ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΛΥΡΑ

Η ποντιακή λύρα ή ο Κεμεντζές της Μαύρης Θάλασσας ή απλά Κεμεντζές, όπως αποκαλείται στην Ποντιακή διάλεκτο είναι έγχορδο μουσικό λαϊκό όργανο το οποίο παίζεται κυρίως από τους Πόντιους. Ανήκει στην κατηγορία των εγχόρδων τοξοτών μουσικών οργάνων, δηλαδή, τον εγχόρδων (μουσικών οργάνων με χορδές) που χειρίζονται με δοξάρι, το οποίο στην Ποντιακή διάλεκτο ονομάζεται "τοξάρ". Συνήθως, παίζεται με συνοδεία άλλου ενός οργάνου (Συνήθως νταούλι). Το μήκος του κυμαίνεται από 55 μέχρι 60 εκατοστά. Διαθέτουν χορδοστάτη (Χορδοδέτη) και γραβάτα (ταστιέρα), αλλά όχι πάνω χορδοστάτη.

Η ποντιακή λύρα είναι ένα τρίχορδο μουσικό όργανο. Χορδίζεται «κατά τέταρτα»^[1] και συνοδεύει τραγούδι και χορό. Διακρίνεται από τη μοναδικότητα της φιαλόσχημης μορφής του με μακρύ λαιμό και στενόμακρο ηχείο. (Συνήθως, οι υπόλοιπες λύρες, όπως η Κρητική ή η Πολίτικη έχουν σχήμα αχλαδιού) .

Η Ποντιακή λύρα φέρεται επίσης και με το όνομα κεμετζές (αρσενικό ο), ή κεμεντζέ (θηλυκό, η), όνομα που κατά τους ερευνητές πιθανότερα να προέρχεται από την περσική λέξη «καμάτσια» που ως είδος λύρας εμφανίσθηκε στη Β. Περσία τον 10ο αιώνα (μ.Χ.),^[1] χωρίς να παραγνωρίζεται η πιθανότητα να προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη κέλης (= σκάφος) ή το ρήμα κέλομαι (= παροτρύνω) με μετάπτωση του λ σε μ.^[2] Στα τούρκικα, "Κεμεντζέ" σημαίνει "μικρό βιολί".^[1]