Środki stylistyczne

Środki stylistyczne, inaczej środki poetyckie lub środki artystycznego wyrazu, najczęściej spotyka się w literaturze, głównie w poezji. To elementy języka, które mają na celu wywołanie określonych emocji oraz pobudzenie wyobraźni odbiorcy. 

figura stylistyczna oparta na skojarzeniu dwóch zjawisk, 

w której obce znaczeniowo wyrazy są zestawione ze sobą, 

tworząc nowe znaczenie,

 inne niż dosłowny sens poszczególnych wyrazów.

„topić smutki”

 „hiena cmentarna”

Synonim - metafora

figura stylistyczna składająca się z dwu członów połączonych wyrazami porównującymi, np. jak, niby, niż, wskazującymi na podobieństwo pewnych zjawisk lub przedmiotów.

Porównanie wykorzystywane jest w poezji m.in. w celu ukazania podobieństwa panującego między wybranymi zjawiskami, oba posiadają jakąś wspólną cechę, która pozwala je zestawić ze sobą np. na dworze jest gorąco jak w piecu.

Środek stylistyczny, słowo, stanowiące określenie rzeczownika. Epitetem najczęściej bywa przymiotnik, imiesłów lub rzeczownik. Zasadniczą funkcją epitetu jest wzbogacenie wiedzy o opisywanym w tekście przedmiocie lub zjawisku lub ujawnienie stosunku autora do tego przedmiotu.

Epitet ma duży wpływ na znaczenie wyrazu, który opisuje. Uwydatnia wybraną cechę opisywanego przedmiotu.

porywisty wiatr,

rumiane jabłko,

piękna twarz.

Aby oddać dźwięki i odgłosy świata, używamy specjalnych słów – wyrazów dźwiękonaśladowczych, inaczej nazywanych onomatopejami. Naśladują one dźwięki wydawane przez przedmioty.

dzwonek: dzyń‑dzyń,

trąbka: trutututu,

odtwarzają głosy zwierząt: hau hau,

odgłosy maszyn: wrrr.

Neologizm to inaczej nowotwór językowy; nowy wyraz, wyrażenie bądź zwrot, dotąd nie używany w naszym języku. Aby był poprawny, musi być utworzony według zasad słowotwórstwa w danym języku.

dresiarz,

złoto, srebro, brąz - na nazwy medali

leżing

plażing.

Inwokacją nazywamy rozbudowaną apostrofę, która rozpoczyna utwór literacki. W inwokacji autor zwraca się do muzy o nadanie mu natchnienia do stworzenia jak najwspanialszego dzieła. Zwrot ten może być również kierowany do innego, wybranego przez autora obiektu.

Litwo! Ojczyzno moja!  Pan Tadeusz, A. Mickiewicz

Achilla śpiewaj, Muzo, gniew obfity w szkody, / Który ściągnął klęsk tyle na greckie narody... Iliada, Homer

Środek stylistyczny stanowiący motyw, znak lub zespół znaków występujący w danym dziele. Jest oznaczeniem treści, które nie zostały zawarte w utworze bezpośrednio, wprost. Posiada jedno znaczenie dosłowne oraz kilka znaczeń metaforycznych, ukrytych. Symbol jest przeciwieństwem alegorii, którą odczytuje się zawsze jednoznacznie – w przypadku symbolu istnieje pewne dowolność interpretacji.

np.: czerwona róża - kwiat .

Jest wieloznaczny 

róża symbolizuje miłość, piękno, kobietę.

np.: anioł symbolizuje czystość, niewinność, potęgę, nieśmiertelność, duszę, duchowość, doskonałość, nieskazitelność, sztukę.

motyw zawarty w dziele literackim (a także malarskim), np.: postać, zdarzenie, który oprócz znaczenia dosłownego ma sens dodatkowy, domyślny, czyli alegoryczny. 

Popularną alegorią literacką jest np.: przedstawienie żeglugi, podróży jako odpowiednika ludzkiego życia. 

W bajkach alegoriami ludzkich cech są postacie zwierzęcych bohaterów, w sztukach plastycznych, np.: sowa to alegoria mądrości, waga sprawiedliwości. 

Od symbolu alegoria różni się tym, że wszyscy rozumiemy ją jednakowo, zaś symbol - wielorako.