สารละลาย

SOlution

 คือสารผสมที่เป็นเนื้อเดียวกัน ซึ่งมีสสารหนึ่งชนิดหรือมากกว่าเป็นตัวละลาย ละลายอยู่ในสารอีกชนิดหนึ่งซึ่งเป็นตัวทำละลาย 

เมื่อเกิดการละลาย อนุภาคของตัวละลายจะกระจายอย่างสม่ำเสมอในตัวทำละลาย จึงเป็นสารผสมเนื้อเดียว

สารละลายบางชนิดเป็นของแข็ง อย่างเช่น สร้อยคอทองคำ, นาก, ทองเหลือง เป็นต้น

สารละลายบางชนิดเป็นของเหลว เช่น น้ำอัดลม, น้ำส้มสายชู , เครื่องดื่มชาเขียว เป็นต้น

สารละลายบางชนิดก็อยู่ในรูปแก็ส เช่น อากาศ, แก็สหุงต้ม เป็นต้น

องค์ประกอบของสารละลาย

สารละลายจะประกอบไปด้วย ตัวทำละลายและตัวถูกละลาย ซึ่งเป็นสารที่มีสถานะเดียวกันหรือต่างกันก็ได้

องค์ประกอบของสารละลาย

• หากเป็นสารละลายที่มีสถานะเดียวกัน สารที่มีปริมาณมากกว่าจะเป็นตัวทำละลาย ตัวอย่างเช่น น้ำส้มสายชู (ของเหลว) ประกอบด้วย น้ำ 95% (ของเหลว) กับ กรดน้ำส้ม 5% (ของเหลว)

• หากเป็นสารละลายที่เกิดจากสารสถานะต่างกัน ตัวทำละลายคือสารที่มีสถานะเดียวกับสารละลาย ตัวอย่างเช่น น้ำอัดลม (ของเหลว) ประกอบด้วย น้ำ 95% (ของเหลว) น้ำตาล 4.5% (ของแข็ง) และแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ 0.5% (แก๊ส)

ตัวอย่างเพิ่มเติม

ถ้าตัวทำละลายและตัวละลายมีสถานะไม่เหมือนกัน

สารที่มีสถานะเหมือนสารละลายเป็นตัวทำละลาย สารอื่นๆ เป็นตัวละลาย เช่น น้ำเชื่อม เป็นสารละลายที่มีสถานะเป็นของเหลว ประกอบด้วย น้ำ (ของเหลว) และน้ำตาลทราย (ของแข็ง)

เพราะฉะนั้น น้ำจึงเป็นสารละลายที่มีน้ำเป็นตัวทำละลาย และมีน้ำตาลทรายเป็นตัวละลาย

ตัวอย่างเพิ่มเติม

ถ้าตัวทำละลายและตัวละลายมีสถานะเดียวกัน

สารที่มีปริมาณมากเป็นตัวทำละลาย สารที่มีปริมาณน้อยกว่าเป็นตัวละลาย เช่น อากาศ ประกอบด้วยแก๊สไนโตรเจน ประมาณ 78% แก๊สออกซิเจน ประมาณ 21% และแก๊สอื่นๆ อีกประมาณ 1%

 เพราะฉะนั้น อากาศจึงเป็นสารละลายที่มีแก๊สไนโตรเจนเป็นตัวทำละลาย มีแก๊สออกซิเจนและแก๊สอื่นๆ เป็นตัวละลาย

แล้วถ้าสารละลายที่ตัวทำละลายกับตัวถูกละลายมีปริมาณเท่ากันและสถานะเดียวกันละ?

• ถ้าตัวทำละลายและตัวละลายมีสถานะเดียวกันและมีปริมาณเท่ากัน

  จะจัดให้สารใดเป็นตัวทำละลายหรือตัวละลายก็ได้

สารละลายอิ่มตัว

saturated solution

สารละลายที่ตัวถูกละลายไม่สามารถละลายในตัวทำละลายได้อีก ณ อุณหภูมิคงที่ แต่เมื่อทำการเพิ่มอุณหภูมิให้สารละลายสูงขึ้น อาจทำให้ตัวถูกละลายสามารถละลายเพิ่มขึ้นได้อีก จนกลายเป็นสารละลายที่เรียกว่า “สารละลายอิ่มตัวยิ่งยวด”

สภาพละลายได้ของสาร

Solubility

สภาพการละลายได้ หมายถึงความสามารถในการละลายได้ของตัวทำละลาย ซึ่งนอกจากจะขึ้นอยู่กับชนิดของตัวละลายและตัวทำละลายแล้วยังขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมอื่นๆ อีก ได้แก่ อุณหภูมิ และความดัน เช่น สภาพการละลายของโซเดียมคลอไรด์ในน้ำ 100 กรัม ณ อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส เท่ากับ 36.0 กรัม แต่ถ้าเพิ่มอุณหภูมิเป็น 60 องศาเซลเซียส สภาพการละลายจะเปลี่ยนไปคือ ละลายได้เพิ่มขึ้นเป็น 37.3 กรัม

ปัจจัยที่ส่งผลต่อ

สภาพการละลายได้ของสาร

• ชนิดของตัวทำละลาย

• ชนิดของตัวละลาย

• อุณหภูมิ

• ความดัน

คำถามท้ายบท

​