egingo.

Hori jakitera, ez nukeen egingo.

d)-t(z)ekotan

Baldintza adierazteko nominalizazioa, baiezkoa nahiz ezezkoa.

Mendira ez joatekotan, ohean geldituko naiz.

Mendira joatekotan, eraman motxila.

Askotan gertatuko zaizkigu ondoko egiturak azken honen baliokide.

Mendira joan behar baduzu, eraman motxila.

Mendira joan nahi baduzu, eraman motxila

Mendira joango bazara, eraman motxila.

d)-t(z)ekotan

Kontuz “-t(z)ekotan” eta “-z gero”rekin, sarritan nahasten baitira. Zenbaitek ezberdintzen ez dakien arren, forma hauek ez dira baliokideak inondik inora. Ikus dezagun adibideotan:

Azterketa hori gainditzekotan, ikasi egin behar duzu.

(Gainditu ahal izateko, lehen ikasi egin behar duzu).

Azterketa hori gaindituz gero, bizikleta oparituko dizute gurasoek.

(Gainditzen baduzu, ondoren, bizikleta oparituko dizute).

Gainontzeko egituren kasuan (-z gero, ezean/ezik. –tzera, (baldin) ba-...) denbora-sekuentzia ondokoa da: lehenengo baldintza bete behar da, eta, gero, ondorioak.

BALDINTZA                        $\Longrightarrow$                         ONDORIOA                          

                                                                   $\Longrightarrow$  (denbora)

Azterketa gainditu (-z gero)      $\Longrightarrow$                bizikleta oparitu

d)-t(z)ekotan -kasuan, baina, denbora-sekuentzia alderantzizkoa da: baldintzazko esaldiaren ekintza gertatzeko, lehenengo gertatu behar da ondoriozko esaldiarena.

ONDORIOA  $\Longleftarrow$  BALDINTZA

                                                       $\Longleftarrow$  denbora

Ikasi  $\Longleftarrow$      -t(z)ekotan  $-$       azterketa gainditu

d)-t(z)ekotan

Zenbakietan, dena den, -t(z)ekotanekin bi ekintzak bateratsu gertatuko dira, hurrengo adibidean ikus dezakegun bezala:

Filme bat ikustekotan, “Pulp Fiction” ikusiko nuke.

d)-t(z)ekotan

Beste adibide hauetan ere, agerian dago haien arteko ezberdintasuna:

Zinemara joanez gero (joaten bazara), ekarri iezadazu programazioa.

(Lehenbizi hara joan, eta ondoren, programazioa hartu).

Zinemara joatekotan, eskatu dirua amari.

(Zinemara joan nahi badu, lehenbizi amari dira eskatu eta gero joan).

Ezezko baldintzaren ordezkoak:

Hobe isiltzen bazarete; bertzenaz gorriak ikusiko dituzue.

Hobe isiltzen bazarete. Isiltzen ez bazarete, gorriak ikusiko dituzue