Κοινωνικός έλεγχος

Είναι τα μέσα που χρησιμοποιεί η κοινωνία για να συμμορφωθούν τα μέλη της με τους κανόνες και τα πρότυπα συμπεριφοράς.

Π.χ. ποινές, επιβραβεύσεις, πρόστιμα, βραβεία, κριτική, επιδοκιμασία, αποδοκιμασία…

- η συμμόρφωση προς τους κοινωνικούς κανόνες και αξίες και η αποτροπή της παραβίασης τους

- η κοινωνική συνοχή 

Είτε επιβραβεύουν είτε τιμωρούν οι μηχανισμοί του κοινωνικού ελέγχου διασφαλίζουν μια ομοιομορφία στη συμπεριφορά των μελών ενός κοινωνικού συνόλου αναγκαία για τη συνοχή, την ισορροπία και τάξη αλλά και την ύπαρξη της κοινωνίας.

Λειτουργεί συμπληρωματικά με την κοινωνικοποίηση.

Ασκείται όταν δεν έχουν εσωτερικευτεί αποτελεσματικά οι αξίες και οι κανόνες συμπεριφοράς. 

ΘΕΤΙΚΟΣ (παρακινεί)

Επιβράβευση, ανταμοιβή, επιδοκιμασία

π.χ. παράσημο, βραβείο, χειροκρότημα, κοινωνική αναγνώριση

ΑΡΝΗΤΙΚΟΣ (αποτρέπει)

Ποινές, τιμωρίες, πρόστιμα, αποδοκιμασία

π.χ. φυλάκιση, χλευασμός, κουτσομπολιό, 

ΤΥΠΙΚΟΣ: ασκείται από τους επίσημους κρατικούς φορείς (αστυνομία, δικαστήρια) με προκαθορισμένο τρόπο και μέσα και αφορά την παράβαση των νόμων π.χ. πρόστιμα.

ΆΤΥΠΟΣ: περιλαμβάνει τις υποδείξεις, τις παρατηρήσεις, τις γνώμες και την κριτική που εκφράζουν τα μέλη των κοινωνικών ομάδων που ανήκοyμε (γονείς, φίλοι, γείτονες, συνάδελφοι). 

Ο εσωτερικός έλεγχος ατόμου.

Εξαρτάται από το βαθμό εσωτερίκευσης, αφομοίωσης των κανόνων και αξιών.

Είναι αποτέλεσμα επιτυχημένης κοινωνικοποίησης.

Η μεταβολή της κοινωνίας, επηρεάζει και αλλάζει και τον κοινωνικό έλεγχο τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και ως τα μέσα και τους φορείς άσκησης.