1.3 Keunggulan Sistem Pentadbiran dan Undang-undang

Sistem pentadbiran Kesultanan Melayu Melaka mempunyai pentadbiran yang lengkap, tersusun dan berhierarki.

Dikenali sebagai sistem Pembesar Empat Lipatan

Pembesar Berempat terdiri daripada Bendahara, Temenggung, Penghulu Bendahari dan Laksamana.

Pembesar lain yang membantu ialah Syahbandar, Bentara,

Orang Kaya, hulubalang dan penghulu.

Sultan Melaka memberikan kuasa kepada Pembesar Berempat untuk memerintah kawasan pegangan iaitu kawasan yang dikurniakan oleh Sultan Melaka kepada Pembesar Berempat

Mempunyai dua peringkat pentadbiran iaitu

1. pentadbiran pusat

2. peringkat jajahan

Dilaksanakan oleh Pembesar Berempat

[ Bendahara, Penghulu Bendahari, Temenggung dan Laksamana]

BENDAHARA

Ketua pentadbir

Ketua turus angkatan tentera

Penasihat Sultan dalam pelbagai hal

Pemangku Sultan

Dilaksanakan oleh Pembesar Berempat

[ Bendahara, Penghulu Bendahari, Temenggung dan Laksamana]

PENGHULU BENDAHARI

Dilantik untuk menguruskan perbendaharaan/kewangan

[ hasil sumber segala urusan perdagangan/cukai/ufti dari wilayah taklukan serta naungan]

Syahbandar - mengutip cukai di pelabuhan

Pembesar - mengutip cukai di kawasan pegangan

Hasil perbendaharaan disalurkan utk kepentingan kerajaan contohnya membeli senjata dan membina istana

Dilaksanakan oleh Pembesar Berempat

[ Bendahara, Penghulu Bendahari, Temenggung dan Laksamana]

TEMENGGUNG

Menjaga keamanan dan keselamatan kota Melaka

LAKSAMANA

Panglima angkatan laut Melaka

Menjaga keamanan dan keselamatan di laut

Pembesar menguruskan pentadbiran di daerah dan kampung

Pembesar dilantik oleh sultan dan Pembesar Berempat

Menjaga keamanan kawasan pentadbiran

Dibenarkan mengutip cukai

Terdapat dua undang-undang Kesultanan Melayu Melaka

1. Hukum Kanun Melaka

2. Undang-undang Laut Melaka

Kedua-dua ini berasaskan syariah dan hukum adat.

PERANAN NAKHODA

Nakhoda berkuasa penuh.

Dibaratkan sebagai raja dalam pelayaran

Semua pihak harus mematuhi arahan dan perintah nakhoda

Dalam Fasal 13.1 dinyatakan bahawa nakhoda perlu diberikan keutamaan untuk berniaga selama empat hari

Dalam Fasal 13.3 pula dinyatakan sekiranya nakhoda hendak singgah di tempat yang tidak ada dalam senarai persinggahan, nakhoda perlu bermesyuarat dengan semua orang di dalam kapal untuk mendapatkan persetujuan.

PELAYARAN

Terdapat pegawai lain selain nakhoda antaranya termasuklah jurumudi, malim dan jurubatu.

Pelaksanaan peranan masing-masing akan menjadikan pelayaran selamat dan lancar.

Dalam Fasal 9, seorang malim harus arif tentang ilmu pelayaran.

Jika malim lalai dalam menjalankan tugas sehingga menyebabkan pelanggaran dan kerosakan dia akan dijatuhi hukuman bunuh.

JENAYAH

Perbuatan jenayah di atas kapal akan menggugat ketenteraman dan keselamatan isi kapal.

Undang-undang ini menjelaskan hukuman terhadap perbuatan jenayah yang berlaku meliputi perbuatan mencuri, membunuh dan memberontak.

Dalam Fasal 5, seseorang yang berkelakuan jahat dan membunuh orang di atas kapal, maka orang tersebut akan dikenakan hukuman mati.

PERCUKAIAN

Pelbagai cukai dikenakan dalam urusan pelayaran untuk perdagangan

Contohnya cukai perjalanan dan hasil perniagaan.

Dalam Fasal 63, nakhoda menentukan jumlah cukai yang dikenakan terhadap penumpang iaitu satu persepuluh daripada hasil penumpangsekiranya penumpang ingin turun sebelum sampai janjinya sama ada tiga tahun, tiga bulan atau tiga hari

JENAYAH

Perbuatan jenayah menggugat ketenteraman dan keharmonian

Pelbagai hukuman setimpal dikenakan terhadap perbuatan jenayah seperti membunuh, menikam dan mencuri.

Dalam Fasal 5.1, apabila seseorang didapati membunuh orang lain tanpa pengetahuan raja atau pembesar maka dia akan dihukum bunuh.

Dalam Fasal 4, hukuman bunuh dikenakan kepada sesiapa yang ingkar arahan dan memalsukan titah sultan.

PERANAN SULTAN DAN PEMBESAR

Setiap pembesar Melaka mempunyai peranan dalam pentadbiran

Mereka arif dalam hal berkaitan dengan pelaksanaan undang-undang

Contohnya dalam Fasal 1 dijelaskan tugas sultan, Bendahara, Temenggung dan Penghulu Bendahari.

Sultan bertanggungjawab untuk melantik pembesar contohnya Bendahara dan Temenggung.

KEKELUARGAAN

Undang-undang keluarga bertujuan mewujudkan keharmonian dalam keluarga

Menyelesaikan masalah yang dihadapi oleh keluarga/perkahwinan

Antara hukum dalam perkahwinan termasuklah Fasal 26 yang menyatakan bahawa pernikahan memerlukan empat orang saksi, jika tidak cukup memadai dua orang sahaja.

Hamba abdi dan wanita tidak boleh menjadi saksi dalam pernikahan.

EKONOMI

Perdagangan menjadikan Kesultanan Melayu Melaka terkenal di seluruh dunia.

Undang-undang ini mempunyai peraturan yang jelas tentang urus niaga untuk mengawal perdagangan di Melaka

Bertujuan untuk tidak berlaku sebarang kesalahan yang bertentangan dengan ajaran Islam.

Dalam Fasal 30, dinyatakan amalan riba diharamkan dalam urusan perniagaan dan orang yang menjalankan perniagaan hendaklah akil baligh, siuman, dan perlu melafazkan niat jual beli.